'Alles minder dan goud is een teleurstelling'

interview | De overstijgende missie van bondscoach Paul van Ass

UTRECHT - Paul van Ass (53), bondscoach van de Nederlandse hockeyers, geniet van piekmomenten als het WK, dat vandaag begint in Den Haag. Hij heeft een overstijgende missie; goud winnen met revolutionair hockey. "Kopieën worden nooit zo sterk als het origineel."

U bent nu vier jaar bondscoach van de Nederlandse hockeyers. Wat is de belangrijkste les geweest?

"Dat inhoud niet verkoopt. Veel gaat over de vorm, weinig over de inhoud. Je moet als bondscoach niet proberen om mensen te overtuigen met de inhoud. Want dat werkt niet. In het begin heb ik dat wel geprobeerd. Ik vond dat we een goed trainingsprogramma hadden en een duidelijk selectiebeleid, maar uiteindelijk heeft dat niet bijgedragen aan een betere kijk op mij of het hockey."

In het begin leverde uw aanstelling weerstand op, omdat u geen diploma had. Heeft u ooit getwijfeld?

"Ik niet, de rest wel. Ik was hiervoor clubcoach bij HGC. Daar werkte ik vooral op basis van intuïtie, nu heb ik een duidelijke onderbouwing. Ik heb veel vertrouwen in mijn aanpak. Ik wil aanvallend hockey spelen. Het DNA van Nederlandse teamsporten is gebaseerd op creativiteit. Dat zit in ons bloed. Alleen: voor creativiteit heb je structuur nodig. Die structuur bied ik."

Floris Evers zei eens over u: "Hij heeft een missie die boven het resultaat uitstijgt."

"Klopt. Ik wil iets unieks neerzetten, wat andere landen niet kunnen kopiëren. Dan win je dus twee keer. En dan ontwikkel je een totaal eigen identiteit. Dat is mijn overstijgende missie. Het is belangrijk dat we ons DNA omzetten naar iets nieuws. Anders blijven we kopiëren. En kopieën worden nooit zo sterk als het origineel."

Welke aanpassingen heeft u gedaan?

"We zijn korter gaan trainen in een veel hoger bewegingsritme. Ik heb in het begin gekeken naar onze sport en geconcludeerd dat we veel aeroob trainen; lang op het veld staan, in een laag bewegingsritme, veel ballen raken en weinig partijvormen. Dat voelde bij mij direct al niet goed. Alleen: nu kan ik dat ook onderbouwen. Ik kan uitleggen waarom dit beter past bij onze sport."

Bij uw aanstelling vertelde u dat u nog weinig kennis had over inspanningsfysiologie en trainingsleer. Wat hebt u geleerd?

"Alles eigenlijk. Ik ben naar de faculteit bewegingswetenschappen van de VU in Amsterdam gegaan. Daarmee hebben we een heel ander trainingsprogramma ontwikkeld. Dat was natuurlijk wel spannend voor de Olympische Spelen, omdat het allemaal nieuw was en ik de jongens soms moest overtuigen. Nu is het geen issue meer. In mijn eerste fase als bondscoach stond ik misschien alleen, nu word ik gedekt en is deze trainingsaanpak van de groep."

Wat voor type coach bent u eigenlijk? Meer een people manager of een talentopleider?

"Dat weet ik niet."

Is er een voetbalcoach met wie u verwantschap voelt?

"Guus Hiddink heb ik hoog zitten. Hij kijkt ook vanuit het mensbeeld naar de sport en hij snapt de kunst van het verbinden, zoals hij ook bewezen heeft met Zuid-Korea op het WK van 2002."

Zakelijk bent u zeer succesvol geweest. Tegenover wie wilt u zich nog bewijzen?

"Ik wil met een groep mensen een topprestatie neerzetten. Dat, gecombineerd met topsporters, vind ik een fantastisch proces. Wat je in het dagelijks leven of in het bedrijfsleven niet meemaakt, zijn deze piekmomenten, waarbij je geen excuses hebt. Het is do or die. Maar bewijzen? Bewijzen is het niet echt. Ik denk meer: hoe krijg ik dat voor elkaar? Dát is de uitdaging. En dat heb je in je, of niet."

Vorig jaar, op het EK, was er een gebrek aan homogeniteit, zei u. Hoe kwam dat?

"We hadden te weinig in elkaar geïnvesteerd. Ik heb er geen hot issue van gemaakt, omdat de tijd er simpelweg niet was. Aan die homogeniteit moet je constant werken, anders kom je er niet. Je moet gewoon meters maken met elkaar. Dat hebben we nu gedaan op trainingskamp in Malaga, wat een fantastische trip was. Dan leer je elkaar op een heel andere manier kennen, door spelletjes te doen zoals padel, zeevissen en golfen. Uiteindelijk neemt het acceptatieniveau dan toe. Je moet tijd in elkaar stoppen, zodat er verbinding is. Want onder druk wordt alles vloeibaar en de ketting zwak. Meestal op plekken waar je dat vooraf niet zou verwachten."

Wanneer bent u tevreden na het WK?

"Toch wel met goud. Alles minder dan goud is een teleurstelling. Het moet geen eigen leven gaan leiden, maar tegelijkertijd is goud het enige waar we het voor doen. Een WK in eigen land, in Nederland hockeyland, moet je gewoon willen winnen. Maar ik zie het ook anders: we zijn er klaar voor nu."

Hoe belangrijk was het winnen van de Hockey World League, begin dit jaar?

"Om een toernooi te winnen, is net een andere stap. Je moet door andere barrières. Dat zijn we nu gegaan. In mijn periode hebben we vijf finales gespeeld. Alleen de finale van de HWL hebben we gewonnen. Uiteindelijk moet je finales spelen om ze ook te kunnen winnen. Want dan heb je een referentie voor jezelf."

Is dit uw laatste klus als bondscoach?

"Dat weet ik niet. Eerst even kijken hoe dit gaat. Puur voor mezelf ook. Krijg ik de zaak écht in beweging? Zo niet, dan ben ik de eerste die daar zijn consequenties uit trekt."

Voelt u enige bewijsdrang richting critici, die in het begin wezen op het feit dat u een ongediplomeerd coach bent?

"Nul. Want dan had ik mijn gelijk wel na de Spelen gehaald. Dat werd mij ook voortdurend in de mond gelegd in Londen. Ik zei: jongens, kappen nou, ik heb gewoon een visie, en daarmee heb ik dingen gedaan die totaal niemand verwachtte. En ik moet eerlijk zeggen: ik ben blij dat het zo heeft uitgepakt. Maar een lange neus trekken? Nee, zo zit ik niet in elkaar."

Heeft u zich afgesloten van de buitenwacht?

"Ja. Eleanor Roosevelt (vrouw van de voormalig Amerikaanse president Franklin Roosevelt, red.) heeft eens gezegd: "Niemand kan jou minderwaardig laten voelen zonder jouw toestemming." Dat vond ik een heel krachtige uitspraak, die ik voor de Spelen ook de groep heb voorgehouden. Ik bedoelde te zeggen: jij geeft mij toestemming of ik bij je binnenkom of niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden