Interview

Alleen maar bezig met wind en water, dat kan zeiler Postma naar Tokio brengen

Finn-zeiler Pieter-Jan Postma: ‘Vroeger wilde ik zo graag, dat het graag willen het van me overnam’. Beeld Richard Langdon

Een vierde keer naar de Olympische Spelen, dat zou bijzonder zijn. Dan moet Pieter-Jan Postma deze week op de EK in Athene wel een olympisch ticket zien te halen.

Alles was verkocht. De boot, het zeil, de spullen eromheen. Pieter-Jan Postma zou nooit meer in een olympische boot stappen. Na Peking (2008) Londen (2012) en Rio (2016) was het mooi geweest. Maar toen de kwalificatie van Tokio op de agenda stond, begon er toch iets te kriebelen. “Zo’n vierde keer zou wel een heel bijzondere zijn”, zegt Postma, bellend vanuit Athene waar hij deze week op de EK een olympisch ticket voor Tokio wil scoren. “Dat hebben er niet veel gedaan.”

Met een geleende boot deed hij vorig jaar mee aan de WK Finn, nadat hij een tijd in andere boten had gezeild om zijn zinnen te verzetten. Hij won prompt brons. “Ik had dat voorjaar veel gewonnen, ook in snellere boten, Catamarans. Dat succes triggerde mij. Ik had weer zin om dingen op te zoeken.”

Er kwamen weer een boot, een zeil, plus de spullen eromheen. Postma besloot Nicholas Heiner uit te dagen: die wil ook naar Japan, maar er is maar één olympisch ticket te vergeven.

Postma moet deze week flink aan de bak om de interne selectie te winnen. De 37-jarige zeiler moet zes punten goedmaken op zijn concurrent. “Ik heb een behoorlijke achterstand. Ik geef mezelf 30 tot 35 procent kans. Ik moet alles loslaten en gaan.”

Valkuilen

In zijn lange zeilcarrière zocht Postma steeds opnieuw naar de formule voor olympisch succes. Drie keer behoorde hij op de Spelen tot de favorieten voor het podium. Maar nooit won hij een olympische medaille. Postma ging op zoek naar zijn valkuilen. Hij verslond boeken om meer te weten te komen over de psyche van de mens.

Momenteel ligt ‘De kunst van het oorlogvoeren’ van de Chinese generaal Sunzi op zijn nachtkastje. “Dat is een echte klassieker. Het gaat erover dat je je principes zelf kunt kiezen. Het gaat ook over hoe emoties je kunnen beperken, en hoe je een goede planning maakt. Het heeft veel raakvlakken met topsport.”

Postma was soms te emotioneel. “Dat heeft me medailles gekost, zeker weten. Ik had elke keer een medaille kunnen winnen als ik daar beter in was geweest. In 2012 had ik totaal geen controle over mezelf. Vroeger wilde ik zo graag, dat het graag willen het van me overnam. Ik verloor mezelf daarin.”

De zeiler kwam erachter dat hij de oorzaken van het falen vaak in zichzelf zocht, terwijl dat niet nodig was. “Ik zocht het in niet tastbare dingen. Ik keek niet objectief naar wat er aan de hand was, maar naar hoe ik zelf was. Dan sloeg die spanning naar binnen en ben je met andere dingen bezig dan met de punten die je vooruit brengen.”

Postma ging objectiever naar wedstrijdsituaties kijken. “Soms was het gewoon heel simpel. Dan had ik vlakker moeten varen, of de goede kant op moeten varen. Dan had het gewoon daarmee te maken, en niet met wat er allemaal in mezelf aan de hand was. Ik probeer nu de klemtoon te leggen op de juiste dingen.”

Hij leerde beter delegeren. In de grotere boten, met bemanning, moest hij samenwerken. “Ik vraag nu om hulp, terwijl ik vroeger de neiging had om alles zelf op te lossen. Als er iets met het zeil aan de hand is, ga ik meteen naar de zeilmaker. Vroeger had ik last van uitstelgedrag. Ik vond het moeilijk om een bepaalde confrontatie aan te gaan op het moment dat er iets speelde. Ik zie alles nu veel helderder. Heb beter leren kijken.”

Geen boe of bah

Ondanks alle levenslessen blijven er dingen waar Postma geen controle over heeft. Bij de eerste olympische selectie, begin april op Palma de Mallorca, haalde Postma geen punten in de race voor Tokio. Zijn moeder, die al enige tijd leed aan kanker, lag toen op sterven. Twee weken later overleed ze. “Ik zou niet meedoen, maar het is het selectiemoment, dus het moet. Achteraf gezien kon ik geen boe of bah meer zeggen. Er zat niks meer in de tank. Maar ik wil het niet als excuus gebruiken.”

Postma hoopt deze week de inhaalslag te maken op Heiner. Zijn concurrent wil na het mislopen van de spelen van Rio (in de Laser-klasse) in Tokio zijn olympisch debuut maken. Heiner liet zich omscholen voor de zwaardere Finn, en kwam daarvoor ruim vijftien kilo aan.

Postma wil zich niet druk maken om de tweestrijd met Heiner. “Ik heb geen controle over Nic. Ik moet bezig zijn met de wind, het water, en zo hard mogelijk varen.”

Zicht op olympisch ticket voor Zegers en Berkhout

Afrodite Zegers en Lobke Berkhout zijn bijna zeker van een ticket voor de Spelen van Tokio. Gisteren haalde het 470-duo brons op de EK in Sanremo. Door de goede resultaten op de EK hebben de zeilsters de strijd om een olympisch ticket gewonnen van Anneloes van Veen en Mandy Mulder.

Met de bronzen plak voldoen Zegers en Berkhout ook aan de olympische eis van sportkoepel NOC-NSF. Nu moeten ze alleen nog op de WK in Japan in augustus met een plek in de top zes een startbewijs voor Nederland zeker stellen.

Voor Lobke Berkhout zou Tokio haar derde olympische deelname zijn. Ze won in 2008 zilver in Peking en in 2012 brons in Londen. Daarna werd ze moeder. Afrodite Zegers haalde haar over om nog een keer in de boot te stappen voor een nieuwe olympische missie. 

Lees ook: 

Nicholas Heiner kwam achttien kilo aan om nieuwe boot te temmen

Om de overstap van de Laser naar de grotere Finn te maken, moest Nicholas Heiner flink wat zwaarder worden. Achttien kilo later gaat hij aan de leiding bij het EK in Spanje. ‘Dit is puur power.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden