Als dit Pools fascisme is, is Amerika ook fascistisch

Op 11 juni verscheen in Letter&Geest het essay 'Rechtsomkeert, mars!, waarin de auteur, Ekke Overbeek, uitweidt over de naar zijn mening opkomende fascistische tendensen in Polen. De auteur constateert dat Recht en Rechtvaardigheid (PiS), de partij die sinds oktober 2015 in Polen regeert, weliswaar geen fascistische formatie is, maar dat het autoritaire en conservatief-populistische karakter van PiS een vruchtbare voedingsbodem vormt voor het fascisme in Polen.

De stelling dat het taalgebruik van de leider van PiS, Jaroslaw Kaczynski, voeding geeft aan het fascisme in Polen is absurd. Als we die methode zouden toepassen op uit hun verband gerukte woorden van Benjamin Franklin, en honderden andere politici zouden we overal fascisten hebben. Neem de song 'Wake Up America', van Miley Cyrus. In combinatie met het 'fascistische' 'Obud¿ si¿ Polsko' (Polen, word wakker) van Kaczy¿ski klinkt dat toch wel dreigend, nietwaar? Maar serieus, het citeren van redevoeringen van de leider van PiS en deze op één lijn stellen met naziretoriek is een eerste misstap. Een tweede is als de auteur zich indekt tegen het groteske van zijn vergelijkingen met het fascisme door te verklaren dat in de 21ste eeuw het fascisme elke willekeurige vorm kan aannemen. Voor zover ik dit begrijp, betekent dit dat het fascisme overal bestaat, waar de auteur dat ook maar bespeurt. Dus ook bij groentekramen in Polen - tenslotte was Hitler vegetariër. Geen enkel feit dat de stelling over de toename van nationalistische sentimenten zou kunnen onderbouwen. De auteur vermeldt de onafhankelijkheidsmars die op 11 november 2015 plaatsvond in Warschau. Hier dient benadrukt te worden dat deze niet door PiS was georganiseerd, maar door de marginale Nationale Beweging (de laatste peiling gaf deze groep 2 procent steun).

De auteur schrijft dat in Polen het aantal antisemitische incidenten is gestegen. Dat klopt niet. Het niveau van antisemitisme in Polen is aanzienlijk lager dan dat in Frankrijk, Duitsland of Nederland. Terwijl uit Frankrijk de Joden met enkele duizenden per jaar wegtrekken naar Israël, bloeit in Polen de Joodse cultuur, vinden er concerten en festivals plaats, bijv. het voortreffelijke Festival van de Joodse Cultuur in Krakau. Er vinden geen antisemitische aanvallen plaats. Is er in Polen een synagoge in vlammen opgegaan? Is er een daad van vandalisme gepleegd gericht tegen een Joodse begraafplaats, is er iemand aangevallen alleen omdat hij een keppeltje droeg? Nee. Wel kan ik een lange lijst opnoemen van dergelijke voorvallen in landen van West-Europa. Polen is een van de meest pro-Israëlische landen in de Europese Unie, en de oprichter van PiS, wijlen de president Lech Kaczynski, was de initiatiefnemer van het ontstaan van het Museum van de Geschiedenis van de Poolse Joden in Warschau.

Zijn er in Polen antisemieten en nationalisten? Natuurlijk wel. Zij vormen echter een randgroep van het politieke leven, en ze hebben niet de minste invloed op het publieke debat in Polen. Recht en Rechtvaardigheid is een conservatieve formatie, staat sceptisch tegenover het vluchtelingenbeleid van de Europese Unie en in de internationale politiek is zij wantrouwend jegens Rusland en kiest zij voor een alliantie met de Verenigde Staten. Mogelijk bevalt dat de liberale politici in Brussel of Amsterdam minder. Ik ben in staat dat te begrijpen. Van conservatisme naar fascisme is echter een lange weg.

"Vandaag in Europa zijn betekent in de Europese Unie zijn. (..) Wij moeten een krachtige positie verwerven, een sterk, Europees volk worden." Dit is een citaat van Jaroslaw Kaczy¿ski. Dat is geen fascisme, dat is gewoon gezond verstand.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden