Allochtoon verdient veelkleurige PvdA

Nederland is een immigratieland en de steden zijn multicultureel. Dat moet voor de PvdA het uitgangspunt zijn voor een debat waarbij allochtonen met respect worden benaderd.

Drie PvdA-wethouders schreven vorige week een opmerkelijke aanhankelijkheidsbetuiging aan hun politiek leider. Zij bekritiseerden mensen die de PvdA te stil vinden, te weinig zichtbaar en te weinig uitgesproken in het parlementaire debat.

De wethouders Dominic Schrijer, Paul Depla en Jan Hamming stelden ook dat critici vinden dat de PvdA te weinig afstand neemt van recente migratievoorstellen. 'In plaats van man en paard te noemen, laken zij van de weeromstuit het héle integratiedebat. Hierdoor wordt iedere bijdrage verdacht', schrijven zij. Het onderwerp komt volgens hen weer terecht in taboesfeer, net als voor 2002.

De bestuurders verlangen absoluut niet terug naar die PvdA van voor 2002. Toen was de partij 'fijn solidair en sprak ze mooie woorden over eerlijk delen en íedereen telt mee'. Het ontbrak de PvdA naar hun mening destijds niet aan idealen, maar aan mensen met een praktische en resultaatgerichte insteek. Je vraagt je af of Wim Kok zich in de typeringen zou herkennen. Zijn regime moet voor deze bestuurders een ware kwelling zijn geweest, zo blijkt uit deze achteraf geformuleerde kritiek. Een open debat zouden zij enkel daarom toch als een weldaad moeten ervaren? Gek dat dat blijkbaar niet zo is.

De critici krijgen nogal wat op hun bord geschoven, maar wie ze zijn blijft onvermeld. Waarom noemen zij geen man en paard? Waaruit is precies gebleken dat mensen terugverlangen naar 'spierballentaal, autoritair gedrag en machtspolitiek van voor 2002'?

Ik wil mij de kritiek op het integratiedebat aantrekken. In een interview in de Volkskrant uitte ik mijn gevoel van schaamte over het gebrek aan zelfbeheersing van politici in het integratiedebat. Ik laakte het maakbaarheidsmodel van conservatief Nederland: 'Zij willen de straat, de school en het huis controleren. Hun houding is: wij autochtonen Nederlanders willen dat die allochtonen zich disciplineren in die wereld van ons. Het is zo generaliserend, diskwalificerend en stigmatiserend. Dat is integreren met het pistool in de rug'. Ik heb de hoop uitgesproken dat de PvdA straks in de migratienota van Patijn haar eigen idealen niet zou gaan verloochenen. De PvdA hoeft zich naar mijn idee niet te schamen voor haar sociaal-democratisch gedachtegoed.

Is dit nu een illustratie van een 'politiek van morele verontwaardiging die geen enkel concreet integratieprobleem oplost' of, nog veel erger, 'het onderwerp, net zoals voor 2002, weer terecht brengt in de taboesfeer'? Dat lijkt mij niet. Het is wel het aan de kaak stellen van een van de twijfelachtige verworvenheden van de Fortuyn-revolutie. Zijn credo 'zeggen wat je denkt' is langzamerhand uitgelopen op een ordinaire ratrace van politici die over de hoofden van allochtonen heen kampioen integratie willen worden.

Voor mij is de kern dat het integratiedebat moet worden genormaliseerd. Het gaat niet primair om de dagelijks toenemende integratiemaatregelen die de politiek van bovenaf wil opleggen. Daarover worden wij het uiteindelijk wel eens. Het debat zélf moet veranderen. En dan gaat het om respect en waardigheid tegenover medeburgers toe. Zoals het nu verloopt, werkt het integratiedebat als spijtzwam in onze samenleving. Voor de psychologische schade die daarmee wordt veroorzaakt mogen wij later met elkaar de prijs betalen. Die prijs zal zich vooral manifesteren in de steden.

Juist wethouders kunnen een bijdrage leveren aan het vergroten van het realiteitsgehalte in het integratiedebat. Bijvoorbeeld door zonder voorbehoud uit te dragen dat Nederland al veertig jaar een immigratieland is -ten faveure van onze economie en welvaart. De hedendaagse steden zijn mede hierdoor allang een multiculturele samenleving geworden. Laat op zo'n waarheid geen taboe rusten. Door de eeuwen heen hebben nieuwkomers de steden opgezocht. Daar liggen voor hen de beste kansen. Daar is (meer) kans op werk, daar zijn woningen, daar is een toekomst. Zwarte wijken, zwarte scholen, het hoort er allemaal bij. Het zal steeds gewoner worden.

En met alle waardering voor de pleidooien voor differentiatie: de kansen om met nieuw- en verbouw de stedelijke bevolking te wijzigen zijn slechts marginaal. Spreidingsgedachten zijn illusoir. Het zijn dus vooral de huidige bewoners van de stad die de toekomst van die stad zijn. Het is dan ook de opgave voor hedendaagse bestuurders om samen met die nieuwe stedelijke bevolking aan de slag te gaan.

Laat daarbij de integratie vooral van onderop plaatsvinden, in wijken en buurten, met autochtonen en allochtonen samen. Natuurlijk kan dat niet zonder respect voor de rechtsstaat, waarbinnen rechten en plichten inhoud wordt gegeven. Maar er is nog een hele strijd te gaan. Er was honderd jaar sociaal-democratische strijd nodig voor de emancipatie van de arbeider. Als Dolle Mina het begin is van de tweede feministische golf, dan is zelfs na veertig strijd de emancipatie nog niet voltooid. Juist sociaal-democraten kennen de duurzaamheid van de strijd. In die traditie dient de PvdA steun te geven aan emancipatiebewegingen binnen de allochtonengemeenschap. Maar dat is een wederkerig proces. Wanneer de allochtonen burgers in het politieke debat stelselmatig worden gediskwalificeerd, dan zijn de kansen op een succesvolle integratie minimaal.

De wethouders spreken dat 'het geleidelijk omvormen van de PvdA naar een eigentijdse en vitale progressieve partij die praktische politiek bedrijft, de beste garantie is dat de PvdA zich handhaaft als brede volkspartij'. Ik ben het daarmee eens. Dat wil zeggen: één brede sociaal-democratische volkspartij. Want ik moet er niet aan denken dat de PvdA zich alleen nog maar 'links van rechts' positioneert. Maar juist die brede sociaal-democratische volkspartij moet veelkleurig zijn. Autochtonen en allochtonen moeten er zich thuis voelen. Die kleur is er ook in standpunten. Ik zou dus zeggen tegen de critici op de criticus: lof op de tegenspraak, met open vizier het debat in. Daar is ook na 2002 helemaal niets mis mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden