'Alleen een arts mag helpen bij zelfdoding'

Persofficier Wouter Bos: 'Geen unieke, wel bijzondere zaak'.Beeld Phil Nijhuis

Drie jaar nadat de Gelderse Albert Heringa (70) het Openbaar Ministerie (OM) vertelde dat hij zijn 99-jarige stiefmoeder met medicatie had hielpen sterven, komt de zaak vandaag voor de rechter. Volgens persofficier Wouter Bos (41) plaatsen burgers die 'wellicht met de beste bedoelingen' hulp bij zelfdoding bieden, zich boven de wet.

Waarom duurde het zo lang voordat deze zaak voorkwam?
"Het is geen unieke, maar wel een bijzondere zaak. Het OM is daarbij niet over één nacht ijs gegaan. Politie en NFI hebben onderzoek gedaan; er is gerapporteerd door een externe deskundige en de zaak is voorgelegd aan de Landelijke Reflectie Kamer van het OM."

Wat gaf de doorslag?
"De wet biedt alleen aan een arts de mogelijkheid om hulp te verlenen bij zelfdoding. Een arts moet verplicht een tweede, onafhankelijke arts raadplegen en de kwestie wordt aan een toetsingscommissie voorgelegd. Het is dus transparant."

"Bij een arts zal niet snel sprake zijn van oneigenlijke motieven. Er is ook geen kans dat de euthanasie amateuristisch gebeurt. Wanneer familie helpt bij zelfdoding, plaatst die zich boven de wet. Daarom wordt in zulke zaken besloten tot vervolging."

Dat was toch wel bekend?
"Dat klopt, maar deze zaak kwam twee jaar na het overlijden aan het licht. Dat maakte dat het bijvoorbeeld tijd kostte om uit te zoeken welke medicatie is gebruikt en of die de dood hebben veroorzaakt."

In het verleden gingen mensen vrijuit die morele steun gaven door louter bij de zelfdoding aanwezig te zijn. Hetzelfde geldt voor mensen die informatie verstrekten op basis waarvan iemand aan medicatie kon komen. Is nieuwe jurisprudentie denkbaar die de mogelijkheden wat oprekt?
"Dat denk ik niet. Want er zijn al eerder niet-artsen veroordeeld vanwege het feit dat ze een actieve rol hadden vervuld. Dat geldt hier ook. Op het moment dat dodelijke medicatie wordt verstrekt, is de grens van de wet overschreden."

In hoeverre hebben jullie rekening gehouden met het feit dat Heringa naaste familie is? Dan is het moeilijk om 'nee' te zeggen als iemand zo'n moreel appèl doet.
"De wet is duidelijk. Ook onder moeilijke omstandigheden moet je het recht op leven respecteren. de rechtspraak heeft in het algemeen wel oog voor daden uit compassie. Het zwaartepunt ligt bij normbevestiging. De straffen zijn grotendeels of geheel voorwaardelijk."

Heringa heeft de zaak zelf aanhangig gemaakt. Hij wordt gesteund door de NVVE, de vereniging voor een vrijwillig levenseinde. Die wil artikel 294, lid 2 (hulp bij zelfdoding is strafbaar) uit het wetboek krijgen en gebruikt deze zaak hiervoor. Voelt het OM zich niet gebruikt door de NVVE?
"Nee, dat moet de NVVE zelf weten. Het staat hen vrij om een maatschappelijke discussie te voeren. Het is onze taak om bij een ronde zaak tot vervolging over te gaan, ongeacht of anderen die zaak voor publiciteit willen gebruiken."

Moek was klaar met het leven
Vandaag is in Zutphen de eerste zittingsdag tegen Albert Heringa (70). Hij hielp vijf jaar geleden zijn 99-jarige stiefmoeder bij haar wens te sterven, omdat geen arts dat wilde doen. Zij was klaar met leven. Heringa haalde medicijnen en liet zich filmen in de documentaire 'De laatste wens van Moek'. Omdat de huisarts van Moek een natuurlijke doodsoorzaak vaststelde, heeft Heringa nooit vastgezeten. Omdat hij in 2010 in de documentaire bekendmaakte dat hij zijn stiefmoeder geholpen heeft bij haar zelfdoding, besloot het Openbaar Ministerie tot vervolging. Eind september maakt het OM de strafeis bekend.

 
Beste bedoelingen of niet, Albert Heringa plaatste zich boven de wet.
Openbaar Ministerie
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden