Alleen het bruidspaar overleefde de oorlog

Tweede Wereldoorlog Het Fries Film Archief zocht al jaren naar beelden uit Leeuwarden van vlak voor de oorlog. Deze week kreeg het uniek materiaal van een Joodse bruiloft uit 1939 in bezit.

Op het eerste gezicht lijkt het trouwfilmpje van Barend Boers en Mimi Dwinger niet bijzonder. Het feit dat ze Joods waren én dat het 1939 was, maakt alles anders: een paar jaar na de plechtigheid in de Leeuwarder synagoge waren bijna alle gasten en omstanders dood. Het Fries Film Archief heeft er sinds deze week uniek materiaal bij.


Lange tijd weten Yvette en André Boers niet hoe hun ouders de oorlogsjaren zijn doorgekomen. Maar als hun moeder Mimi in 2007 overlijdt, openen ze de mysterieuze koffer die al decennialang op zolder ligt. De koffer zit vol brieven, foto's en andere paperassen. Stukje bij beetje ontdekken ze het wonderlijke en spectaculaire verhaal van Barend en Mimi.


Barend handelt in Amsterdam in metaal en textiel, Mimi is de dochter van een pensionhoudster aan de Leeuwarder Emmakade. In 1942, drie jaar na hun huwelijk, vluchten ze weg uit Nederland.


Het echtpaar komt in Zuid-Frankrijk terecht en steekt te voet de Pyreneeën over. Na Spanje volgt een reis naar Engeland, vanwaar ze op wonderlijke wijze in een Joods vluchtelingenkamp op Jamaica belanden. Barend is verplicht zich te melden bij de Prinses Irenebrigade in Canada, en zo komt het dat hij een paar weken na D-Day landt in Normandië. Als eind 1944 Zuid-Nederland wordt bevrijd, is Barend Boers erbij. Mimi werkt op dat moment in Londen, bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Barend stuurt haar een telegram: Nederland is veilig, je kunt terugkomen.


Alsof dit nog niet bijzonder genoeg is, blijkt in de koffer ook nog een 16-millimeter-film te zitten. Een opname van hun huwelijk, op 18 april 1939.


André en Yvette zien talloze kinderen die staan toe te kijken als de twee per koets door de stad worden gereden en aankomen bij de synagoge in de Sacramentsstraat. Witte paarden, hoge hoeden. Ze zien hun ouders voor ze ouders werden, in dromerig sepia. Hoe Barend zijn bruid ophaalt aan de Emmakade. De jurk. De verliefde blikken die bruid en bruidegom elkaar toewerpen. Hoe ze naar elkaar lachen. Ze zielsgelukkig en geluidloos 'ja' zeggen tegen elkaar, zonder te vermoeden wat hun nog te wachten stond.


Syds Wiersma van het archief was al jaren op zoek naar bewegend beeld van Joods Leeuwarden van vlak voor de oorlog. De film geeft volgens hem een uniek inkijkje. Ook de beelden van de huwelijksvoltrekking, inclusief die van opperrabbijn Abraham Samuel Levisson in functie, zijn volgens hem van grote historische waarde.


De beelden hebben ook iets wrangs. We zien mensen de liefde vieren - en een jaar na de opname was de hele wereld anders. In een reportage op Omrop Fryslân bekijkt de Leeuwarder Benno Troostwijk, die zeer is ingevoerd in de joodse gemeenschap, de film. Al snel ziet hij een bekende. "Dat meisje is gedeporteerd. Met de hele familie.''


Dat geldt vermoedelijk voor de meeste omstanders, zegt Wiersma. Mensen die iemand herkennen, roept hij op zich te melden.


Auke Zeldenrust, journalist bij de Friese omroep, kwam de familie Boers bij toeval tegen. Hij werkt momenteel aan een documentaire, die later dit jaar wordt uitgezonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden