Alleen met 'trotse Joden' kan Israël voortbestaan

AMSTERDAM - Niet de Palestijnen maar het gebrek aan identiteit van de Joodse bevolking is de grootste bedreiging voor de staat Israël. Alleen als de Israëliërs weer 'trotse Joden' worden, kan Israël als Joodse staat voortbestaan.

Van onze redactie religie & filosofie

Dat vindt de orthodoxe rabbijn dr. Nathan Lopes Cardozo uit Jeruzalem, die gisteravond op uitnodiging van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap en Seminarium in Amsterdam een lezing hield. De Israëliërs en de Joden in de rest van de wereld moeten volgens hem terugkeren naar hun Joodse wortels, maar fundamentalisme vindt hij uit den boze.

Het niet-religieuze zionisme biedt de jongere generatie niet de inspiratie om voor de toekomst van Israël te blijven vechten, meent Lopes Cardozo. Maar het joodse geloof blijkt al evenmin een stimulans te zijn. Veel Israëliërs zien het jodendom tegenwoordig als een ,,onderdrukkende godsdienst''. Zijn in Jeruzalem gevestigde 'Cardozo school for Jewish Studies and Human Dignity' moet hierin verandering brengen. Via het daar gegeven onderwijs wil de rabbijn de Israëliërs op 'eigentijdse wijze' laten kennismaken met het jodendom, opdat ze 'ambassadeurs' worden van het jodendom en de staat Israël.

De lesstof van de Cardoza-school -genoemd naar de 19de-eeuwse Amsterdamse rabbijn David Lopes Cardozo- bestaat uit een zeldzaam mengsel van sefardische, kabbalistische, chassidische, Letse en West-Europese Joodse en seculiere filosofie en is gericht op de ontmoeting van het jodendom met psychologie, filosofie, politieke theorie, wetenschap, muziek en kunst. De rabbijn gaat er prat op dat hij in staat is vele mensen, Joden en niet-Joden, te overtuigen van het belang van het jodendom voor onze gecompliceerde tijd.

Nathan Lopes Cardozo had een Joodse vader en een niet-Joodse moeder. Hij groeide op in Amsterdam, in een liberaal-Joods levend gezin, dat lid was van de Portugees-Joodse gemeente. Onder rabbijn Rodrigues Pereira werd hij op 17-jarige leeftijd halachisch joods. Zijn moeder later ook. Lopes Cardozo bezocht acht jaar lang de jesjiva (Talmoedschool) van Gateshead in Engeland en studeerde aan het instituut voor hogere rabbinale studies van opperrabbijn Unterman en aan de Mir Jesjiva. Hij heeft een doctoraat in de filosofie. Lopes Cardozo heeft geen eigen gemeente, maar houdt lezingen, onder andere in Cambridge, Oxford en Harvard, en schrijft essays. Hij woont in Jeruzalem, leeft volledig halachisch - is in die zin orthodox, maar verkeert zowel in orthodoxe als liberale milieus en houdt er denkbeelden op na, die niet altijd binnen de strakke lijnen vallen van de ultra-orthodoxie.

Dat Israël een Joodse staat moet blijven, staat voor Lopes Cardozo buiten kijf. Geen volk ter wereld heeft volgens hem zo'n sterke band met een land als de Joden met Israël. ,,Het is de enige staat die dezelfde naam draagt, dezelfde taal spreekt, hetzelfde geloof aanhangt en hetzelfde land bewoont als 3000 jaar geleden.''

Aan de band die de Joden met Israël hebben, kunnen de Palestijnen niet tippen, vindt de rabbijn. ,,Wij geloven dat we niet alleen het recht hebben om in dit land te wonen, maar dat dat onze religieuze en morele plicht is.'' Hoezeer de Palestijnen ook recht hebben op een eigen staat, ze zullen die bijzondere band tussen Israël en de Joden moeten erkennen.

Ook de relatie van de Joden met Jeruzalem is volgens Lopes Cardozo onvergelijkbaar met die van de moslims met de heilige stad. Jeruzalem komt in de Bijbel 600 keer voor, in de Koran niet eenmaal. ,,Jeruzalem mag in de islam de derde heilige stad zijn geworden, voor Joden is het niet alleen de eerste maar ook de enige stad.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden