Profiel

Als het aan John Bolton ligt, komt die oorlog met Iran er gewoon

John Bolton is eerder een ideoloog dan een diplomaat. Beeld REUTERS

Gaat nationaal veiligheidsadviseur John Bolton Amerika nu ook in een oorlog rommelen? Over zijn oorlogsaspiraties heeft hij nooit geheimzinnig over gedaan.

Zijn opvallende snor kostte John Bolton in 2016 een ministerschap, zo wil een hardnekkige roddel in Washington. Donald Trump vond het geen gezicht, die snor, en dus benoemde hij liever olieman Rex Tillerson op Buitenlandse Zaken. Er was nog een reden: Trump vreesde dat Bolton, gekend als oorlogshitser, hem in een van die buitenlandse militaire avonturen zou storten waar de nieuwe president nu juist vanaf wilde.

Maar John Bolton is een stijfkop, dus die snor zit er nog steeds. En inmiddels heeft hij zich, als nationaal veiligheidsadviseur, alsnog opgewerkt tot een invloedrijke positie, terwijl Tillerson allang weer in de coulissen is verdwenen.

Overdreven beweringen

Maar gaat Bolton Amerika nu ook in een oorlog rommelen? De escalatie tussen de VS en Iran van de afgelopen dagen doet sommigen vrezen van wel. Temeer daar zulke oplopende spanningen de handtekening van Bolton lijken te dragen. 

Als hoge functionaris in de regering van George W. Bush was hij in 2002 betrokken bij het neerzetten van het beeld dat Irak massavernietigingswapens bezat – wat achteraf niet bleek te kloppen. Minder bekend zijn Boltons uitspraken van toen dat ook Cuba en Syrië grootscheepse programma’s voor biologische of chemische oorlogsvoering hadden.

Zulke beweringen werden door inlichtingendiensten destijds al sterk overdreven geacht. Ze klaagden dat ze door Bolton van besluitvorming werden weggehouden, en dat hij alleen die informatie gebruikte die in zijn straatje paste.

Ideoloog

Want Bolton is eerder een ideoloog dan een diplomaat. Als het aan hem ligt, komt die oorlog met Iran er dus gewoon. Daar heeft hij nooit geheimzinnig over gedaan. “Het gedrag en de doelen van het regime gaan niet veranderen. En daarom is de enige oplossing om het regime te veranderen”, zei hij in 2017 op een bijeenkomst van Mujahedeen Khalq, een Iraanse verzetsbeweging die lang als terroristisch werd beschouwd, maar in wie Bolton tegenwoordig het toekomstige bestuur van Iran ziet.

De kop van een opiniebijdrage die hij in 2015 voor The New York Times schreef, is nog helderder: ‘Bombardeer Iran, om de Iraanse bom te stoppen’. Volgens Bolton legitimeerde het akkoord dat Obama met Iran sloot de nucleaire aspiraties van het land alleen maar, en zullen die onvermijdelijk leiden tot een nucleaire wapenwedloop in het Midden-Oosten. Dat is dus ook de reden die hij zelf geeft voor wat velen in Washington als een obsessie met Iran beschouwen. “Ik maak me druk om Iran, omdat ik me druk maak om nucleaire wapens”, zei hij onlangs tegen The New Yorker.

Trump waardeert de ondiplomatieke bravoure van Bolton, maar of hij inmiddels wél zin heeft in een echte oorlog, dat is de vraag. Wellicht hoopt Trump dat de krijgszucht van Bolton een extra troef is om Iran op de knieën te bluffen. Wellicht hoopt Bolton dat de gemoederen zo oplopen, dat de geest niet meer terug in de fles kan.

Lees ook: 

De VS heeft bondgenoten in het Midden-Oosten, maar Iran heeft er vrienden

Een oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten komt dichterbij. Maar niemand, ook de Amerikanen niet, is hierbij gebaat.

Spanning in de Golf loopt op door ‘sabotage’ van schepen

Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten zeggen dat hun schepen doelwit waren van sabotage. Iran is de hoofdverdachte, maar bewijzen zijn er niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden