Als futuristische straaljagers over de piste

LES ARCS - Accelereren van nul naar tweehonderd kilometer per uur. Fabrikanten van snelle bolides kunnen er alleen maar van dromen, speedskiers maken het waar. In de ijle lucht van Les Arcs laten futuristisch geklede mannen en vrouwen zich zonder enige belemmering van een besneeuwde helling vallen.

ROB VELTHUIS

De vergelijking met een F-16 is binnen de Olympische demonstratiesport inmiddels een cliche, maar zeker niet misplaatst. De opstuivende sneeuw oogt als het spoor van de straaljager, het geklapper is als een natuurgetrouwe nabootsing van het geluid, zij het gelukkig op een wat lager niveau. Geluidsoverlast kunnen ze er in het hoog in de alpen geleden wintersportgebied niet bij hebben. De natuur heeft al genoeg concessies gedaan. Om een vlakke startbaan te krijgen werd 170 000 vierkante meter aarde en rotsblokken verwijderd. En dat allemaal omdat de Fransen tijdens de Spelen een in eigen land populair, maar mondiaal klein pestsportje wilden promoten. Slechts negentien landen sturen deelnemers naar de op 2640 meter hoogte gelegen startplaats.

Er wordt alles aan gedaan om zoveel mogelijk publiciteit te krijgen. Daartoe wordt de grootste onzin wereldkundig gemaakt. Bijvoorbeeld dat een 63-jarige Fin de oudste deelnemer aan het waagspel zou zijn. Wel, de brave opa Kalevi Hakkinen scharrelt inderdaad onder de Olympische vlam rond, maar heeft slechts de nietszeggende status van voorskier. De Oostenrijker Franz Weber was ooit zes keer wereldkampioen, zes maal wereldrecordhouder en de afgelopen zes jaar de grote afwezige in het kleine, schreeuwerige circus. Maar voor de Spelen heeft hij zich weer in het snelle pak gehesen en trekt voornamelijk de pers met zijn (op papier) opmerkelijke begeleidingsteam: oud-Olympisch afdalingskampioen Franz Klammer als trainer en Arnold Schwarzenegger, de Kingkong van de moderne knokfilm, als fysiotherapeut. Weber was gisteren tijdens de trainingen inderdaad prominent aanwezig, maar zijn maatjes hadden hem (voor deze gelegenheid?) in de steek gelaten.

Het duurt even voordat de Oostenrijker zich van zijn verpakking heeft ontdaan, daar er nogal wat plakband moet worden verwijderd. Extra lange en brede ski's (streng aan maximale maten en gewicht gebonden, spoilers verboden); kromme stokken voor minimale weerstand; een felgekleurd, glimmend rubberen pak met aan de onderbenen kappen die het trillen bij hoge snelheden moeten verhinderen; een met airbrush opgesierde, fraai gevormde aerodynamische helm. Waar ook maar een minimum uitsteekseltje onderweg wind kan vangen zijn stukken tape gewikkeld, bijvoorbeeld tussen mouwen en handschoenen. Het is een snelheidssport waarin op duizendsten van een seconde wordt gemeten, vandaar.

Weber prijst voor een televisieca mera zijn eigen kwaliteiten aan. Vo rige maand versloeg hij in een reu zeslalom voormalige sterren als Zurbriggen, Wenzel en Johnson in een verganeglorie wedstrijd. Een nietszeggende en voor speedskien onvergelijkbare vaststelling dus. Vervolgens gaat hij de vertegenwoor diger van een sportmanagement bureau over op algeme ne promotiepraat en legt geduldig uit waarom het bij zijn sport gaat. Voor het begrijpen van de regels is niet veel verstand nodig: 400 meter aanloop op een helling met een dalingspercentage van 76. Vervolgens wordt over een afstand van honderd meter de snelheid gemeten, waarna er 500 meter de gelegenheid is de remraketten in werking te stellen. Geen jury, geen moeilijke rekensommen, de pure topsnelheid telt. De verwachting is, dat op de nieuwe piste van Les Arcs de wereldrecords van de oude, gevaarlijke piste niet zullen worden gebroken: 223.741 kilometer per uur voor de Fransman Michael Prufer, in het dagelijks leven dokter van auto-coureur Alain Prost. De Finse Tarja Mulari bereikte bij de vrouwen ooit een top van 214.413 kilometer.

De snelste niet-mechanische sport stamt volgens de geschiedschrijving uit 1870, toen gouddelvers in de Rockey Mountains in de vrije tijd er hun koorts mee onderdrukten. Ook onder Italiaanse bergbeklimmers was de Kilometro Lanciato, de vliegende kilometer, populair. Leo Gasperi dook in 1932 al met een officieel opgemeten snelheid van 144 kilometer per uur naar beneden. Door het moderne materiaal zijn de snelheden met name de afgelopen jaren omhoog geschoten.

Het verkrijgen van de beste spullen, vormt het grootste probleem voor de niet-gevestigde krachten. De besten krijgen van de vier fabrikanten die de speciale latten in kleine series vervaardigen, twintig verschillende ski's, waaruit zij de hoogste kwaliteit zoeken. De anderen komen voor het kaf in aanmerking. In de zomer wordt veel onderzoek in windtunnels gedaan; een groot deel van de sneeuwtraining wordt besteed aan het uittesten van ski's en was.

"Het materiaal speelt de doorslaggevende rol" , zegt Pierre-Yves Jorand. Ooit maakte hij deel uit van de Zwitserse alpine-selectie. Zijn grootste successen waren tiende bij de wereldkampioenschappen junio ren en derde bij de Zwitserse titel strijd afdaling en combinatie. De kick van snelheid trok hem in 1984 naar het speedskien, waarin hij met een derde plaats op het WK terstond succes boekte. "Dit doe je in de eerste plaats natuurlijk om de sensatie. Je voelt je van de wereld als je die enorme snelheden bereikt. Het is natuurlijk maar enkele seconden, maar voor je gevoel ben je veel langer weg. De adrenaline schiet je door de aderen en als je beneden weer stilstaat, is het alsof je een enorme inspanning hebt verricht. En daarna volgt een gevoel van gelukzaligheid, meer dan dat je dat bijvoorbeeld hebt bij een extreem snelle afdaling. Speedskien is ook sociaal leuker dan alpine-skien, waarin het altijd een soort oorlog is tussen de ploegen van Frankrijk, Zwitserland en Oostenrijk. Wij vormen met zo'n vijftig skiers een hechte groep, we zijn goede vrienden van elkaar" . Het is de lotsverbondenheid die in zoveel sporten van extreme inspanning of overleving usance is.

Wie kwaliteit wil leveren dient te investeren. De grote skinatie Zwitserland kent slechts zestig actieve speedskiers, van wie twintig toegewijden. Jorand schat zijn kosten van dit seizoen met acht World Cupwedstrijden en de voorbereiding op de Olympische Spelen op dertigtot veertigduizend Zwitserse franks. De sponsors zijn zo genereus, dat Jorand aan zijn sport zegt over te houden, ofschoon hij er niet van kan leven. "Deze sport kent geen professionals" . De situatie in de Duitse ploeg is wel even anders. De sport kent in Duitsland bekendheid noch deelnemers. Slechts acht actieve snelheidsmaniakken die volgens teamleider Peter Schaupp jaarlijks tientot vijftienduizend gulden toeleggen op hun sport. Een paar (tweederangs) ski's komt gauw op 500 gulden, een beetje blitse helm kost tweeduizend gulden en voor zo'n eng pakkie moet 1200 gulden uit de knip worden getrokken.

Gevaar

De kunst van het speedskien zit hem in het aannemen van de aerodynamische ei-zit. Wie ook maar enigszins omhoog komt verlies dramatisch veel snelheid en loopt het risico totaal uit balans te raken. Door de luchtdruk gaat dan het onderlichaam trillen. En het gevaar? Schaupp is diplomatiek: "Het is niet ongevaarlijk. Maar het is niet zo risicovol als de afdaling, waarbij je een bocht uit kan vliegen en enorme brokken kunt maken. Het parkoers is hier breed, dus je schuift bij een val ver door. Je kan je eigenlijk alleen maar verbranden door de sterke wrijving" .

De mentale kracht moet groot zijn. "Als je in je hoofd remt, ben je langzaam" , zegt Schaup. "In een afdaling kan je bochten nemen om te remmen. Bij deze sport is er geen weg terug. Je start en je moet je aan de snelheid overgeven. Doe je dat niet en kom je met je lichaam omhoog, dan is de luchtdruk bijna niet op te vangen." In de huidige maat schappij heeft speedski een goede toekomst. Alles moet steeds sneller, verder en hoger. Het is voor al een sport voor televisie, waarop je de snelheid en de moeilijkheden die dat met zich meebrengt goed kan waarnemen" .

Getraind wordt er op de meest zotte wijzen. Een Nederlandse alpineskier baarde ooit opzien door op een aanhanger achter een auto een afdaling te simuleren. De Amerikaanse Kirsten Culver laat zich 's zomers op het dak van een snelle auto vastgespen en beveelt als een prins de chauffeur vervolgens de snelheidslimiet meer dan twee maal te overschrijden: tot 225 kilometer per uur. "Ik wilde gewoon raken aan extreem hoge snelheden. Ik was op ski's een top van 180 kilometer gewend, maar toen ik op de auto had getraind, was dat a piece of cake" .

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden