Alphen, Utoya, Luik: 'We zeggen altijd: niet te voorkomen. Maar is dat wel zo?'

Ambulances en een mobiel hospitaal gisteren op de Place Saint Lambert. © EPA

Bij drama's zoals gisteren bij de kerstmarkt in Luik is op voorhand te weinig nagedacht over mogelijke scenario's. 'Profiling' en 'deterrence' (afschrikken) worden hier nog nauwelijks toegepast.

Volgens Eelco Dijkstra, hoogleraar crisisbestrijding bleek achteraf dat Anders Breivik en Tristan van der V., de schutters van de drama's in Utoya en Alphen aan den Rijn, al langer bezig waren met de voorbereiding van hun daden. Het lijken het daden van 'destructieve mensen' waarin 'elke basis voor logica ontbreekt', zei Dijkstra op Radio 1. Maar achteraf bleken de schutters er wel degelijk mee bezig te zijn geweest. 'Dan is de vraag dus: hoe had je dit kunnen voorkomen?'.

Wat als het wèl gebeurt
'Als je je wilt voorbereiden, moet je ervan uit gaan dat dit soort dingen wèl gebeuren. Terwijl we er nu van uit gaan dat ze niet gebeuren. Dat deden we ook bij de aanslag in Apeldoorn op Koninginnedag. De burgemeester zei daar ook: dit was niet te voorkomen. Het is maar de vraag of dat waar is. Want bij de dodenherdenking in Apeldoorn waren er plots wel allemaal veiligheidsmaatregelen genomen.'

Volgens Dijkstra, die werkt in Washington, komt 'profiling' nog veel te weinig voor in Nederland: 'Dat je bepaalde trends en informatiebronnen aan elkaar knoopt zodat er ergens een rood lichtje gaat knipperen.'

Informatie en afschrikken
Ook 'deterrence', afschrikken, is nog geen praktijk. 'Als je aankondigt dat je gaat controleren bij bijvoorbeeld een kerstmarkt, hoef je dat nog niet te doen, maar het belet bepaalde mensen dan wel te komen. Je moet denken in termen van gevolgen.'

Als voorbeeld daarvan noemde Dijstra een initiatief in de Verenigde Staten, waarbij sciencefiction-schrijvers werden uitgenodigd om mogelijke rampscenario's te bedenken.


 Bij de dodenherdenking in Apeldoorn waren er plots wèl allemaal veiligheidsmaatregelen genomen.  
Hoogleraar Eelco Dijkstra
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden