'Allen voor één' is in Europa een loze kreet

De EU heeft na de crash van vlucht MH17 nagelaten om solidariteit te tonen. Er staat te veel op het spel om hierin te berusten, stelt politiek analist Jonathan Holslag.

Het uitblijven van Europees leiderschap, het politieke dralen en het gebrek aan solidariteit stemmen mij bijzonder somber over de veiligheid van de 500 miljoen Europeanen in de 21ste eeuw. Europa gedraagt zich als een halfdood konijn waarin kraaien ongestraft beginnen te prikken.

De aanslag op vlucht MH17 is een van die meest dramatische gebeurtenissen die duidelijk maken hoe onrust in onze nabije omgeving een bedreiging vormt voor alle Europeanen. Het was niet de eerste gebeurtenis. De treinaanslagen in Madrid waren terug te leiden tot de rusteloze steden in de Maghreb.

Net zoals toen bleef de reactie ook deze keer bescheiden. Terwijl de bewijzen zich opstapelden, aarzelde Den Haag, trokken de hoge ambtenaren in Brussel naar hun vakantievilla's, ging Herman Van Rompuy na een korte verklaring lintjes doorknippen in de Caraïben, trok Manuel Barroso naar Brazilië en moest Catherine Ashton uitblazen na de zoveelste mislukte onderhandelingen met Iran.

undefined

Leiderschap

Vier dagen waarin er quasi niets gebeurde... Pas gisteren kwamen de buitenlandministers bijeen in de marge van een Azië-top om nieuwe maatregelen te bespreken. De verdienste van de Europese beleidsmakers daarin was minimaal.

Vorig jaar hoorde ik Rudy Giuliani nog vertellen: "Bij grote tragedies moeten leiders het momentum vasthouden om de bevolking nog grootsere dingen te laten doen die de tragedies overwinnen en helpen voorkomen in de toekomst."

Ik heb de indruk dat de burgemeester van New York in zijn eentje meer leiderschap vertoonde dan alle Europese bewindslieden samen.

In dat citaat van Giuliani is vooral dat laatste belangrijk: drama's als deze aangrijpen om onze toekomst beter en veiliger te maken. Absolute veiligheid, zoals de Amerikanen dat nastreven, is een illusie, al was het maar omdat we geen eilandmogendheid zijn. Europa kan en mag ook geen Israël in het groot worden, met muren en Mossad-achtige actoren die een schrikbewind voeren.

Toch kunnen we meer doen. Dat begint bij de erkenning dat onze nabije omgeving op korte termijn waarschijnlijk verder zal destabiliseren en dat de onrust in brandhaarden als Libië, Egypte, het Midden-Oosten, de Kaukasus en Oost-Europa meer en meer zal overslaan naar Europa zelf.

De Europese ministers hadden een uitzonderlijke buitenlandraad bijeen kunnen roepen die had kunnen benadrukken dat we allen deel uitmaken van hetzelfde geopolitieke uithoekje tussen Afrika en Eurazië. MH17 had, bij wijze van spreken, in elke andere West-Europese stad kunnen opstijgen.

undefined

Nabuurschap

Vanuit dat momentum zouden we dan eindelijk werk kunnen maken van een stevig nabuurschapsbeleid, een verstandig energiebeleid dat de afhankelijkheid van Rusland beperkt, militaire slagkracht, en effectieve inspanningen om drama's zoals de honderden recente doden in Gaza, drama's die indirect ook Europa bedreigen, te voorkomen.

Het zou ook een signaal zijn tegen de apathie die er bij grote delen van de bevolking in deze tijden van hoogzomer en festivals bestaat. De houding in grote delen van onze samenleving zegt veel over de desoriëntatie van onze Europese samenleving. 298 doden is geen akkefietje en het wapengekletter in onze achtertuin al helemaal niet.

Het nastreven van vrede en veiligheid, voor onszelf, voor onze kinderen én onze kleinkinderen, eist van elk van ons het beste: belangstelling in de wereld, engagement, en vooral de wil om te blijven bijdragen aan een samenlevingsmodel dat landen rondom ons inspireert, economische kansen biedt en zo bijdraagt aan stabiliteit. Vooral daarvoor hebben we op deze momenten sterk leiderschap nodig: om die ambitie in Europa opnieuw aan te wakkeren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden