Alles is wankel

Verbijsterende lectuur is het eigenlijk, die huis-aan-huiskranten die de Groninger Bodem Beweging uitbrengt. De beweging die opkomt voor de bewoners van het aardbevingsgebied en hun stem wil zijn, bracht onlangs een derde editie uit, veertig pagina's dik. Oplage: 60.000.

Tragisch, de geschiedenissen van mensen wier leven door de bevingen een schrijnende wending nam, zoals dat van Pieter Stapel die in Woldendorp een oud kerkje kocht met de droom er een eigen muziektheater te beginnen. En dit lees ik in het blad:

'Zijn gebouw had schade na de beving van Huizinge, waarna het kerkje langzaam uit elkaar begon te vallen. De eerstelijns expert van de Nam constateerde 24.000 euro schade, de contra-expert 400.000. Daar kwamen Nam, de contra-expert en de heer Stapel dus niet uit. En later kon het geen schade door gaswinning meer zijn, omdat Woldendorp buiten de contourlijnen viel.'

Zijn zaak kwam terecht bij de commissie Bijzondere Gevallen. 'Je bent een schrijnend geval', zegt Pieter Stapel, 'fysiek, psychisch en financieel zit je aan de grond en dan vertellen ze je doodleuk dat er een jaar wachttijd is. Je gaat eraan kapot, je hebt geen perspectief meer, het is zo uitzichtloos.'

Uiteindelijk accepteerde hij een arbitrage-uitspraak die erop neer kwam dat de Nam zijn kerkje moet opkopen, maar tegen een taxatiewaarde die in de ogen van Stapel 'een schande' is. Zijn droom van een muziektheater was uiteengespat.

Schrijnende voorbeelden als deze zijn er genoeg, maar wat ook aan de verbijstering bijdraagt is de stortvloed van adverteerders in deze krant. "We hadden nog wel tien pagina's bij kunnen drukken", zei redactielid Martin Eddema in Loppersum tegen me, "ze stonden in de rij. Ze hebben hun angst voor de Nam afgelegd." Bouw- en klusbedrijven boden hun diensten aan, en architecten en installateurs van seismische gasafsluiters ('sluit uw gastoevoer af bij een zwaardere aardbeving'), en machine- en gereedschapuitleenservices en gevelrestaurateurs en specialisten in het herstel van bevingsschade (daar blijken er ineens heel veel van te zijn), maar ook legio schade-experts, en contra-experts. En juristen ('Bent u het niet eens met het schaderapport van de Nam of het Centrum Veilig Wonen, kom dan bij ons!').

Alleen al die advertentiepagina's zijn doorlopende uitroeptekens en zenuwprikkelingen van een streek onder extreme spanning.

Er is veel ongrijpbaars in het dossier gaswinning dat in 1959 begon op een koude ochtend in mei bij een proefboring op de akker van boer Boon in Kolham, gemeente Slochteren.

Van wie is nu dat gas? Niet van boer Boon in ieder geval. Van de Nam, het winningsbedrijf met Shell en Exxon als aandeelhouders? Van de staat met zijn weinig doorzichtige Gasgebouw? Dat zou je denken, met de Napoleontische wet op de mijnbouw in handen.

Maar niets is eenvoudig in dit complexe dossier - 'een kluwen van belangen' - dat de journalisten Margriet Brandsma, Heleen Ekker en Reinalda Start trachten te ontrafelen in hun boek 'De gaskolonie', dat dit jaar verscheen met de ondertitel: 'Van nationale bodemschat tot Groningse tragedie.'

De grond beefde in 1986 voor het eerst. We zijn ruim duizend bevingen verder. Alles is wankel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden