Alles voor de identiteit

Waar is eigenlijk de LAT-relatie als onderwerp van gesprek gebleven? Dat is niet echt een vraag om een stukje over televisie mee te beginnen, maar toch: waar is de opgewekte, openlijke, blijmoedig beleden LAT-relatie gebleven, waarover tien jaar terug elk modern periodiek aanhoudend schreef omdat het dè oplossing was tegen het ongeluk. LAT, jongelui, stond voor living apart together. Los van elkaar leven en indien gewenst 's avonds laat samen nog wat dingetjes doen.

RUUD VERDONCK

Zeg maar zoals Nederland 3; Vara, VPRO en NPS de laatste tijd samen hebben gedaan. Maar voorlopig is er een halt toegeroepen aan de verdere uitbouw van het nog niet eens echt in het oog springende gescharrel. Want eerst moeten ze weten wat de Tweede Kamer vindt van de voorstellen van de commissie Ververs. Die commissie wil vergaande samenwerking per net, met tegelijk terugdringing van de identiteit van de afzonderlijk deelnemende omroepen. Dat is teveel gevraagd van de Vara en de VPRO - de NPS heeft geen identiteit maar een opdracht. Praktisch soms de liefde bedrijven, op grond van programmakosten en noodzakelijke interesses, dat lukt nog wel, maar de belangrijkere besluiten over de totale lotsverbondenheid, dat is er teveel aan.

De Vara, de Vara? Was dat niet die omroep die zichzelf vorig jaar en bij monde van toenmalige voorzitter Marcel van Dam wilde opheffen als dat nodig was om het derde net tot het intellectuele kanjernet te maken? Inmiddels, begrijp ik, staat Vera Keur weer breed voor een of andere Vara-identiteit. En bij de Vpro staan ze voor de hunne.

Het klinkt wel voornaam om nu te zeggen dat ze in afwachting van de Tweede Kamer op de rem trappen, maar daar zit 'm natuurlijk niet het probleem. De kwestie is doodsimpel dat de Vara en de VPRO toch niet op elkaar passen als een dekseltje op een doosje, zoals ze lang hebben gemeend. Het programma-aanbod van de twee ligt heel ver uit elkaar, zoals ook de bedrijfsculturen niet naadloos op elkaar aansluiten; de Vara is een bedrijf, de VPRO is een cultuur.

Die twee samenvoegen lukt blijkbaar niet. Het rapport Ververs is alleen in dankbaarheid aangegrepen om de eigen onmacht te bedekken. Dat spel is nodig, omdat de bewoners van het derde net zich jarenlang hebben gemanifesteerd als een schoolvoorbeeld van een samenwerkingsverband in opbouw, waartoe de verzuilde omroepen van de andere netten niet bij machte waren.

De werkelijkheid is een stuk weerbarstiger. Elk voorstel waarbij de cultuur van de VPRO in het gedrang komt, scheidt de geesten. Zo weten we ook, dat het zogeheten BBC-model voor de Nederlandse omroep geen schijn van kans maakt.

Wel fraai om aan te zien, net nu we dezer dagen deelgenoot zijn gemaakt van de afscheidstoernee van de actualiteitenrubrieken Brandpunt (KRO), Hier en Nu (NCRV) en Avro Televizier (Avro), omdat ze gaan samenwerken in een voortaan dagelijkse uitzending. Dat lijkt heel behoorlijk op de oplossing die met name de VPRO jarenlang betoogd heeft.

Telkens maar even weemoedig de pet afgenomen bij al die afscheidsvoorstellingen. Nu dient men daar voorlopig ook weer niet de grootste voorstellingen van te maken. Brandpunt blijft Brandpunt maar héét anders, en de overige twee ook. Maar ja, dat is samenwerking op de steigers van het eerste net. Een soort van LAT-relatie: heel voorzichtig, dan zien we wel waar het schip strandt. Terwijl, als de journalistieke uitgangspunten maar sporen, en dat doen ze, houden de makers van de verschillende programma's vol, het volstrekt duidelijk is, dat binnen een jaar die samenwerking weinig scheidingen meer kent, anders dan die langs de lijnen van laatste, individuele medewerkers die zich specialist in een bepaalde sector wanen.

Min of meer gedwongen samenwerken gaat aanvankelijk van au en afblijven, dat is mijn portefeuille, maar al ras dringt zich het excuus op van vakantie, geen tijd of daar hebben wij al iemand zitten. Het is namelijk niet alleen een kwestie van verdeling der onderwerpen, het betekent ook dat er op de kosten bespaard kan worden. Aanvankelijk valt er geen cent te sparen, maar op den duur wel. En dan blijkt samenwerking, indien ertoe gedwongen, een proces te zijn dat zichzelf voltrekt. Zoals op Nederland 1 al veel meer van de grond is gekomen dan op het derde net ooit.

Ik heb nooit zo geloofd in lui die zeven dagen per week alleen de VPRO wilden, maar ik ben slecht genoeg, ik wenste het ze wel toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden