Alleen Vlaams Belang en de N-VA staan te trappelen om vervroegde verkiezingen

Na de val van de regering-Michel ontvangt koning Filip partijleiders voor een consultatieronde, onder wie Bart De Wever van de N-VA.  Beeld AFP
Na de val van de regering-Michel ontvangt koning Filip partijleiders voor een consultatieronde, onder wie Bart De Wever van de N-VA.Beeld AFP

Komen er vervroegde verkiezingen in België of gaat het minderheidskabinet van premier Michel demissionair verder? De Vlaams-nationalistische N-VA en het uiterst rechtse Vlaams Belang willen snel naar de stembus. Wat hebben ze daarbij te winnen?

Vlaams-Belangvoorzitter Tom Van Grieken kon zijn vreugde over de val van de regering nauwelijks verbergen in een filmpje dat hij dinsdagavond op Twitter plaatste. Zijn partij wil zo snel mogelijk vervroegde verkiezingen, die ‘een referendum over immigratie’ moeten worden.

Van Grieken plaatste de video amper een uur nadat koning Filip het ontslag van de minderheidsregering van premier Charles Michel in beraad nam. Hij moet nu beslissen of hij de regering nog vijf maanden op de winkel laat passen of vervroegde verkiezingen uitschrijft.

De afgelopen week verklaarden Belgische politieke partijen stuk voor stuk dat zij ‘niet bang zijn voor de kiezer’, doelend op mogelijke vervroegde verkiezingen. Maar alleen de Vlaams-nationalistische N-VA en het uiterst rechtse Vlaams Belang staan daarvoor echt te trappelen.

Heisa rond migratiepact

Vervroegde verkiezingen leiden volgens de andere partijen zo mogelijk nog tot een grotere impasse. Eind mei zijn er verkiezingen voor het Vlaamse en Waalse parlement en naar verwachting wil geen enkele partij een landelijke regering vormen voor ook die uitslagen binnen zijn.

De twee meest rechtse partijen van het land zijn niet gevoelig voor dat argument. Beide denken na de heisa over het VN-migratiepact de wind in de zeilen te hebben. Vervroegde verkiezingen zouden deze partijen helpen om van hun stokpaardjes migratie en identiteit dé verkiezingsthema’s van 2019 te maken.

De N-VA gaf na haar vertrek uit de regering, ruim anderhalve week geleden, nog aan dat zij wilde samenwerken met haar voormalige coalitiepartners om geplande wetswijzigingen door te voeren. Maar toen bleek dat de partij niet het gewenste wisselgeld kreeg (voorbereidingen om België verder op te delen), schakelde ze over op een andere strategie: het tumult over het VN-migratiepact verzilveren tijdens vervroegde verkiezingen.

Vlaams Belang en N-VA zijn sinds de gemeenteraadsverkiezingen van half oktober verwikkeld in een hevige strijd over het Belgische migratiebeleid. Een strijd die uiteindelijk tot de val van de regering-Michel leidde. Want hoewel de N-VA zich de afgelopen vier jaar met de populaire staatssecretaris van asiel en migratie Theo Francken positioneerde als hardliner op migratiegebied, kon de partij daar niet al haar kiezers van overtuigen. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen werd flink verloren aan het Vlaams Belang.

Daarop gooide de N-VA er nog een paar scheppen bovenop. De belangrijkste: het VN-migratiepact moest van tafel. Het leidde tot verontwaardiging bij de coalitiepartners. De N-VA had nooit een probleem gemaakt van dat pact. Toen de rest van de coalitie doorzette, stapte de N-VA uit de regering. De voormalige coalitiepartners hameren erop dat de N-VA zelf een draai heeft gemaakt rond het migratiepact, maar de partij hoopt de vruchten te plukken van haar onverzettelijke houding.

Outsider

De N-VA meet zichzelf – hoewel ze de afgelopen jaren op het pluche zat – graag het imago van outsider aan, de partij van het ‘gezonde verstand’ en de rechte rug. Bovendien is ze ervan overtuigd dat zij wat betreft migratie beter dan andere partijen weet wat er leeft onder de Vlamingen. Analisten denken dat de N-VA op dat vlak wel eens gelijk zou kunnen ­hebben: veel Vlamingen zouden ­ongerust zijn over migratie. Nu de ­heisa rond het migratiepact de kiezer nog vers in het geheugen zit, hoopt de N-VA door hen te worden beloond.

Met haar vertrek uit de regering hoopt de N-VA bovendien de naar het Vlaams Belang overgelopen kiezers terug te winnen. De partij heeft immers laten zien dat het haar wat betreft migratie menens is. De N-VA spiegelt deze kiezers graag voor dat zij wél invloed heeft op het politieke beleid, omdat de partij geen last heeft van een cordon sanitaire, zoals het Vlaams Belang.

Het besluit van de koning over eventuele vervroegde verkiezingen kan tot in het nieuwe jaar op zich laten wachten. Maar ook als die er niet komen, is de campagne in België hoe dan ook begonnen.

Lees ook:

Belgisch kabinet valt na crisis over Marrakesh-pact

Na een weken­lange crisis is de Belgische regering toch gevallen. Premier Michel toog dinsdagavond naar de koning.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden