Recensie

Als femme fatale is Mélisande een zeer grijpbaar wezen

Barbara Hannigan (links) als de femme fatale Mélisande in de Jahrhunderthalle.Beeld RV

Ruhrtriennale
Pelléas et Mélisande

Wie is Mélisande? Het is dé vraag als je een nieuwe enscenering wilt maken van Debussy's opera 'Pelléas et Mélisande' (1902), of van Maeterlincks gelijknamige toneelstuk (1892), waarop de opera is gebaseerd. Een vraag die bovendien schreeuwt om een antwoord. Want waar komt die wonderlijke en wereldvreemde vrouw vandaan als ze huilend in een bos gevonden wordt door Golaud, prins van Allemonde? Waar houdt het symbolisme op en zien we de ware Mélisande, zo die al bestaat?

Regisseur Krzysztof Warlikowski kreeg van Ruhrtriennale-intendant Johan Simons impliciet die vraag voorgelegd toen hem werd gevraagd om een nieuwe enscenering van de opera te maken. Warlikowski kwam met een even heftig als onbegrijpelijk antwoord en opende daarmee vrijdag het podiumkunstenfestival aan de Ruhr, het derde en laatste dat door Simons werd samengesteld.

Of de immense Jahrhunderthalle in Bochum zo geschikt is voor Debussy's opera is een andere vraag die Simons en Warlikowski zich hadden moeten stellen. Ondanks het feit dat de regisseur met een enorme publiekstribune de hal in omvang zowat gehalveerd had, kwam het intieme, haast fluisterende drama op de nogal altijd gigantische speelvloer niet aan bij de toeschouwers. Daar konden geluidsversterking (soms nogal slecht) en live videobeelden (steeds schitterend) niets aan verhelpen.

Het hielp ook al niet dat er geen enkele Franstalige zanger in de cast aanwezig was en dat de door Debussy zo fraai op de muziek gestroomlijnde tekst hoegenaamd niet te verstaan was. En dan wist dirigent Sylvain Cambreling aan de Bochumer Symphoniker ook al geen Gallische zindering te ontlokken, waardoor de muziek vreemd hoekig en op afstand bleef. Er zijn kortom spectaculairdere opera's op de Ruhrtriennale te zien geweest.

Was het daarmee een verloren avond? Nou nee, dat ook weer niet. Wel een lange. Want Warlikowski liet weer eens een door hemzelf verzonnen proloog aan de opera voorafgaan. Waar dat bij zijn 'Wozzeck' in Amsterdam wonderwel lukte, bleven we hier met veel vragen zitten. In die gesproken proloog (uit de film 'Reconstruction' van Christoffer Boe) probeert de Pool antwoord te geven op de vraag bovenaan deze bespreking. Zijn Mélisande ziet er verslagen, verloederd en angstig uit en zit zuipend en rokend aan een bar als Golaud haar ontmoet. Als de rustig zwevende muziek na meer dan een kwartier mag beginnen, gaat het tussen de twee meteen van keiharde rampetamp in de toiletten van de bar.

Niets geheimzinnigs

Gevoelloze seks, sigarettenrook, alcoholwalm - deze Mélisande is geen ongrijpbaar wezen, maar juist zeer grijpbaar en als femme fatale een cliché van jewelste. Ze krijgt in deze omgeving eigenlijk niets geheimzinnigs, waardoor de bodem onder het verhaal uit wordt geslagen. De beelden op de televisie in de bar - een demonstratie in Polen, steeds dezelfde scène uit Alfred Hitchcocks 'Birds', schapen die naar de slachtbank geleid worden - verklaren weinig, roepen juist meer vragen op. Op zich niet erg, maar het associëren gaat wel vermoeien.

Warlikowski ziet het verhaal voornamelijk als een burgerlijk familiedrama, waarin de uit de bar opgepikte femme fatale voor onrust en uiteindelijk verderf zorgt. De gewelddadige en jaloerse Golaud doodt zijn halfbroer Pelléas en blijft zitten met de vraag of Mélisande hem wel echt ontrouw is geweest. Je moet overigens wel een naïeve sul zijn om überhaupt maar te denken dat deze hoerige bar-Mélisande huwelijkse trouw hoog in het vaandel zou hebben.

Barbara Hannigan speelt de Mélisande zoals Warlikowski haar ziet geweldig, wat vooral te zien is in de vele close-ups van haar op de prachtige videobeelden. Maar haar stem past deze rol tamelijk slecht, omdat het middenregister onderontwikkeld is en verre van mooi of substantieel klinkt. Phillip Addis (Pelléas) heeft juist weer veel moeite met de hoogte en Leigh Melrose (Golaud) zingt dan wel zeer geëngageerd en welluidend, maar is van allen het meest onverstaanbaar. Al met al een nogal lange, onbevredigende en bij wijlen irritante avond.

Nog t/m 3 september. ruhr3.com

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden