Commentaar

Als de moraal is verdwenen, moet het parlement aangeven wat die moraal moet zijn

(VLNR) Commissieleden van de ondervragingscommissie fiscale constructies, Renske Leijten (SP), Jan Paternotte (D66), Henk Nijboer (pvda), Tom van der Lee (Groenlinks) en Eppo Bruins (Christenunie) tijdens de presentatie van hun rapport. Beeld ANP

De vertraging in de uitvoering en de politieke discussie over de insteek deden afbreuk aan de mini-enquête van het parlement over belastingontwijking en -ontduiking. Maar de conclusie waarmee de enquêtecommissie vorige week kwam was glashelder: belastingadviseurs, trustkantoren en hun klanten creëren een papieren werkelijkheid, bedoeld om het toezicht op belastingconstructies zo moeilijk mogelijk te maken.

Het was voor het eerst dat de volksvertegenwoordiging de mini-enquête inzette. Ze wil deze gebruiken bij goed omkaderde onderwerpen, waarbij de parlementariërs na relatief beperkt vooronderzoek door getuigenverhoor onder ede toch scherp zicht krijgen op de omvang en achtergrond van een maatschappelijk probleem. De Kamer kan dan vervolgens een beter debat voeren over eventuele wijzigingen in wet- en regelgeving.

Extra pikant

Als experiment lijkt deze snelle scan geslaagd, en dat een van de getuigen meineed lijkt te hebben gepleegd maakt het extra pikant. Nu moeten de partijen in het debat wel hun stokpaardjes thuislaten. Vooral de VVD en de PVV, die helaas geen zitting namen in de commissie omdat ze bang waren voor een automatische veroordeling van de belastingpraktijk, zouden zich nu verplicht moeten voelen om goed te beargumenteren op welke punten de enquêtecommissie die praktijk onzuiver belicht. Of eerlijk onder ogen zien dat aan die praktijk echt nog veel te verbeteren valt.

Want ook zij zullen geen voorstander zijn van bewust gecreëerde verhulling, die ofwel de Nederlandse belastingdienst schaadt ofwel collega-diensten in andere landen. Het Panama Papers-onderzoek dat de aanleiding vormde voor deze enquête – dat van Trouw en FD naar de gelekte administratie van het Panamese juridisch advieskantoor Mossack Fonseca – toonde dat immers aan. Uiteraard verdient Nederland geld met de omvangrijke financiële dienstensector, maar ook de VVD en de PVV zullen niet de kop in het zand willen steken over de excessen die de sector zich denkt te kunnen permitteren.

Betere wetgeving kan een oplossing zijn, het afdwingen van betere naleving van de wet is vermoedelijk nog effectiever. De commissie heeft voldoende aanzetten gegeven, vooral voor de trustsector die voor Nederlandse en vooral ook buitenlandse klanten tal van vennootschappen opzet. Zelfregulering blijkt niet te werken, hoe aantrekkelijk dat model ook lijkt. Als de moraal is verdwenen, zoals de enquêtecommissie hier constateert, dan moet het parlement een helder inzicht geven in wat die moraal moet zijn. En er vervolgens voor zorgdragen dat controlerende diensten hun toezicht met voldoende capaciteit en slagkracht kunnen uitvoeren.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees ook: 
Mogelijk meineed bij parlementair verhoor over Panama Papers
Voor fiscale trucs kon je bij Infintax terecht

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden