Alles om Amerikanen aan pijnstillers te krijgen: van lapdances voor artsen tot een als medicijnfles verklede verkoopbaas

De miljardair John Kapoor, oprichter van Insys Therapeutics, bij de rechtbank in Boston Beeld REUTERS

Farmaciebedrijf Insys Therapeutics kocht dokters om zodat die een extreme pijnstiller zouden voorschrijven. Het Amerikaanse bedrijf had daarvoor een stripteaser op de verkoopafdeling.

Voor het eerst is een topman van een Amerikaans farmaciebedrijf veroordeeld wegens betrokkenheid bij de opiatencrisis in het land. De 76-jarige John Kapoor, oud-miljardair en oud-voorzitter van Insys Therapeutics, heeft artsen omgekocht, zodat die de verslavende pijnstiller fentanyl zouden voorschrijven. Dat deed het bedrijf niet alleen met geld en diners, maar ook door een stripteasedanseres in te zetten als vertegenwoordiger.

Kapoor is donderdag in de rechtbank van Boston veroordeeld vanwege een criminele samenzwering. Ook vier andere oud-werknemers van het bedrijf uit Chandler, Arizona, zijn schuldig bevonden, waaronder de danseres-verkoopagente en de voormalige topman Michael Babich. Insys kocht niet alleen dokters om, maar misleidde ook verzekeraars die de pijnstillers moesten betalen. Kapoor bezit 60 procent van de aandelen van het farmaceutisch bedrijf. De kans is groot dat hij die gedwongen moet verkopen.

Een voorlichtingsfolder waarmee de lokale overheid in New York wil waarschuwen voor de gevolgen van fentanyl-gebruik. Beeld AFP

Noodtoestand

De zaak dient volgens openbaar aanklager Andrew Lelling het publieke belang om ‘de toevloed van opiaten in onze straten en huizen te stoppen’. Kapoor werd gearresteerd in 2017, op dezelfde dag waarop president Donald Trump vanwege de opiaten-epidemie van een noodtoestand sprak. 

Voor de openbaar aanklagers is de rechtszaak tegen Insys onderdeel van een bredere jacht op de verantwoordelijken voor de opiatencrisis in het land. Tussen 1999 en 2017 zijn bijna 400.000 Amerikanen overleden aan een overdosis verdovende middelen, blijkt uit cijfers van Centers for Disease Control and Prevention. Zo’n twee miljoen Amerikanen zijn verslaafd aan drugs. Dit aantal betreft zowel pijnstillers die op recept worden verstrekt als illegale drugs zoals heroïne.

Stripclub

Subsys, het medicijnmerk van Insys, kwam in 2012 op de markt. De Amerikaanse Food and Drug Administration keurde het middel goed om de pijn van kankerpatiënten te verlichten. Fentanyl is een zeer krachtige pijnstiller, honderd keer sterker dan morfine. Popster Prince is een van de slachtoffers van fentanyl, hij stierf in 2016 aan een overdosis. Volgens de aanklagers schreven de door Insys omgekochte dokters het middel ook voor aan patiënten zonder kanker. Zo gingen de verkoopcijfers omhoog. Het medicijn kan volgens de aanklagers 19.000 dollar per maand kosten.

Oprichter John Kapoor van Insys Therapeutics verlaat de rechtbank in Boston. Donderdag werd hij schuldig verklaard aan een samenzwering om dokters om te kopen. Beeld AP

Het was de vicevoorzitter van de verkoopafdeling, Alec Bulakoff, die de jury vertelde dat hij danseres Sunrise Lee had ontmoet in de stripclub waar ze werkte. Hij vroeg haar bij het bedrijf te komen werken, omdat ze, ondanks haar gebrekkige kennis van de farmacie, dokters zou kunnen overtuigen. Getuigen verklaarden dat Lee een arts een lapdance gaf in een nachtclub in Chicago, zodat hij meer pijnstillers van Insys zou voorschrijven.

Illegale praktijken 

Zelf dook Bulakoff op in een bedrijfsvideo die vertoond werd tijdens de rechtszaak. Hij was daarin verkleed als een dansende medicijnfles. Werknemers dansten rappend om hem heen. Die video had Insys gemaakt om de verkoopmedewerkers te motiveren. Oud-CEO Michael Babich zei in de rechtbank dat Insys alleen knappe verkoopmedewerkers aannam, omdat dokters niet willen dat er ‘onaantrekkelijke mensen langskomen’.

De straffen kunnen oplopen tot twintig jaar gevangenisstraf. Alle vijf veroordeelde oud-werknemers ontkennen de strafbare feiten en willen in hoger beroep gaan. Kapoor wist volgens zijn advocaat wel dat dokters werden betaald om over de voordelen van Subsys te spreken. Maar van de illegale praktijken zou hij niet op de hoogte zijn. De jury had vijftien dagen nodig om tot een oordeel te komen. Dat laat volgens Kapoors advocaat zien dat het geen harde zaak is.

Insys heeft vorig jaar augustus laten weten 150 miljoen dollar te betalen in een schikking met het Amerikaanse ministerie van justitie. Donderdag zei het bedrijf dat de huidige rechtszaak een select aantal voormalige werknemers betreft. Ook andere farmaciebedrijven liggen onder vuur in de VS. Deelstaten en lokale overheden willen geld van ze zien, omdat hun marketingcampagnes de opiatencrisis zouden hebben aangewakkerd.

Lees ook:

Farmaceutisch bedrijf Purdue treft miljoenenschikking over marketing pijnstillers

Farmaceutisch fabrikant Purdue Pharma betaalt 270 miljoen dollar aan de staat Oklahoma, om van een rechtszaak af te komen. Daarmee is de kous nog niet af: er zijn honderden rechtszaken tegen de Amerikaanse farmaceutische industrie over de marketing van opiaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden