'Alle vrouwen vertrouwen mij'

In kleine dorpen waar de bakker, de slager en de kruidenier zijn verdwenen, is de versmobiel voor veel bewoners een uitkomst. Toch komt de rijdende melkboer lang niet overal. De laatste vier jaar liep het aantal zuivelkarren sterk terug. Verslag van een dag uit het leven van versman Sies Scheper.

,,Sies'', begint een vrouw die net een pond pruimen heeft besteld. ,,Ik heb vannacht zo stom gedroomd over die wagen van je! Je stond hier in de straat en toen vroeg je: ik moet weg, wil jij het overnemen? Ik zei nog: ik ken de route helemaal niet. Maar goed, ik achter het stuur. Het ging natuurlijk compleet de mist in.''

Sies Scheper (44) uit het Groningse Oldehove was dertien jaar geleden nog vrachtwagenchauffeur. Hij reed met zuivel voor Frico maar kreeg last van zijn armen. Een jaar zat hij thuis. Tot de burgemeester hem vertelde dat de SRV-man ermee ophield. ,,Ik ben eigenlijk meteen op de wagen gesprongen. Ik wilde de WAO niet in.''

Scheper begon met twee dorpen en een campinkje. Nu doet hij in totaal negen dorpen aan: Oldehove, Den Ham, Niehove, Garnwerd, Feerwerd, Ezinge, Saaksum en -sinds daar vorig jaar de buurtsupertjes sloten- Kommerzijl en het Friese Munnekezijl. Ze liggen vlak bij elkaar in het glooiende wierdenland ten westen van Groningen. In bijna elke plaats komt Scheper twee of drie keer per week.

Iets over half negen. Sies rijdt weg bij zijn woning naast 't Dorpshuus, gekleed in een knalrood overhemd en een zwarte korte broek. Het belooft een stralende dag te worden. Om zeven uur vanochtend heeft bakker Smit uit Kommerzijl brood en banket bij hem afgeleverd. Daarna heeft Scheper -nog voor zijn ontbijt- groente en fruit ingeladen vanuit de koeling in zijn magazijn, gevulde koeken afgebakken en de vloer van zijn wagen gemopt.

Vandaag zijn de vruchtenvlaaitjes in de aanbieding, evenals kipfilet en allesreiniger. Sies' assortiment is breed: van 'modieuze panty's' met zadelkruis tot party-augurken, van schuurspons tot saromapudding en van postzegels tot pruimtabak.

Onderweg naar Den Ham (250 inwoners) rollen een paar appels door het gehobbel uit hun krat en stuiteren via het trapje door de open deur naar buiten. In de schappen klappen de pakjes momentsoep voorover. De eerste klant. Een taxichauffeur rijdt de versmobiel klem, loopt naar het raam en bestelt twee pakken Brinta en drie flessen melk. ,,Z'n pa en moe zijn op vakantie, dus nou moet-ie zelf voor z'n eten zorgen'', weet Scheper.

Even later parkeert hij zijn kar in het straatje waar tot 1996 de kruidenier was gevestigd. De claxon blaast een felle trompettoon het dorp in. Al snel verschijnt een vrouw met een rieten mand in de wagen. Ze vraagt om de peren uit de reclamefolder die Scheper in zijn dorpen huis-aan-huis heeft verspreid. Ondertussen legt een jonge vent een berg boodschappen op de toonbank, waaronder panklare bami. Hij werkt verderop bij een landbouwmechanisatiebedrijf en doet bijna al zijn inkopen bij Sies, een deel op dinsdag en de rest op vrijdag.

,,Jij moet zeker hooien Henk?'' vraagt Scheper aan een oudere man in een geblokt overhemd. Nadat die afgerekend heeft brengt Scheper onder meer aardbeien en kandijkoek naar een huisje waar een 92-jarige woont.

Dan weer door. Bij een vrijstaande woning propt hij twee broden in een brievenbus. Hij verruilt lege bierkratten die aan de weg staan voor volle, plaagt sommige klanten een beetje en vertelt een dame die aarzelend voor de gele kiwi's staat dat deze nieuwe vrucht bijzonder rijk is aan kalium. Scheper weet precies waar hij het beste kan stoppen en hoe lang hij ergens moet wachten. Dat laatste gaat 'puur op gevoel'.

Geleidelijk wordt duidelijk dat de meeste klanten van de versmobiel vrouwen zijn van tussen de 35 en 75. Ze besteden gemiddeld voor zo'n vijftien euro. De mobiele telefoon gaat. Het is Henk van Zuiden, de regionale bedrijfsadviseur van Van Tol, de landelijke inkooporganisatie. De adviseur zoekt Scheper eens in de zes weken onaangekondigd op. Een paar minuten later, bij Scheper's volgende halteplaats, ontmoeten ze elkaar.

Van Zuiden geeft versondernemers in Groningen, Drenthe, Gelderland en Overijssel tips ter verbetering van de bedrijfsvoering, helpt in geval van strubbelingen en houdt de inkoopcijfers bij. Uit zijn jongste overzicht blijkt dat Scheper de eerste helft van dit jaar twintig procent meer heeft ingekocht dan in dezelfde periode vorig jaar.

Volgens Van Zuiden is er genoeg werk voor de mobiele-ondernemers door het verdwijnen van voorzieningen op het platteland. Toch neemt hun aantal sterk af: vier jaar geleden reden er in totaal 2800 rond, nu nog maar 800, zegt hij.

,,Het grootste probleem is de opvolging. Er staat geregeld ergens een wagen met een wijk te koop, maar men deinst terug voor de uren die erin gaan zitten en men denkt dat de verdiensten niet zo goed zijn. Dat laatste valt best mee. De meesten zitten op zo'n tweeduizend tot 2500 euro netto in de maand. En voor 25000 euro heb je al een aardige wagen.'' Maar toch: ,,Het moet een roeping zijn, anders begin je hier niet snel aan''.

Scheper formuleert het later, op zijn vaste koffieadresje, iets anders: ,,Je moet een beetje gek wezen om dit werk te doen''. Hij maakt weken van dik zeventig uur. De laatste tijd gaat het financieel goed, maar er was ook een periode dat hij door gedoe met boekhouders en een miskoop van een wagen failliet dreigde te gaan. ,,Het is dat we zulke optimisten zijn.''

Sies vindt zijn werk leuk, maar het vergt veel, daar maakt hij geen geheim van. En dan heeft hij het nog niet eens over zijn pijnlijke armen, waarvoor hij wordt behandeld. Van dinsdag tot en met zaterdag rijdt hij zijn ritten. Gemiddeld heeft hij 120 klanten op een doordeweekse dag, ook nu het vakantietijd is. ,,Er zijn wel wat klanten weg maar er zijn ook mensen thuis die anders werken.''

Op zaterdag is het drukker, dan gaat een van zijn twee zonen of zijn dochter mee. Die doet dan meteen even folders in de bus. Maandag moet hij onder meer naar de groothandel in Groningen. Het is de enige dag dat er tijd overblijft voor iets anders, zoals een saunabezoekje.

De andere werkdagen is hij al met al dertien uur in touw. Pas als hij 's avonds tegen achten brood heeft besteld voor de volgende dag, zit het erop. Gelukkig vergeeft de dominee van de vrijgemaakte kerk hem dat hij op zondag alleen 's morgens naar de dienst komt. ,,'s Middags slaap ik.''

Zijn servicebereidheid gaat ver. Wil iemand een stuk zwijnenbuik met ribben en al? Sies belt slagerij Moes in Leens. Zit iemand verlegen om luiers? Zijn echtgenote rijdt wel even langs een supermarkt. ,,Voor mij neemt Sies altijd Extran mee, vertelt een vrouw. ,,Dat is een powerdrankje. Ik heb ouderdomssuiker, maar dit mag ik wel hebben.''

Om de klantvriendelijkheid nog verder op te voeren heeft Scheper een mobiel pinapparaat besteld, gesponsord door de Rabobank. Nu nog verkoopt hij veel op rekening omdat mensen niet altijd contante euro's bij zich hebben. De klanten kunnen binnenkort ook geld opnemen in de wagen. Bejaarden die pinnen eng of lastig vinden, kunnen straks hun pasje gerust aan Sies geven.

Hij kijkt nu al in veel portemonnees. Maar Scheper weet méér van zijn klanten dan wat er in hun knip zit en welke koekjes zij lekker vinden. Met de boodschappen en het wisselgeld gaan er ook vertrouwelijkheden over de toonbank, zodra de andere klanten weg zijn. Het is, beaamt Scheper, precies zoals in een lied van de Friese artiest Meindert Talma:

Ik ben een versmobiel-ondernemer

met de kar vol zuivelprodukten

maak ik iedereen gelukkig

de vrouwen vertrouwen mij allemaal.

Huwelijksproblemen, burenruzies, ziekten: Sies weet er alles van maar zwijgt als het graf, zelfs tegen zijn echtgenote. Want ook al verkoopt hij de Privé, aan geroddel heeft hij een gloeiende hekel. ,,Bovendien kan ik wel inpakken als ik mijn mond niet zou houden.''

Tegen half twaalf is Scheper terug in Oldehove, waar hij tot half vier zal blijven. Oldehove is een dorp met 1700 inwoners. Op donderdag is er markt maar daar staat tegenwoordig alleen nog een kaasboer. In april ging het postkantoor dicht. Er is nog wel een Extramarkt. Scheper gelooft niet dat die veel goedkoper is dan zijn eigen winkel.

Op zijn kar staat nog de afkorting SRV, 'Samen Rationeel Inkopen'. Die naam is vijf jaar geleden afgeschaft wegens de bijklank 'duur'. De ondernemers hadden er last van. ,,Nu ligt de nadruk op producten met een grotere omzetsnelheid. Dus meer aardappelen, groente en fruit en minder kruidenierswaren'', vertelt Scheper. ,,Maar ik deed altijd al veel aan vers, dus die nieuwe formule heeft voor mij niet veel veranderd.'' Een pak bakmeel mag bij hem misschien een beetje meer kosten, Scheper draagt wel zonodig de boodschappentas. En hij komt voor de deur, natuurlijk.

In Oldehove is het stil. De tuinen zijn overal netjes. De stokrozen staan twee meter hoog. Op straat is geen mens te zien, behalve als Sies net heeft getoeterd. Hij kent zijn klanten bij naam. ,,Ha Wietske'', begroet hij de vrouw die twee kilo tuinbonen en een zak spliterwten koopt. ,,Wij eten ook in de zomer elke zaterdag snert'', verklaart ze.

Een andere vrouw komt een schuld aflossen van tweehonderd euro. Sies heeft haar wel vaker geld geleend als zij en haar man moeilijk zaten, vertelt hij naderhand alsof dat vrij gewoon is.

Het contact met mensen, dat maakt zijn baan de moeite waard, zegt de versman. In elk dorp is trouwens de mentaliteit weer anders. In Oldehove wordt veel gekletst. In Ezinge zijn ze nogal stug. Voor de Garnwerders was hij gewaarschuwd: het zouden rouwdouwen zijn. ,,Maar daar merk ik niks van.'' En Kommerzijl is een hechte gemeenschap van bierdrinkers.

Dit dorp (zo'n 600 inwoners) doet Scheper tot besluit van de dag twee uur lang aan. De weg erheen slingert door een landschap van oude dijken. Skyradio gaat wat harder. In Kommerzijl woont zijn broer. Diens zoon komt zoals gewoonlijk een thermoskan koffie brengen. Een boottoerist vraagt vergeefs om kaneelstokjes. Opnieuw laadt Scheper manden van bejaarden vol, spiedend op hun briefjes. Een bewoner van een rijtjeshuis heeft buiten een tas klaargezet met de voordeursleutel erin. Een man op sokken koopt sigaretten.

Terug bij huis geeft Scheper een lange kassa-uitdraai aan zijn dochter. Aan de hand daarvan vult zij de wagen bij, terwijl Scheper de resterende bloemkolen in de koeling zet en de lege flessen sorteert. Straks nog wat bestellingen doorgeven. ,,En dan zet ik de knop om.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden