Alles hangt af van de eventuele heropening door de Hoge Raad

De juridische, en volgens sommigen politieke affaire rond Hüseyin Baybasin (59) kent een lange geschiedenis. In Nederland begint ze in 1995 als de Koerdische vrijheidsstrijder politiek asiel aanvraagt.

Hij houdt de Nederlandse autoriteiten voor dat de Turkse overheid hem wil liquideren voor zijn betrokkenheid bij de Koerdische afscheidingsbeweging. Ook zou hij te veel kennis hebben van betrokkenheid van hoge Turkse functionarissen bij heroïnetransporten uit Afghanistan. Turkije vraagt om uitlevering. Aangezien niet kan worden uitgesloten dat Baybasin in Turkije zal worden gemarteld, verbiedt de Hoge Raad op 28 oktober 1997 zijn onvrijwillige terugkeer.

Precies een half jaar na deze beslissing wordt de voormalige sigarettensmokkelaar Hüseyin Baybasin in Nederland aangehouden op verdenking van het leiding geven aan een criminele organisatie, drugshandel, betrokkenheid bij gijzeling en het inschakelen van huurmoordenaars. De officier van justitie in Breda eist levenslang in een proces dat omwille van de veiligheid in de extra beveiligde rechtbank in Rotterdam wordt gehouden. De gevangenisstraf die de rechtbank hem op 9 februari 2001 oplegt is twintig jaar.

Al tijdens dit proces staan de zesduizend door de Nederlandse justitie afgenomen telefoontaps centraal. Baybasin en zijn toenmalige raadslieden beschuldigen het justitiële onderzoeksteam van het manipuleren van een belangrijk deel van de telefoontaps.

In hoger beroep veroordeelt het gerechtshof in Den Bosch op 30 juli 2002 Baybasin tot levenslang, onder meer voor zijn telefonische opdracht om in Istanbul iemand te vermoorden. Zijn woede en frustratie richten zich op het feit dat zijn veroordeling grotendeels is gebaseerd op telefoontaps, waarvan hij juist beweert dat hiermee bewust is geknoeid. Voor Baybasin en zijn advocate Adèle van der Plas staat vast dat de Nederlandse en Turkse autoriteiten samenspannen om de Koerd 'het zwijgen op te leggen'.

Baybasin ontkent, gaat vergeefs in cassatie bij de Hoge Raad en doet aangifte tegen onder meer toenmalig secretaris-generaal Joris Demmink van het ministerie van justitie. Deze invloedrijke topambtenaar heeft er volgens Baybasin en zijn raadsvrouw belang bij de Turkse autoriteiten ter wille te zijn, om te voorkomen dat hij zelf in Turkije strafvervolging wachtte wegens pedofilie.

In een kort geding dat Baybasin aanspant tegen Demmink kan hij de beschuldiging van misbruik van minderjarigen niet hard maken. In andere procedures die advocate Adèle van der Plas voor haar cliënt begint, is dit evenmin het geval. Hun verwijten jegens de nu gepensioneerde topambtenaar zijn overeind gebleven. De bewering dat Demmink in 1996 in Turkije was en daar minderjarige jongens zou hebben misbruikt, zoals getuigen beweren, is tot op heden echter niet met feiten gestaafd.

Of justitie in Nederland knoeide met de telefoontaps die leidden tot de levenslange straf van Baybasin, onderzoekt advocaat-generaal Diederik Aben bij de Hoge Raad. Hij adviseerde op 4 september 2012 op grond van in een herzieningsverzoek nieuw ingebrachte feiten dat zo'n onderzoek gerechtvaardigd is. Sindsdien is het stil rond dit onderzoek, waarvoor advocate Van der Plas de ingrediënten aandroeg.

Met zijn tweede boek, dat vrijdag verschijnt, over de zaak-Baybasin probeert wetenschapsfilosoof Ton Derksen de stilte opnieuw te doorbreken. De sleutel hiervoor echter ligt bij advocaat-generaal Aben, die voor de beslissing staat of het complexe strafdossier van de Koerd dan toch moet worden heropend.

Wie is Ton Derksen?

Emeritus hoogleraar wetenschapsfilosofie Ton Derksen (1943) is de auteur van onder meer het in 2006 verschenen boek 'Lucia de B., reconstructie van een gerechtelijke dwaling'. Het boek vormde de aanleiding tot de vrijspraak en rehabilitatie van de verpleegkundige, nadat zij eerder tot levenslange gevangenisstraf was veroordeeld. Derksen schreef ook kritische boeken over de volgens hem onterechte veroordeling van Ernest Louwes in de Deventer Moordzaak en de zaak rond Olaf H, de dader van een dubbele moord in Sittard. In 2014 verscheen van Derksen 'Verknipt Bewijs, de zaak Baybasin', waarop nu een vervolg is met 'De Baybasin-taps. Een politiek gevangene in Nederland'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden