Review

Allemaal domheid

Filosofie Magazine heeft een interview met een domgeer. Matthijs van Boxsel heet hij en hij bracht een 'Encyclopedie van de Domheid' uit. Veel domheden hoort hij dagelijks op Radio 1, tussen zes en zeven 's avonds. Die zet hij op fiches om ze op te nemen in zijn 'ontologische classificatie van domme uitspraken'.

Van domheid blijkt een beschavende werking uit te gaan; regels in een samenleving zijn niet rationeel gefundeerd, maar uitingen van achteraf gesanctioneerd kuddegedrag. Met name de democratie en de constitutionele monarchie hebben die beschavende domheid in zich. Voor Van Boxsel is Willem Alexander een ideale vorst. ,,Een schitterende fabel van Aesopus illustreert dat. De kikkers in het moeras werden gek van elkaars gekwaak - dat is de democratie. Die democratie dreigde te ontaarden in een anarchie. En toen riepen ze tot Jupiter: 'Oh God, geef ons een koning!' Jupiter wierp toen een stuk hout in het moeras. De kikkers schrokken zich rot, maar gingen gaandeweg naar het hout toe en begonnen het stuk hout te bespotten. Toen riepen ze tot Jupiter: 'We willen een echte vorst!' Nu wierp Jupiter een slang in het water die alle kikkers opvrat.

Ziedaar het dilemma: aan de ene kant heb je de kwakende kikkers - de democratie die dreigt te ontaarden in anarchie - en het andere uiterste is een dictatuur met een waterslang die ons allemaal opvreet. Het mooie midden is: een knuppel. Kortom: de democratie bestaat bij de gratie van een vorst op voorwaarde dat hij een knuppel is. Willem Alexander is een veelbelovend vorst.'

Columnist Bert Keizer moppert over de teloorgang van het katholicisme. ,,Je denkt wel eens: als iemand eind jaren zestig bij wijze van satanische opdracht de missie te vervullen had gekregen om het katholicisme in Nederland snel en onomkeerbaar om zeep te helpen dan had hij niemand beter kunnen inhuren dan de vettige stoethaspels die het klusje, met een heel ander doel weliswaar, nu wonderwel geklaard hebben.'

Hoofdschuddend staat Keizer in zijn oude parochiekerk De Elleboog in Amersfoort, nu omgebouwd tot Armando-museum. ,,Ik kan het niet helpen, maar temidden van die grove Armando-dingen, die hun titel wel erg nodig hebben, begin ik me nijdig af te vragen waar die apostelbeelden gebleven zijn. En de kruiswegstaties daaronder, het altaar, de kelken, de kazuifels, de wierookvaten, de banken, en, nu we toch aan het zoeken zijn, mijn overleden ouders, mijn jeugd?'

Allemaal domheid, Bert Keizer.

In Roodkoper veel aandacht voor de poëzie, mede naar aanleiding van de uitreiking van de VSB-poëzieprijs aan Esther Jansma. Nieuwe verzen van Jacques Hamelink en Hein Walter, een beschouwing over een gedicht van Adam Zagajewski. Verder ook een uitvoerige necrologie van de Javaanse priester-schrijver Y. B. Mangunwiyaja, kortweg Romo Mangun genoemd, die in februari plotseling is overleden.

Een veelzijdig man met een onvermoeibaar engagement, die zich behalve aan zijn priester- en schrijverschap ook wijdde aan architectuur en politiek. In Nederland verwierf hij enige bekendheid met zijn roman 'Het boek van de wevervogel' (1981) dat speelt tijdens de Revolutie van '45. Eén van de Indonesische hoofdpersonen kiest daarin de zijde van het Knil, wat zo'n opschudding veroorzaakte, dat het boek niet mocht worden genomineerd voor de literaire prijs van de stad Jakarta. ,,Nog niet eerder was in de Indonesische literatuur een plaats ingeruimd voor het standpunt van de vroegere tegenstander.'

In de Waagschaal, tijdschrift voor theologie, cultuur en politiek, is gewijd aan 'de beste Nederlandse roman', een serie beschouwingen van neerlandici. André van Dijk koos voor 'Het Land van Herkomst' (1935) van Eddy du Perron. Met een compliment aan deze krant: ,,We hebben deze oorlogsmaanden - toen de Serviërs huis hielden in de killing fields van Kosovo en de Navo een land materieel verwoestte - in bijvoorbeeld de voortreffelijke supplementen van het dagblad Trouw ('Oorlogsdagboeken') scherp in beeld kunnen krijgen hoe de Nederlandse intellectuelen nauwelijks in staat waren hun positie ten opzichte van het geweld te verwoorden. De opstelling van Marcel Möring ervoer menigeen als exemplarisch. Hoe ernstig met zulk onvermogen om te gaan, leest men in Het Land van Herkomst.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden