Column

Als helden vallen, voel je je misleid

Beeld Maartje Geels

Een vriendin van me, opgegroeid in de jaren tachtig in Engeland en inmiddels een geleerde vrouw die aan de universiteit over de Middeleeuwen doceert, vertelde me hoe geschokt ze was toen ze hoorde van de pedofiele praktijken van haar jeugdheld en kindervriend Jimmy Savile, de BBC-paljas die overal weldeed, althans zolang het oog van de camera op hem was gericht. Daarbuiten bleek hij een horrorclown.

Onverteerbaar is dat; hoe volwassen we ook worden, jeugdhelden moeten jeugdhelden blijven. Ik zelf was misschien nog wel strenger in de leer. Toen ik in de jaren zestig ergens hoorde dat Swiebertje, dat wil zeggen Joop Doderer, voor de derde of vierde keer getrouwd was, wilde ik het niet geloven. Trouwen, en al helemaal niet hertrouwen, laat staan voor de zoveelste keer, dat betekende seks en daar had mijn Swiebertje, die celibataire zwerver aan Saars keukentafel, niks mee te maken!

De hardhandige manier waarop je soms uit je kinderlijke belevingswereld tot het volwassendom wordt geroepen zou je een ontgroening kunnen noemen, en soms vindt die pas op latere leeftijd plaats, bijvoorbeeld als je 64 bent. 

Bill Cosby. Ja, daar keek ik in de jaren zestig van de vorige eeuw ook naar. 'I Spy', mijn favoriete serie. Kelly Robinson (Robert Culp), de zogenaamde tennisser die met zijn zogenaamde trainer, Alexander Scott (Bill Cosby), de wereld afreisde, spionerend naar mooie vrouwen, slechteriken en rechtvaardigheid. Ik denk dat we in die jaren van Martin Luther King dol waren op raciale grensverleggers en Cosby was er een van; hij had van de twee spionnen ook duidelijk de leukste rol, wereldwijs, ironisch. Ik herinner me uit die tijd ook nog dat mijn zusje een, wat toen een negerpopje heette, kreeg en dat voortrok voor alle barbies die ze ook bezat. Zo waren wij.

Zwart entertainment op z'n witst

Na mijn puberteit met 'I Spy' volgde in de jaren tachtig 'The Cosby Show', zwart entertainment maar lief en burgerlijk, op z'n witst eigenlijk. Cosby kon niet meer stuk, van leuke held tot geestige en goedgemutste dokter met een fijn, al even goedgemutst gezin vol kleine avontuurtjes, onschuldige liefdes, opvoedingsdingetjes. Met altijd dokter Huxtable, die trouwens weinig medisch omhanden leek te hebben, als huiselijk anker daar in Brooklyn.

En zie wat ervan gekomen is: Bill (Clinton)s neergang kon ik nog wel hebben, dat was per slot van rekening een blanke machthebber al mocht ik hem wel, maar Bill (Cosby)'s val gaat me aan het hart. 'Hoe zijt gij uit den hemel gevallen, o morgenster, gij zoon des dageraads, hoe zijt gij ter aarde nedergehouwen' (vooruit, laten we er niet kinderachtig over doen, Oude Vertaling). Als helden vallen voel je je misleid, op een wijze die doet denken aan de ontmaskering van Sinterklaas. Je geloof wordt op niet mis te verstane wijze aan het wankelen gebracht.

Anderzijds is de val van Bill Cosby misschien ook een dubieus teken van voortschrijdende emancipatie. Eerst een zwarte heilige, Mandela, toen een zwarte president, Obama en een zwarte keizerin van de show, Oprah Winfrey, nu ook een zwarte gevallen engel en viezerik, Bill Cosby.

Lees hier eerdere columns van Rob Schouten.

Lees ook: Bill Cosby: pionier, moraalridder, verdachte

Acteur en tv-persoonlijkheid Bill Cosby maakte de weg vrij voor zwarte acteurs op tv, las de zwarte gemeenschap de les en nu schuldig bevonden aan het misbruiken van vrouwen. Wat laat hij na?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden