Als de VS je nodig hebben, scoor je opeens punten voor je strijd tegen mensenhandel

In mei werden bij de Maleisische grens met Thailand 139 graven gevonden van slachtoffers van mensenhandel. Beeld epa

Maleisië en Cuba doen beter hun best om mensenhandel te bestrijden, volgens de jaarlijkse ranglijst die de Verenigde Staten gisteren presenteerden. Maar mensenrechtenorganisaties vermoeden dat de VS een dubbele agenda hebben.

Twaalf jaar lang kreeg Cuba keiharde kritiek uit de Verenigde Staten over de gebrekkige aanpak van mensenhandel door de communistische staat. Sinds 2003 bungelde het land ieder jaar in de onderste regionen van de ranglijst, die duidelijk maakt hoe goed landen hun best doen om mensenhandel te bestrijden.

In het nieuwste rapport is Cuba plotseling gepromoveerd. Volgens de Verenigde Staten heeft de Cubaanse regering vooruitgang geboekt in haar aanpak van gedwongen prostitutie en heeft zij beloofd te voldoen aan de minimale eisen die de VS stelt voor aanpak van mensenhandel.

Ook Maleisië werd door de VS beloond met een stap omhoog. Vorig jaar werd het land, net als Cuba, nog ingedeeld in de vierde en laagste groep. Nu zitten beide landen in de een-na-laagste groep. "De regering heeft een begin gemaakt met de hervorming van haar slachtofferbeschermingsprogramma en haar wetgeving", verklaarde Sarah Sewall, de Amerikaanse staatssecretaris van buitenlandse zaken.

Politiek opportunisme
Critici vinden de positieve beoordelingen wel erg toevallig. Juist het afgelopen jaar haalde Amerika de banden met Cuba weer aan en werd de Cubaanse ambassade in Washington weer geopend. De Democratische senator Robert Menendez, een zoon van Cubaanse immigranten, zei eerder al dat iedere opwaardering van Cuba gestoeld zou zijn op politieke motieven. "Een stap omhoog moet je verdienen. Je moet niet uit politiek opportunisme uit [de laagste groep] gehaald worden."

De hogere indeling van Maleisië komt goed uit voor de Verenigde Staten, die al jaren proberen een groot vrijhandelsverdrag te sluiten met Maleisië en elf andere landen rond de Stille Oceaan. Vorige maand kreeg Obama toestemming van het congres om de onderhandeling voor dit Trans-Pacific Partnership (TPP) af te ronden, op voorwaarde dat de deelnemende landen niet in de laagste groep van het mensenhandellijst staan. Voor de Amerikanen is het belangrijk dat Maleisië meedoet in het verdrag, vanwege de relatief grote economie van het land.

In mei werden in Maleisië nog 139 graven gevonden van slachtoffers van mensenhandel die in kampen werden vastgehouden. In de kampen zaten vooral Rohingya-moslims, die vanuit Burma vluchten naar Thailand en Maleisië. Met de vondst van deze kampen is geen rekening gehouden in het rapport. Het inwinnen van informatie was op 31 maart al afgerond, legde staatssecretaris Sewall uit. De vondst zal wel mee worden genomen in de beoordeling van volgend jaar.

Schaamteloos
Mensenrechtenorganisaties hebben fel gereageerd op de besluiten. "Deze promotie gaat meer om het TPP en de Amerikaanse handelspolitiek dan om wat Maleisie het afgelopen jaar dan ook heeft gedaan om mensenhandel tegen te gaan", reageerde Phil Robertson, een van de leidinggevenden van Human Rights Watch in Azië. "Jammer genoeg brengt dit aanzienlijke schade toe aan de geloofwaardigheid van een rapport dat een essentieel onderdeel is van de wereldwijde inspanningen om slavernij te bestrijden."

"We zijn erg verbaasd over het rapport van dit jaar, dat schaamteloos politieke beslissingen lijkt te maken die volgens ons echt een nadelige invloed hebben op zowel de integriteit van het rapport en de vorderingen die gemaakt worden in de wereldwijde strijd om moderne slavernij te beëindigen", liet Melysa Sperber, directeur van de Alliance to End Slavery and Trafficking, weten aan de Britse krant The Guardian.

Aidan McQuade, directeur van Anti-Slavery International, drukt zich in dezelfde krant explicieter uit. "We zijn extreem teleurgesteld. Onpeilbare dwangarbeid op een schaal zoals we zien in Maleisië, Qatar en Uzbekistan, bestaat niet zonder fundamentele fouten van de overheid. Het is jammer dat Amerika het kennelijk belangrijk vindt die boodschap af te zwakken in plaats van overheden verantwoordelijk te houden en dat het handel en politieke belangen open en bloot boven mensenrechten plaatst. Wat we hier zien is dat een van de belangrijkste diplomatieke instrumenten in de strijd tegen slavernij in het gedrang komt."

Stijging meldingen mensenhandel in Nederland
In Nederland werden vorig jaar 1.561 slachtoffers van mensenhandel aangemeld bij CoMensha, het landelijke coördinatiecentrum tegen mensenhandel in Nederland. Dat is een toename van 9 procent, vergeleken met 2013 en bijna vier keer zoveel als in 2004.

De meeste slachtoffers waren Nederlanders, gevolgd door mensen uit Roemenië en Bulgarije. Ruim driekwart van de vrouwen komt in de prostitutie terecht. Mannen werken vooral in wat CoMensha 'gereguleerde' arbeid noemt.

Nederland voldoet jaar op jaar volledig aan de eisen die de Verenigde Staten stellen, maar toezichthouders maakten zich wel zorgen over de hulp aan Nederlandse slachtoffers van kinderhandel.

In totaal zijn 188 landen gecontroleerd voor de lijst. Behalve Cuba en Maleisië zijn ook landen als Saudi-Arabië, Oezbekistan en Congo uit de laatste groep gepromoveerd. Dalers waren onder meer Wit-Rusland, Burundi en Zuid-Soedan.

In de eerste groep zitten nu 31 landen, waaronder Nederland. In de tweede groep zitten 89 landen. In de derde groep zijn 44 landen ingedeeld en in de vierde groep 23 landen. Somalië werd vermeld als speciaal geval.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden