Alleen het geel ontbreekt in kleurenzee van Yogya

Politieke partijen in Indonesië mogen officieel pas in mei beginnen met campagnevoeren. Maar Aris Setiawan kan niet wachten. Rond zijn huis wapperen nu al de blauw-witte vlaggen van de Nationale Mandaatpartij, zijn veranda is omgebouwd tot promotiestand.

Aris is niet de enige die met vlaggen wappert. Zijn buren langs de drukke provinciale weg naar Yogyakarta doen het óók, voor andere partijen. De weg is een kleurenzee van rode spandoeken en groen-witte vlaggen, van blauw-witte posters, en wit-gele uithangborden.

Pas over drie maanden gaan de Indonesiërs naar de stembus, voor de eerste vrije verkiezingen sinds veertig jaar. Aanhangers van de nieuwe partijen zijn, vooral in en rond de steden op Java, nu al verwikkeld in een wedstrijd posters plakken. De partij van oppositieleidster Megawati Soekarnopoetri gaat origineler te werk. De 'Strijdende PDI' zet overal langs de weg roodbeschilderde bamboe-huisjes neer, als ontmoetingsplekken voor haar aanhangers.

Rond Yogyakarta is de politieke kleurenstrijd het felst. In de universiteitsstad zijn ze nu eenmaal dol op politiek. Yogya is ook de stad van moslimleider Amien Rais en zijn pas geregistreerde Nationale Mandaatpartij (Pan). De Pan wordt landelijk waarschijnlijk de derde partij bij de verkiezingen in juni, na de PDI van Megawati en de PKB van de meer gematigde moslimleider Abdurrachman Wahid, beter bekend als Gus Dur. In Yogya zelf verwacht de Pan een monsterzege te halen.

De aanhangers van de Pan zijn vooral goedopgeleide moslims uit de middenklasse, leden van de moslimorganisatie Muhammediyah, die streeft naar een zelfbewuste en 'zuivere' islam. Amien Rais was de afgelopen jaren een van de bekendste critici van ex-president Soeharto. Tegelijkertijd hadden sommige Pan-leden goede connecties met Soeharto's bureaucratie. Zoals leraar autotechniek Aris Setiawan, die nu in de regio rond Yogya Pan-campagneleider is voor 17 districten.

Aris kreeg vorig jaar nog de helft van de kosten voor zijn pelgrimstocht naar Mekka vergoed van de regering. Maar nu voert de 51-jarige Aris dus een felle campagne tegen diezelfde bureaucratie. ,,Het moet afgelopen zijn met de corruptie, de vriendjespolitiek en het nepotisme'', zegt hij, wapperend met het partijprogramma. ,,Corruptie is nog steeds overal. Als je hier in het dorp een rijbewijs nodig hebt, moet je twee keer betalen. Eén keer het officiële tarief, en één keer een bedrag voor de ambtenaar, zonder bonnetje.''

Zelf wil Pan het goede voorbeeld geven. Juist daarom vraagt de partij geld voor T-shirts en zelfs voor het partijprogramma. ,,Vroeger was het de gewoonte om de stem van mensen te kopen door cadeautjes weg te geven'', zegt Aris. ,,Zo willen wij het niet meer. Wij vragen onze aanhangers om óns iets te geven, om ons te steunen. Dat geeft hun ook een beter gevoel.'' De prijzen vallen mee: 1,50 gulden voor een T-shirt, 35 cent voor het partijprogramma.

Het is vooral financieel niet eenvoudig om in een paar maanden tijd een partij uit de grond te stampen. Alle partijen doen geheimzinnig over hun budget en hebben anonieme, rijke sponsors. In praktische organisatie lijkt de Pan van Amien Rais verder gevorderd dan de andere nieuwkomers. Rais gebruikt het netwerk van de moslimorganisatie Muhammediyah, waarvan hij tot voor kort voorzitter was.

Hoogtepunt was onlangs een landelijke partijbijeenkomst met honderdduizend Pan-leden. Het waren bijna allemaal kaderleden van de Muhammediyah. Datzelfde geldt voor de achthonderd mensen die in de provincie rond Yogyakarta de campagne voorbereiden, en voor de dorpscomités die uit de grond zijn gestampt.

In Randoesongo, een dorp 25 kilometer buiten Yogyakarta, valt nu al te voorspellen wat in juni de uitslag zal zijn: ,,Het hele dorp gaat op Amien Rais stemmen'', zegt comitévoorzitter Soeparno (53) glunderend. ,,Omdat we hier allemaal van de Muhammediyah zijn.'' Huis aan huis hangt in Randoesongo de blauwe vlag met de witte zon van de Mandaatpartij.

Vraag de provinciale ambtenaar Soeparno niet waaróm hij op Pan stemt. Hij kijkt vertwijfeld naar zijn buurman, ook een prominent partijlid. ,,Wat een moeilijke vraag . . . Waarom onze partij de beste is? Omdat Amien Rais de beste hervormer is. Andere politici zijn ook goed, maar hij is de beste'', is na lang nadenken het enige antwoord dat Soeparno weet te verzinnen. De buurman knikt. Het partijprogramma hebben ze nauwelijks gelezen. Het doet niets af aan hun geestdrift.

Zo zijn in heel Indonesië de kaarten al geschud. De aanhangers van de Muhammediyah (de moslim-middenklasse in de steden) zullen op Amien Rais stemmen. De aanhangers van de moslimorganisatie NU (de moslims op het platteland) zullen op hun leider Gus Dur stemmen. En voor de grote groep die overblijft is er Megawati, die vooral ook bij jongeren zeer populair is.

Langs de provinciale weg naar Yogyakarta ontbreekt één vlag: de gele vlag van Golkar, de partij van oud-president Soeharto. In 1997 nog was de weg één gele erehaag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden