Als de dijk bezwijkt, is Marken voorbereid

oefening | reportage | Wat als de dijken breken? Hulpdiensten houden twee dagen lang een oefening op schiereiland Marken. Het scenario is niet helemaal onrealistisch: de dijken zijn sinds 2006 afgekeurd. 'Bij een ramp in de Randstad is het een illusie dat iedereen tijdig wegkomt.'

Een straffe oostenwind en zware regen teistert de waterkering van het Noord-Hollandse schiereiland Marken. Het kolkende water van het Markermeer stijgt en bedreigt de 1800 bewoners. Dijkwachters patrouilleren op de dijken van het vissersdorp. Als de eerste scheuren zichtbaar worden, slaan ze alarm.

Deze dreigende overstroming is het scenario waarmee leger, brandweer, Rijkswaterstaat en hulpdiensten twee dagen met de inwoners van Marken oefenen tijdens de crisisoefening 'Waterwolf'. Gisteren stonden de dijken zogenaamd op knappen, vandaag loopt het dorp onder. Met 1800 zandzakken, tien defensievoertuigen, twintig brandweerwagens en 800 deelnemers bereid Marken zich voor op de vraag die elke Nederlander zich eigenlijk moet stellen: wat als de dijken breken?

De regen valt soms met bakken uit de hemel op deze oefendag en dat helpt de verbeelding. Een colonne legervoertuigen dendert over de Zeedijk. De dijk scheidt de Gouwzee en het Markermeer, en verbindt Marken met het vasteland.

Aaltje Visser (72) staat in een legertent op de parkeerplaats vlakbij de dijk, en wacht tot ze met een van de legertrucs wordt geëvacueerd. "Mensen doen wat lacherig over de oefening, maar het is goed om te weten wat je moet doen bij een ramp." Om haar heen geven medewerkers van het Rode Kruis aanwijzingen. Visser herinnert zich de verhalen van vroeger. Haar vader vertelde over de watersnoodramp in 1916. Twee van zijn nichtjes kwamen om nadat stormvloed het zeewaterpeil in de Zuiderzee had opgedreven. De dijken braken, en zestien mensen kwamen om.

Met de aanleg van de Afsluitdijk zal zo'n ramp volgens Visser niet snel meer plaatsvinden. Maar helemaal onrealistisch is het scenario waarin ze meespeelt vandaag niet. "De dijken zijn sinds 2006 afgekeurd", zegt Jaap Boes van de Marker eilandraad. "Ze zakken zienderogen en zijn niet stabiel en sterk genoeg. Een verbeterplan wordt in 2019 uitgevoerd." Tot die tijd moeten de eilanders hopen op niet al te barre omstandigheden tegelijkertijd, zoals stormwind en veel regen bij hoog water.

Volgens Amelie Strens van Rijkswaterstaat zal het zo'n vaart niet lopen. "Nederland heeft een hoge standaard. Ook als dijken zijn afgekeurd houden ze het nog wel even." Maar een beter waterbewustzijn onder Nederlanders zou wel goed zijn. "Inwoners van Marken leven met het water en zien hun dijken. Elders in Nederland realiseren mensen zich het gevaar minder. Volgens Strens is Nederland vooral op papier goed voorbereid. "Bij een grote ramp in de Randstad is het een illusie dat iedereen tijdig wegkomt."

In het trefpunt aan de rand van de dorpskern van Marken met zijn typische houten huisjes, is het een grote drukte. Hulpverleners met een gele band om hun arm lopen af en aan.

Aan een van de lange tafels zitten de inwoners. Hoewel ze blij zijn met de oefening, zijn ze ook bezorgd over de realiteit. "Mijn tante woont bij de Havendijk", zegt Pietertje Commandeur. "Vroeger keek ze tegen de dijk aan. Nu kijkt ze eroverheen." Alarmerend, vinden de tafelgenoten. "Het is een centenkwestie, zoals altijd", zegt Jan Pieter Schouten. Vroeger werden huizen op palen of terpen gebouwd, nieuwe huizen liggen op lagere gedeelten. "Als de dijken breken, staat mijn huis blank", zegt Neeltje Kaars. Ze zijn alle drie wel blij met de oefening. "Het ging om de samenwerking tussen de hulpdiensten. En dat ging goed."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden