Als benedictijnen de wereld in

Het lijkt erop dat Europa, maatschappelijk en religieus, aan de rand van de afgrond staat. Dat zegt de milieu-filosoof Rudolf Bahro in het opinieblad Bijeen.

Bahro, een 'radicale groene denker', baarde wereldwijd opzien met zijn plannen tot redding van de wereld door het instellen van een ecologische wereldregering, gekoppeld aan een sterk charismatisch (totalitair) leiderschap.

Volgens Bahro wordt ons tijdperk gekenmerkt door het voortdurende streven naar het vervullen van ieders egoïsme. Zo zeer zelfs dat ons zelfzuchtige streven “elke begrenzing heeft doorbroken die vroeger werd opgelegd door religie en politiek”. Gevolg is een ecologische crisis, die de wereld op de rand van de afgrond brengt.

Hoe heeft het, vraagt Bahro zich af, zo ver kunnen komen dat de mens het niet kan laten zijn eigen wereld op te eten? Het antwoord is volgens hem eenvoudig. Het is het gevolg van een 'mislukken' van de wereldreligies en met name van 'het falen van het christendom'. Boeddha wees de menselijke begeerte al aan als de voornaamste bedreiging van het leven op aarde. Het christendom heeft zich daarentegen nooit gezet aan zijn 'basisopdracht', namelijk het uitwerken van 'een systeem' dat de mens helpt zijn hebzucht te beheersen.

De voornaamste oorzaak van het 'mislukken' van het christendom ligt volgens de milieufilosoof op spiritueel gebied, “bij de steeds groter wordende verdringing van de religieuze ervaring ten voordele van de Ersatz-religiositeit en theologische discussies”.

Er ontstond een leegte in het christendom, die opgevuld werd door machtspolitiek handelen en denken. Banken, industrie, media en technologie hebben uiteindelijk de leemte opgevuld. Er ontwikkelde zich één groot netwerk van vernietigende activiteit, fulmineert Bahro, die de menselijke mogelijkheid vernietigde om op een spirituele manier ontvankelijk te zijn.

Hoe apocalyptisch zijn wereldbeeld ook is, Bahro gelooft toch dat de mens een (milieu-)catastrofe kan afwenden. Niet door zich te storten in het soort meditatie dat wordt beoefend binnen de new-age-stroming of het dogmatisch christendom. “Want allebei onderdrukken ze seksualiteit, erotiek, genot, het vrouwelijke.” Maar in een 'ecologische spiritualiteit', die leidt tot een “innerlijke uittocht uit het mens- en wereldverslindende systeem, niet tot aanvaarding daarvan”.

Hoe Bahro zo'n wereldwijde ecologische spiritualiteit wil bereiken, geeft hij en passant aan: “We hebben behoefte aan nieuwe benedictijnen. Nieuw, omdat we vandaag een beweging nodig hebben die geworteld is in een ecologische spiritualiteit, waarin geen plaats is voor een strenge God of voor onderdrukking van de seksualiteit. Maar tegelijk zou deze beweging, zoals de middeleeuwse benedictijnen, een tastbare invloed moeten uitoefenen op de wereld van de economie, de politiek, de godsdienst.”

Het kerkelijk opinieblad Centraal Weekblad meent daarentegen dat het - met dit kabinet aan het roer - niet fout kan gaan met het christendom in Nederland. Paars is werkelijk een zegen voor christelijk Nederland, smaalt de redactie. “Elke nieuwe stap van het kabinet over alles wat 'christelijk Nederland' treft, schudt ons ingedutte soort verder wakker.” De voorbeelden: het opheffen van de zondagsrust, de discussie over de grondwettelijke vrijheid van onderwijs, de 24-uurs economie, het armoede-debat.

“Lang, te lang, werd gedacht dat humanisme en christendom op hetzelfde neerkwamen - nu de uitkeringen te laag geworden zijn, weten we beter. Lang dachten we dat anders-denkenden christelijk geloof respecteerden, nu weten we hoe grote hekel sommigen aan christenen hebben. De godsdienstkritiek van spraakmakende ongelovigen verraadt een ongeïnteresseerdheid en een domheid om van te gruwen. Paars helpt de verschillen zien. Men verwijst niet uit respect voor hun geloof naar moslims, joden en hindoes, maar gebruikt de pluriformiteit om alle geloof uit het openbare leven te bannen. Paars is niet slecht voor de kerk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden