Alleen geld naar bedrijven en landen met oog voor mensenrechten en milieu

HEERLEN - Het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds zal niet meer beleggen in landen of bedrijven die zich moreel verwerpelijk gedragen. Met mensenrechten, milieu en werknemers moet zorgvuldig worden omgesprongen. Dat heeft het fonds vastgelegd in een gedragscode. Ook PGGM is bezig de oude richtlijnen tegen een nieuwe, hogere ethische meetlat te leggen.

INEKE NOORDHOFF

Nederlandse pensioenfondsen, die gezamenlijk 1000 miljard gulden aan gelden beheren, zijn zich voorzichtig aan het begeven op het terrein van morele normen. Staatssecretaris De Grave van sociale zaken riep hen eerder deze week op om hierin het voortouw te nemen.

Echt de eerste zullen de Nederlandse fondsen niet zijn. In de Verenigde Staten is sociaal verantwoord beleggen allang niet meer beperkt tot enkele particulieren. En ook in Engeland is er een professionele branche omheen gegroeid.

Tabak kan niet meer

Juist deze week waren de effecten van 'bewust beleggen' in Amerika ook voelbaar in Nederland. Sara Lee stootte de Nederlandse shagfabrikant Drum af. Daarbij werd vrij openlijk toegegeven dat de tabaksdochter ook wordt verkocht om de Amerikaanse beleggers met hun sterke anti-tabaks-houding te paaien.

De ABP-code is opgesteld voor intern gebruik en werd daarom niet gepubliceerd. Er staat in dat het eerste doel van beleggingen is 'maximaal rendement halen ten behoeve van de werknemers en gepensioneerden'. Voor sociaal ingegeven of maatschappelijk verantwoorde beleggingen schrikt het ABP niet terug, maar ook daarbij geldt dat het rendement goed moet zijn. Een 'groene' belegging die weinig winst oplevert, valt dus af bij de selectie-managers in Heerlen.

Verder belegt het ABP niet in een bedrijf of land indien daardoor strafbare of moreel verwerpelijke gedragingen worden bevorderd. Als via een belegging de mensenrechten worden geschonden of fundamentele vrijheden worden beknot, stapt het ABP er onmiddellijk uit, zo belooft de code.

De code gaat ook in op het milieu: Het streven is gericht op duurzame economische groei, want alleen dan worden de pensioengelden nog in lengte van jaren meer waard. “Dit stelt eisen aan het milieubeleid van de vennootschap”, belooft de code dat de beleggingsmensen daar aandacht aan zullen besteden. Verder moeten de fondsmanagers voordat ze in een bedrijf beleggen kritisch kijken naar de manier waarop een bedrijf omgaat met werknemers.

Er kan nog veel discussie ontstaan over de vraag wanneer mensenrechten worden geschonden of het milieu wordt geschaad. Zo zal Milieudefensie betogen dat ABN Amro een 'foute' belegging is in verband met betrokkenheid bij een Indonesische nikkelmijn. Of het ABP dat zo ziet, mag worden betwijfeld. Maar de code maakt zo'n discussie beter mogelijk. Het fonds verplicht zich namelijk 'te allen tijde verantwoording af te leggen voor zijn beleggingsgedrag en de gevolgen die dat heeft voor de samenleving, het milieu, werknemers en mensenrechten'.

- Vervolg op pagina 7

'Geen hogere moraal voor pensioenfonds' VERVOLG VAN PAGINA 1

C. van Rees, voorzitter van de Stichting voor ondernemingspensioenfondsen (OPF), vindt het onzin dat De Grave de Nederlandse pensioenfondsen oproept tot 'hoge morele standaards bij hun internationale investeringen'. “Ik zie niet in waarom wij als pensioenfondsen een specifieke taak hebben, waarom wij tot een gezamenlijke hogere gedragscode moeten komen. Met morele en ethische normen hebben we toch allemaal te maken? Dat geldt toch net zo goed voor bedrijven die handel drijven, diensten verlenen, of voor personen die een vakantiereis maken naar een ver buitenland?”

Volgens Van Rees nemen veel ondernemingspensioenfondsen de gedragscode over van de onderneming waar ze bij horen. Bedrijfstakpensioenfondsen zijn er van 'streng tot rekkelijk', afhankelijk van de maatschappelijke betrokkenheid van de bestuurders. “Zulke morele normen zijn onderwerp van een breed maatschappelijk debat. Ook in pensioenfondsbesturen.”

De OPF-voorzitter windt zich nogal op over De Grave's waarschuwing voor groeiende risico's nu meer pensioengeld in het buitenland wordt belegd. “Hij moet meer vertrouwen hebben in de deskundigheid van de mensen die het geld beleggen. We beleggen juist in het buitenland om de risico's te spreiden.”

De 'Stichting corporate governance onderzoek voor pensioenfondsen' wil nog niet reageren op de oproep van De Grave. De net door acht pensioenfondsen in het leven geroepen organisatie, gaat eerst de jaarverslagen napluizen op 'goed ondernemersbestuur'. Vooralsnog blijft dat beperkt tot zeggenschap en verslaglegging. Mogelijk breidt de stichting zijn onderzoeken later uit naar milieu, mensenrechten, zorg voor werknemers en andere sociale aspecten.

In Groot-Brittannië bijvoorbeeld bestaat een commercieel researchbureau, Pirc, dat grote beleggers helpt met maatschappelijk verantwoord beleggen. Het opstellen van selectiecriteria en onderzoeken welke ondernemingen daaraan voldoen blijkt een vak apart. De gewone beleggings-researchers weten eigenlijk alleen iets af van geldzaken.

De Nederlandse pensioenfondsen zijn echte 'spaarpot-bewaarders'. Ook de werknemers-vertegenwoordigers in de besturen willen doorgaans een zo hoog mogelijk rendement. Zelfs de vakbonds-vertegenwoordigers benaderen het beheer van pensioengeld vooral zakelijk.

In Europees verband is er veel aandacht voor eerlijke concurrentieverhoudingen. Er wordt in het Europese groenboek pensioenen op gehamerd dat fondsen de vrijheid moeten hebben hun geld over te grens te beleggen. Over sociale normen, mensenrechten of milieu-normen voor pensioenfondsen hebben de Europese partners het niet met elkaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden