Alleen macrofielen zien 'Europa' als één blok

Grootschaligheid is de kurk waarop de EU-ideologie drijft. Maar dat is een ontkenning van de werkelijkheid, vinden Thierry Baudet en Bastiaan Rijpkema.

THIERRY BAUDETGEPROMOVEERD JURIST EN HISTORICUSBASTIAAN RIJPKEMA en RECHTSFILOSOOF EN ALS PROMOVENDUS VERBONDEN AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN

Columnist Rob de Wijk pleit voor een gemeenschappelijk Europees leger (Opinie, 28 maart). De situatie op de Krim zou de noodzaak daarvan aantonen. "Europa is economisch en militair verzwakt", schrijft hij, en alleen eenmaking kan dat tij keren. Dat het Westen tot op heden geen 'paal en perk' stelde aan wat De Wijk 'de Russische expansiedrift' noemt, is 'een recept voor een ramp'.

Zelden kom je stukken tegen die getuigen van zo'n vertekend wereldbeeld. Het gaat al mis bij de titel, waarin gesproken wordt van 'Europa' ¿ terwijl het stuk gaat over de EU. De Wijk verwart het continent, de culturen, talen en landen, met de bureaucratische megastructuur in Brussel. Blijkbaar denkt hij dat het één samenvalt met het ander.

Dat is niet zomaar een spraakverwarring. Erachter ligt het idee dat ons continent een sterke, eenvormige staatsstructuur nodig heeft om te kunnen bestaan. Landen van zeventien, dertig of tachtig miljoen inwoners ¿ ze kunnen volgens De Wijk blijkbaar niets beginnen in de wereld van morgen. Alleen megastaten hebben kans op overleven. "Zeker is dat nieuwe stappen noodzakelijk zijn", schrijft hij dan ook. Een sterk Europa betekent voor hem dus daadwerkelijk een sterke EU. De twee zijn voor hem vergroeid tot één.

Deze macrofilie ¿ de liefde voor grootschaligheid ¿ is de kurk waarop de hele EU-ideologie drijft. Anders worden we het immers 'niet eens'. Maar waarom zou dat een argument zijn voor eenmaking? Als we het niet eens worden, betekent dit dat verschillende landen verschillende opvattingen hebben. Dat bijvoorbeeld Groot-Brittannië de VS steunt bij de inval in Irak, en Duitsland niet. Of wat te denken van de Palestijnse kwestie? Frankrijk en België stemden voor een VN-resolutie waarmee Palestina de facto als staat werd erkend. Nederland, Groot-Brittannië en veel andere lidstaten onthielden zich, en Tsjechië stemde tegen.

Pleidooi voor dwang
Heel dat idee van een 'Europa' dat 'als één blok' moet opereren is dus een ontkenning van de werkelijkheid. Een ontkenning die in de praktijk uitmondt in een pleidooi voor dwang. Want waar Polen, Duitsland en Spanje niet uit vrije wil tot eenzelfde opstelling ten opzichte van, bijvoorbeeld, Rusland kunnen komen, zullen ze, in de federale structuur van De Wijk, daartoe moeten worden gedwongen. Dat heet dan 'samenwerking'.

Daarbij heeft De Wijk om zijn gedroomde machtsvergroting te realiseren, voortdurend externe vijanden nodig. Verhofstadt, De Wijk en andere federalisten hebben een dreiging nodig. De ene keer is die abstract, 'globalisering', 'de wereld van morgen' ¿ dan weer concreet: 'Rusland', 'Assad', enzovoort. Toen men in 1950 een 'Europese Defensiegemeenschap' presenteerde was het ook ons enige houvast tegen de centralistische Sovjet-Unie ¿ anders konden we het schudden, zo werd ons verteld. Het onzalige plan om een Europees leger op te tuigen werd op het laatste moment door het Franse parlement gekeerd. Ondertussen zijn we zestig jaar verder ¿ zonder Europees leger ¿ en is juist die grote Sovjet-buur, vanwege haar top-down centralisme, ineengestort.

Politieke fragmentatie
De Britse historicus Niall Ferguson beschrijft hoe de politieke fragmentatie van Europa aan de wieg stond van haar wonderbaarlijke bloei. Want die fragmentatie betekende competitie, en dus innovatie. "Waarom zijn zij klein en sterk?", vroeg de geleerde Guifen zich af in de logge Chinese reuzenstaat. "Waarom zijn wij groot en zwak?" Groot is niet zomaar beter. Sterker nog, het is meestal slechter. Bestuurders willen altijd fuseren, ze willen scholen samenvoegen, banken, gemeentes, bedrijven en landen. Het levert ze vergaderingen, status en een auto met chauffeur op. Maar het is bijna nooit in het belang van de betrokkenen.

Dat neemt niet weg dat staten onderling moeten samenwerken ¿ bijvoorbeeld in Navo-verband of middels andere economische, militaire of diplomatieke bondgenootschappen. Maar samenwerking is niet: 28 landen omsmelten tot één monolithisch geheel. We verstaan elkaar niet en we hebben op tal van terreinen fundamenteel andere opvattingen en belangen. De wereld is een complexe plek, met veel machtspolitiek en een klein beetje 'internationaal recht'. Het slechtste dat de Europese staten kunnen doen is zichzelf beroven van de mogelijkheid in die wereld hun eigen koers te varen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden