Als gevangenen ontsnappen kan minister niet op vakantie

Moet je het bewaken van gevangenen eigenlijk wel aan de overheid overlaten? Dat vragen de Belgen zich af.

De Belgische minister van justitie Laurette Onkelinx houdt criminelen gevangen, maar de gedetineerden houden ook háár gevangen. Haar vakantie had het ultieme tegenovergestelde van gevangenisstraf moeten worden, maar Onkelinx krijgt niet de kans ervan te genieten. Voor de zoveelste keer in korte tijd moet ze zich tegenover het parlement verantwoorden over opgesloten maar ontsnapte criminelen.

Eerst was het de wegens moord tot 25 jaar cel veroordeelde Niek Bergmans die de minister hoofdpijn bezorgde door de gevangenis in Brugge te ontvluchten. Maar dat is slechts een incident vergeleken bij de massa-ontsnapping van afgelopen weekeinde.

Toen vestigden 28 gevangenen in Dendermonde een nieuw Belgisch record door allemaal tegelijk te ontsnappen. Daarvoor hadden de Oost-Europese gevangenen eerst het slot op de deur van hun cel geforceerd om vervolgens de cipiers te bedreigen met een mes en glasscherven. Met zo verkregen sleutels bevrijdden ze daarna hun eigen dievenbende en een paar geluksvogels die in dezelfde cellen zaten.

Nu is het debat losgebarsten over wat er mis is met de Belgische gevangenissen. ’Geld’, roepen gevangenisdirecteuren en cipiers in koor. Zo zijn de celdeuren in Dendermonde sterk verouderd. De gevangenen konden de sloten namelijk van binnenuit bereiken door een slotplaat los te wrikken. Inmiddels zijn er weer elf gepakt, maar het vertrouwen in ’Dendermonde’ is nul.

Eigenlijk is de gehele gevangenis aan vervanging toe, en ironisch genoeg waren er al én nieuwe celdeuren én een nieuwe gevangenis besteld. Maar de voor Dendermonde bestemde deuren gingen dit voorjaar naar een andere bajes, en de nieuwe gevangenis krijgt maar geen plaatsje op de rijksbegroting.

De Belgische premier Guy Verhofstadt oordeelde maandag nog vanuit zijn vakantiehuisje in Toscane dat Onkelinx het in het parlement alleen wel af kon. Maar nu de cipiers van Dendermonde in staking zijn gegaan tegen de onveilige situatie op hun werk, kwam hij gisteren toch maar terug. Onkelinx kon de bewaarders al toezeggen dat er nieuwe sloten komen, camera’s worden geïnstalleerd en dat er een ’elektronisch net’ over de buitenmuren van de gevangenis wordt gesponnen.

Verhofstadt voegde daar gisteren een aantal bredere maatregelen aan toe. Het budget gaat omhoog en gevangenen worden ingedeeld in ’zware’ en ’minder zware’ criminelen, zodat de meest solide gevangenissen de zwaarste jongens zullen huisvesten. En Verhofstadt wil onderhandelen met Noord-Afrikaanse en Oost-Europese landen om hun in België veroordeelde en opgesloten burgers ’thuis’ hun straf te laten uitzitten. Van de Belgische gevangenispopulatie is 40 procent niet-Belg.

Zo hoopt de overheid het geschonden publieke vertrouwen op te krikken. Maar de voorzitter van het parlement, Herman de Croo, vraagt zich hardop af of België zijn gevangenissen niet kan privatiseren, net als is gebeurd in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. De regering moet nog wennen aan die gedachte, de vakbond van de cipiers protesteerde direct. „Het zou getuigen van een gebrek aan respect voor de gevangenen”, zei een vakbondsman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden