Alles voor het Bruijnse boshoen

Rascha Pepers zwanezang is een mooi staaltje vertelkunst

'Handel in veren' begint met het einde. Een inbreker krijgt de schrik van zijn leven als hij in een villa naar dure schilderijen speurt en de bejaarde bewoonster levenloos in haar leunstoel vindt. "Dit was dood zijn, heel overtuigend dood zijn." Wat nu? "Het trof hem hoe de wijd uitstaande witte pluisharen boven op haar hoofd in het lamplicht overeenkomst vertoonden met een stralenkrans, zo'n aureool van een engel of een heilige, misschien kwam dat ook door de rust, de vrede op dat rimpelgezicht. Ja, nu werd ie helemaal mooi: zat hij hier plotseling met een engel in een stoel."

"'Ja, nu wordt het helemaal mooi.'' Fijntjes attendeert Rascha Peper je hier op de bijzondere omstandigheden van deze uitgave: de lezer betreedt een boek zonder dat de in maart overleden schrijfster zelf nog onder de levenden is. Het leek er zelfs even op dat ze haar laatste roman, het eerste deel van wat eigenlijk een tweeluik moest worden, niet meer zou kunnen voltooien. Maar ondanks twee doden, een in het eerste en een in het laatste hoofdstuk, herinnert verder niets in dit boek aan een sterfbed; het schrijfplezier spat van de pagina's. Het meest in de lyrische en geestige passages over een vertrouwd personage uit het universum van Peper: de obsessieve ornitholoog, een 'iezegrimmige stijve hark', die zich beter op zijn gemak voelt in de mosbossen van de tropen, dan thuis in Utrecht bij vrouw, kinderen en competitieve medeprofessoren.

Deze Henk Bronkhorst reist eind jaren vijftig naar de Vogelkop, in Nieuw-Guinea, waar hij op zoek gaat naar het Bruijnse boshoen, dat sinds 1939 niet meer is waargenomen. De schrijfster springt heen en weer tussen deze expeditie en het heden, 2012, waarin we kennis maken met Bronkhorsts kleindochter Wendela, die in Bilthoven haar oma Minka bezoekt, met zoon Bernard, evolutionair ecoloog, en met ex-collega Rijk, deskundig in prieelvogels en nu in zijn New Yorkse achtertuin gebiologeerd door 'red cardinals' die daar hun nestje bouwen.

Ieder van deze personages krijgt een eigen hoofdstuk waarin gaandeweg ook nog een familiegeheim wordt ontsluierd. Dat geheim is banaal, een beetje een truc om de boel aan de gang te houden, maar dat deert niet. Het boek sprankelt, dankzij Pepers elegante, vloeiende stijl en haar levendige portretten: de kleindochter die als jongere 2.0 hunkert naar de jaren vijftig waarin haar oma jong was, 'toen het goede en het slechte nog duidelijk van elkaar onderscheiden waren'; de zoon die een ideaalbeeld van zijn geleerde vader koestert maar ondertussen in zijn jacht op wetenschappelijk succes onschuldige promovendi met veel te mooie onderzoekdata opscheept.

Peper contrasteert hun gefantaseer met de realistischer herinneringen van de oma, ooit beknelde professorenvrouw, en nu nog griezelend bij de herinnering aan mans voorkeur voor bruine boterhammen met Marmite en aan de baard die hij op een van zijn reizen had laten staan. 'Dat patriarchale kinhaar' is volgens haar niets anders dan "een hysterische verheerlijking van de natuurvolkeren waarmee hij in aanraking kwam, compleet met hun luizen, schurft en vuiligheid".

De grens tussen benijdenswaardige passie en ridicule obsessie is dun en relatief. Mooi hoe de schrijfster via de anderen afstand neemt van de ornitholoog, maar intussen diens jacht op de Bruijnse boshoen 'met zijn felrode kam' en 'vlezige rode lel aan zijn keel' wel opzweept tot mythische proporties. Van alle figuren ligt deze gedreven, achteraf tot sneue autist gebombardeerde vogelminnaar haar kennelijk toch het naast aan het hart. Zo getuigt deze fijne laatste roman van Rascha Peper van de ware vertelkunst: hij trekt je mee in de droom, maar laat je die ook van alle kanten bekijken.

Rascha Peper: Handel in veren. Querido, Amsterdam; 156 blz. euro 18,95.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden