Allerzielen

Morgen is het Allerzielen, dag waarop de doden worden herdacht. Maar in veel katholieke landen, waaronder Frankrijk en Italië, worden de overledenen vandaag al, op Allerheiligen, gevierd. Op 1 november hoort het te miezeren en waterkoud te zijn. Rond een uur of 12 pas gaat de mist soms optrekken en op weg naar het kerkhof voel je onder je zolen de gevallen bladeren zachtjes knisperen. Als de zon maar niet schijnt zoals gisteren. Achter een haag van wilgen die nu het uitzicht vormt van mijn werkkamer, ligt een klein kerkhof verscholen. Links van de kerk, aan de rand van de wijde polder. Voor het eerst, op deze protestante grond, krijg ik morgen zicht op Allerzielen.

Mijn geluk is dat ik morgen geen naast familielid hoeft te herdenken. Of het moeten mijn lang geleden gestorven grootouders zijn, maar die liggen ver hier vandaan. Basile en Suzanne in een lieflijk kerkhofje in het Normandische dorpje Authouillet dat nog geen duizend zielen telt. Maar Rodrigo en Carmen rusten in het veel groter Cimetière Municipal van het Provençaalse Aubagne. Het is alweer 15 jaar geleden dat ik hun graf voor het laatst bezocht. Het was grijs die dag en bij de ingang van het kerkhof was iemand bezig gevallen bladen bij elkaar te harken. Zijn armbewegingen waren traag en routineus. Ik weet nog dat ik de ingelijste portretfoto's van mijn opa en oma die de wind had omvergeblazen, toen heb rechtgezet. En een gebroken vaasje heb verwijderd. Tot mijn verrassing zag ik dat er een boeketje van chrysanten, zelfs nog redelijk vers, op het graf lag. Toen pas realiseerde ik me dat ik niets had meegenomen om het groen uitgeslagen steen van het graf wat kleur en frisheid te geven. Ik ben een paar minuten stil geweest voor de laatste rustplaats van mijn mijn grootouders. Onhandig wiebelend in mijn lange winterjas. Geliefde maakte een foto van deze stilte en toen zijn we een espresso in het café Noailles gaan drinken. Doden gedenken is een kunst die ik nog niet goed beheers.

Ik zou het morgen ook meer algemeen kunnen houden en alle doden gedenken. Vooral al die honderden miljoenen die ik nooit heb gekend. Zij die door de zwarte pest ooit zijn getroffen. Of in Napoleontisch uniform in de Berezina zijn verdronken. Of alle anderen die vreedzaam in hun slaap zijn heengegaan. Hoeveel moeten er in totaal zijn geweest? Ik struinde het internet af en kwam terecht bij het Population Reference Bureau. De demografen en onderzoekers van deze site hebben een minutieuze reconstructie van het onmogelijke gewaagd. Volgens deze organisatie zijn er sinds enkele duizenden jaren vóór Christus 108 miljard mensen op de aarde geboren. Min de huidige bevolking zijn dat 101 miljard doden.

Uiteindelijk kreeg ik gisteren een mail van Johan die me eraan herinnerde dat het 35 jaar geleden is dat zanger Georges Brassens, mijn meester in taal en chansons, is overleden. Ik besloot hem te gedenken, greep naar mijn gitaar en zong. Ik zette vervolgens deze herdenkingshommage op Facebook. Het liedje heet 'Dans l'eau de la Claire Fontaine', is licht melancholisch en past wel bij Allerzielen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden