Alphonse luistert naar u

Ondanks de trefzekere observaties wel wat langdradig

Voor haar eerste grote roman kiest de Vlaamse Annelies Verbeke een atypische held: geen schurk of verliezer, maar een goed mens, een man met talent voor het geluk, al ligt dat in zijn geval niet voor het grijpen. Alphonse Badjie, geboren in Senegal en getogen in Brussel, is van oorsprong muzikant maar werkt nu als klusser, behanger en schilder in de Westhoek, de Vlaams-Franse grensstreek. Hij woont er samen met zijn geliefde Kat, dochter van Brusselse diplomaten waar Alphonse's moeder als oppas en huishoudster werkte.

Alphonse's eigen verleden blijft schimmig - nachtmerries over opgehangen lijken wijzen op een traumatische jeugd - maar dat geweld heeft van hem geen slachtoffer gemaakt. Terwijl vriendin Kat schampert over de door de Eerste Wereldoorlog getekende Westhoek, 'streek van massagraven en achtergelaten bejaarden, verlaten grensposten, gesloten cafés en bejaarde nabestaanden', geniet Alphonse op een bankje in het park van de vlucht van een veldleeuwerik. "Dat de ruisende geurende boomkruinen en de vaak herhaalde vraag van de vogel de indruk geven dat hier nooit een oorlog is geweest, is wellicht de enige overwinning die ertoe doet."

Dit optimisme typeert Alphonse. Zijn kalmte en warmte maken hem onweerstaanbaar voor zijn Vlaamse klanten, die hem voortdurend aanklampen. "Het moet met die interieurs te maken hebben," veronderstelt Alphonse. De ene keer luistert hij naar bekentenissen over een ongewenste zwangerschap en overspel, dan weer rijdt hij een gewonde Turkse bakker naar het ziekenhuis of verjaagt hij een geest uit de slaapkamer van een bejaarde vrouw. Bij die laatste taak stribbelt hij eerst nog tegen - "Ik ben geen goeroe, geen tovenaar, ik geloof niet eens in dat soort magie" - om het spook alsnog met een list te verdrijven.

Als weldoener tegen wil en dank herinnert Alphonse aan figuren als de tuinman in 'Being There' wiens onnozelheid voor wijsheid werd aangezien. Verschil is dat Alphonse niet onnozel is, maar een oprecht betrokken mens die zijn best blijft doen de anderen tegemoet te komen en te begrijpen, hen hun fouten te vergeven; ook de klanten die te veel van hem verlangen of hem in verlegenheid brengen met hun onbeholpen alledaagse racisme.

Toch is deze mozaïekroman geen satire, daar is Verbeke's toon te dromerig en te tastend voor. In het aaneenrijgen van de incidenten proef je haar ervaring als korte verhalenschrijfster. Niet elk incident landt even goed. Absurde scènes zoals die waarin een journalist tijdens een interview op de parketvloer poept, en de bizar fel uitslaande ruzies tussen Kats ouders, zorgen voor een zwartkomische ondertoon maar blijven ook absurde uitspattingen in het geheel. Geestig maar ook plompverloren.

Daartegenover staat de subtiele schets van de liefdevolle maar breekbare relatie tussen Alphonse en Kat: "Soms vindt ze hem een karikatuur van vitaliteit, een man voor yoghurtreclames." Kortsluiting dreigt als Alphonse in het Vlaamse land een greppel vol wanhopige Afghaanse vluchtelingen aantreft.

Toch rust deze roman minder op het grote verhaal van Vlamingen en vluchtelingen die geen rust vinden, dan op de sprekende details. De Turkse bakker die ijssculpturen bewaart in zijn diepvrieskist, het skype-gesprek met de moeder in Senegal: "Eerst een paar afwachtende tonen die in een vraagteken eindigen dan, wanneer iemand op een ander continent boven water komt, iets als groeiende luchtbellen." Zulke dichterlijke observaties maken het toch de moeite om de hele roman met de zoekende Alphonse mee te blijven dwalen en peinzen.

Annelies Verbeke: Dertig Dagen. De Geus; 314 blz. euro 19,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden