Allochtoon-af, maar toch ook weer niet

De niet-westerse derde generatie groeit sterk. Mensen die tot deze generatie behoren, hebben minstens één grootouder die in een niet-westers land is geboren. Zijn ze dan ook officieel allochtoon-af?

„In feite zijn mensen van de derde generatie officieel geen allochtoon meer”, zegt Jan Latten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het CBS meldde dinsdag dat de derde generatie Arubanen, Antillianen, Marokkanen, Turken en Surinamers gegroeid is van 25.000 personen in 2000 naar 45.000 in 2006. Waarom moeten we dit weten?

„Soms is het nuttig om te weten waar iemands wortels liggen. Bij de kleinkinderen van de eerste generatie Turken en Marokkanen zijn namelijk nog achterstanden in taal en onderwijs merkbaar. Soms wordt dit veroorzaakt doordat hun vaders een bruid uit het land van herkomst hebben gehaald. Bij deze kinderen kun je je dus afvragen of zij allochtoon of autochtoon zijn.”

Sadik Harchaoui, directeur van multicultureel instituut Forum, vindt dat het woord allochtoon nauwelijks toegevoegde waarde heeft en dat het selectief wordt gebruikt.

„Als het problemen betreft, gebruiken we graag de toevoeging allochtoon. Alsof etniciteit de enige verklaring is voor achterstanden. Maar als het successen betreft, is het opeens niet meer relevant waar iemands grootouders geboren zijn.”

Zij is voorstander van ’de koppelteken-Nederlander’. „Surinaamse-Nederlander of Marokkaanse-Nederlander is correcter dan Surinamer of Marokkaan wanneer je het hebt over mensen die hier wonen, laat staan geboren zijn.”

„Het geeft mensen ook het gevoel dat ze er bij horen en geeft ze minder reden om zich uit te sluiten van de samenleving. Het klinkt niet sexy, maar ik gebruik zelf ook de term ’kinderen van migranten’.”

Door de jaren heen zijn er veel benamingen geweest voor allochtonen: gastarbeider, etnische minderheid, Nieuwe Nederlander en sinds kort is ’bicultureel’ in zwang.

Dat woorden de maatschappelijke realiteit kunnen veranderen, is volgens taalkundige René Appel een misverstand. „Als mensen een negatieve associatie met een bepaalde groep hebben, blijft dat zo. Een woord verandert daar niks aan. Sinds de introductie van het woord African-American in plaats van black, is de discriminatie van zwarten in Amerika niet verminderd.”

Andersom werkt het volgens hem wel. „Als de maatschappelijke realiteit verandert, kunnen woorden wel een positieve in plaats van een negatieve lading krijgen.”

Zullen we ooit spreken van gewoon Nederlanders? Appel betwijfelt het: „Zolang er maatschappelijke ongelijkheid bestaat onder Nederlanders met een andere kleur, zal er een naam voor hen bestaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden