Alle uitslagen en reacties: CDA en D66 grote winnaars

Beeld anp

Het CDA heeft het bij de Provinciale verkiezingen buitengewoon sterk gedaan, net als D66. De coalitie moet een fors verlies incasseren. Maar de constructieve oppositie D66, CU en SGP kan het kabinet niet meer aan een meerderheid helpen, als we de uitslag omrekenen naar de Eerste Kamer. Het spant er nog om wie de grootste partij wordt in de provincies, de VVD of het CDA.

Het kabinet verliest de meerderheid die het nu samen met de bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP heeft in de Senaat. De vijf partijen hebben samen 35 zetels van de 75 zetels in de Eerste Kamer. Dat blijkt uit een exitpoll die onderzoeksbureau Ipsos in opdracht van de NOS woensdag heeft gehouden bij de Provinciale Statenverkiezingen.

VVD en CDA halen volgens de peiling allebei twaalf Senaatszetels. Het verlies bij regeringspartij de PvdA is groot, die partij houdt acht zetels over. D66 is de grootste winnaar. De partij van Alexander Pechtold stijgt van vijf naar tien zetels. De SP is nog net groter: tien zetels. De PVV daalt van tien naar acht.

Stemmen tellen
De stembureaus zijn om 21.00 uur gesloten. Duizenden mensen gaan de komende uren stemmen tellen, waarna duidelijk wordt wat de uitslag is van de Provinciale Statenverkiezingen.

De gekozen leden van de Provinciale Staten kiezen op dinsdag 26 mei de leden van de Eerste Kamer. Verder benoemen zij het dagelijks bestuur van de volksvertegenwoordiging in de provincie, Gedeputeerde Staten.

Waterschapsverkiezingen
Ook konden kiezers hun stem uitbrengen voor de waterschapsverkiezingen. Het algemeen bestuur van een waterschap is vergelijkbaar met de gemeenteraad bij een gemeente. Dit algemeen bestuur stelt het beleid van het waterschap vast en controleert of het dagelijks bestuur dat beleid goed uitvoert. Het is voor het eerst dat de verkiezingen tegelijk met de Provinciale Statenverkiezingen werden gehouden. De hoop is dat de combinatie meer kiezers zal opleveren. Eerder werden waterschapsbesturen nog per brief gekozen.

Volgens de exitpoll was de opkomst 49 procent. Vier jaar geleden kwam de opkomst uit op 56 procent.

Exitpoll van 21.30 uur
VVD 16 (2011) - 12 (2015)
Pvda 14 (2011) - 8 (2015)
CDA 11 (2011) -12 (2015)
PVV 10 (2011) - 8 (2015)
SP 8 (2011) - 10 (2015)
D66 5 (2011) - 10 (2015)
GroenLinks 5 (2011) - 5 (2015)
CU / SGP 3 (2011) - 5 (2015)
50 plus 1 (2011) - 2 (2015)
Partij voor de Dieren 1 (2011) -2 (2015)
Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) 1 (2011) -1 (2015)

Beeld anp

Reacties

PvdA
De SP zou als grote linkse partij moeten aanschuiven bij de begrotingsbesprekingen van de regeringspartijen VVD en PvdA, die geen meerderheid hebben in de Eerste Kamer. "Laat ze aanschuiven", zei vicepremier en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher.

Het ziet ernaar uit dat de SP met tien zetels voor het eerst groter wordt in de Senaat dan de PvdA, die er acht zou overhouden. Zo'n uitslag legt ook 'verplichtingen' bij de winnaars. "Ik denk dat adel verplicht", zei Asscher. Als de SP iets voor z'n kiezers wil bereiken, moet de partij z'n invloed gebruiken bij het maken van de begroting en bijvoorbeeld het nieuwe belastingplan. Volgens Asscher moet het kabinet nu nog een stapje harder lopem om steun te krijgen voor beleid. Dat is van belang om ervoor te zorgen dat het economisch herstel van Nederland niet in de knop wordt gebroken, aldus Asscher.

PvdA-leider Diederik Samsom verweet de SP in de verkiezingscampagne dat de partij aan de zijlijn blijft staan en niet wil meedoen aan begrotingsbesprekingen. "Dit was al lang voorspeld, maar daarom doet het niet minder pijn. De uitslag is gewoon teleurstellend. Ondanks alle inzet in de campagne en ondanks ons optimisme en het prille herstel van de werkgelegenheid, de economie en de woningmarkt, zijn we er onvoldoende in geslaagd om het vertrouwen van de kiezer te herwinnen. Dat doet pijn en schept verplichtingen", aldus Samsom. "Morgen moeten we er weer staan. De mensen verwachten dat van ons. Verwachten dat wij strijdbaar doorgaan. Onze opdracht is nog niet af. We namen twee jaar geleden verantwoordelijkheid in moeilijke omstandigheden. Dat blijven we doen, ook als, nee, júist als het moeilijk is. Er is nog zoveel te verwezenlijken. Het vertrouwen in onze idealen is onverminderd groot. De opdracht is na vanavond nog groter. We hebben verloren maar zijn

Ook PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman is niet erg tevreden: "Dit is buitgenwoon pijnlijk voor veel partijgenoten, maar het is zoals verwacht. We zijn eerder sterker geworden van verlies." Staatssecretaris van Sociale Zaken, Jetta Klijnsma: "Hier word ik niet vrolijk van. Het is wel een fors verlies." Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem : "Ik ben teleurgesteld, maar het is niet onverwachts." Hij gaat ervan uit dat het geen gevolgen heeft voor positie van PvdA-leider Diederik Samsom.

VVD
Halbe Zijlstra, fractieleider VVD in de Tweede Kamer: "We moeten erkennen dat we een aantal zetels hebben verloren. Maar ten opzichte van vorig jaar zijn we gegroeid. Dat zien we ook in de economie. Het beleid begint vruchten af te werpen. Dat zien we ook bij de VVD terug." Over het versnipperde politieke landschap zei hij: "Deze coalitie heeft voor ieder probleem een oplossing verzonnen, dat zal ook nu lukken. Er is geen partij meer die kan zeggen, wij doen niet mee, wij nemen geen verantwoordelijkheid. We hebben heel belangrijk beleid neergezet. Het begint nu te werken. We hebben de haven in zicht. Die haven is economisch herstel."

Campagneleider Klaas Dijkhoff, VVD: "We zijn toch een kwart gestegen ten opzichte van de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar. Dat is mooi, maar we hopen nog op meer. Het zou bovendien heel fijn zijn als we de grootste worden. Dat zit er nog in. Het was een enerverende campagne, waarin veel is gebeurd. De conclusie dat we niets meer kunnen bereiken nu we met de gedoogpartijen geen meerderheid in de Senaat hebben, is veel te voorbarig."

D66
Alexander Pechtold, fractievoorzitter D66: "Het eigen positieve verhaal heeft gewonnen. Tien zetels in de Eerste Kamer is een fantastisch resultaat. Dit is voor D66 de beste uitslag in 25 jaar. We hebben ingezet op lastenverlichting, om de werkloosheid omlaag te krijgen. De kiezer heeft dat herkend en beloond."
D66-Kamerlid en campagneleider Kees Verhoeven: "Een grote glimlach. Ik denk dat de kiezers hebben gezien dat D66 een consistente partij is. De partij is daar stevig voor beloond."

CDA
CDA-leider Sybrand Buma: "Dit wordt een avond die we niet snel zullen vergeten. Het is een spannende avond en het wordt een lange avond. Maar een ding is duidelijk. Nederland heeft grote steun gegeven aan het CDA. Steun voor onze keuzes, lagere lasten , meer banen, meer veiligheid. De CDA-vlag wappert weer in heel veel provincies in Nederland. Iemand vroeg mij: is het CDA weer terug? Mijn antwoord was: We zijn pas net begonnen."

Elco Brinkman, voorzitter CDA-fractie Eerste Kamer over de winst van zijn partij: "Haastige spoed is zelden goed. We zijn er nog steeds. Een partij die twaalf zetels haalt heeft echt wel iets in de melk te brokkelen".

GroenLinks
Bram van Ojik, fractievoorzitter GroenLinks: "Vanaf de eerste dag van de campagne hebben we geprobeerd het vertrouwen in GroenLinks maximaal te maken. Dat is gelukt. Deze goede uitslag geeft ons een mooie uitgangspositie om verder te werken aan groene en sociale resultaten."

Senator Tineke Strik: "De groei heeft doorgezet en dit voelt als een overwinning. Feit is dat de kiezer onze boodschap weer herkent en vertrouwen heeft in de partij. In de Tweede Kamer zou dit neerkomen op tien zetels. Dan kun je weer een factor van betekenis worden. Als we het verschil kunnen maken op het terrein van zorg, meer duurzame energie en het verkleinen van de inkomensverschillen dan zijn we zeker bereid de onderhandelingen met het kabinet aan te gaan. We worden geen gedoogpartij maar willen wel onze invloed laten gelden."

SP
SP-leider Emile Roemer: "Wat een geweldige avond. Een historische avond. De derde verkiezingswinst op rij van de SP is binnen. We winnen zo'n 25 procent, van acht naar tien zetels. We zijn definitief de grootste op links".

Tweede Kamerlid Harry van Bommel: "Vreugde, blijdschap als je van de vijfde plaats naar de derde plaats gaat, van 8 naar 10 zetels en tegelijkertijd constateert dat de coalitie inclusief gedoogpartijen geen meerderheid hebben. De hoofdrolspelers, inclusief premier Mark Rutte, hebben gezegd: dit wordt een stem voor of tegen het kabinet. Nou, de meerderheid zegt dus kennelijk geen steun te willen geven aan het kabinet. Ik denk dat premier Rutte en zijn partners zich moeten afvragen wat dat betekent. Er is dus geen meerderheid meer voor wetsvoorstellen in de Eerste Kamer. Dat is natuurlijk een groot probleem."

PVV
PVV-leider Geert Wilders: "Teleurstellend dat we een licht verlies lijden en dat de opkomst erg tegenvalt, waar de PVV altijd veel last van heeft. Ik hoop dat er in de loop van de avond nog een zetel bijkom."

Partij voor de Dieren
Marianne Thieme, fractievoorzitter Partij voor de Dieren Tweede Kamer: "Van één naar twee zetels betekent een verdubbeling voor ons in de Eerste Kamer. Steeds meer mensen gaan ons planeetbrede programma waarderen. Door deze uitslag wordt de Eerste Kamer door elkaar geschud. De kleine partijen krijgen daardoor steeds meer invloed."

ChristenUnie
ChristenUnie-leider Arie Slob: "Tot nu toe was het zo dat het kabinet bij ieder onderwerp onze steun moest veroveren en dat blijft zo. We gaan op inhoud het gesprek aan. Voor het kabinet wordt het nog moeilijker met deze uitslag een meerderheid in de Eerste Kamer te krijgen, maar dat is hun probleem. Zo is de realiteit nu eenmaal. Ik hoop wel dat er meer partijen zijn die bereid zijn op inhoud het gesprek aan te gaan. Ik denk daarbij aan GroenLinks en het CDA. Nederland heeft dat nodig."


Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden