Alle politiek speelt om de hoek

De lokale behoefte moet uitmaken of (boek)winkels op zondag open zijn of dicht blijven. (FOTO ANP)

De directe leefomgeving staat voor de mensen centraal. Daar is het werk en de school, zijn de winkels en de vrienden. Het gaat ’Den Haag’ niks aan.

Lokale politiek staat voor ’dichtbij de mensen blijven’ en ’problemen aanpakken daar waar ze zijn’. Door voor kinderen dichtbij hun huis een speeltuin aan te leggen, gaan ze niet zwerven door de stad, hebben ze activiteiten waarbij ze samen kunnen spelen en doen ze ook nog iets aan lichamelijke oefening. Kortom: een speeltuin in de wijk is puur lokale politiek.

Lokale politici kunnen zich onderscheiden van landelijke door juist heel concrete plannen te presenteren. Zo bouwen ze een eigen profiel op. De uitgangspunten van een politieke partij zijn zo concreet te maken als we zelf willen.

Daar komt nog iets bij. In deze tijd wordt vaak gedacht dat alles globalisering is. Dat klopt in zekere zin ook, omdat mensen digitaal met de hele wereld in contact staan en overal naar toe reizen. Toch is de keerzijde van de globalisering veel meer realiteit: lokalisering.

Bijna alles is namelijk lokaal bepaald. De directe leefomgeving staat centraal voor de meeste mensen. Werk, school, kerk, sport, winkels, vrienden zijn allemaal om de hoek. Iedere lokale politicus moet zich dat ieder moment realiseren. Natuurlijk heeft de Haagse politiek invloed op lokale verkiezingen, maar individuele politici, wethouders en raadsleden, kunnen ook het verschil maken.

De ironie is dat de thema’s die Wilders aanroert bij uitstek lokale thema’s zijn: integratie, onderwijs, veiligheid op straat, de ergernis over verloedering. Hoogleraar geschiedenis en columnist James Kennedy schreef eerder: „Modernisering (...) komt tot stand door de enorme hoeveelheid kleine keuzes die mensen maken in het alledaagse leven”.

De belangrijkste politieke thema’s worden gevormd door de directe leefomgeving. Natuurlijk kunnen gemeenten op veel punten bepalen wat de gewenste omvang van een school is, wat de rol van de woningcorporatie is; steeds tezamen met de instellingen zelf en liefst enkel faciliterend.

Het is aan scholen, zorginstellingen en corporaties om te handelen en onderscheidend te zijn. Lokaal zijn initiatieven tussen publieke en private partijen mogelijk: gespreide verantwoordelijkheid. Geen Den Haag nodig. En natuurlijk is een zekere schaal nodig, maar het alternatief is geen schaalverkleining, maar schaaloptimalisatie in gemeenten, bij scholen, in de zorg en in de energiesector.

Een goed voorbeeld van ’lokalisering’ is de gang van zaken, de afgelopen jaren, rond de verkoop van Essent- of Nuon-aandelen. Daags erna starten gemeenten weer een eigen, duurzaam, energiebedrijf. Nu zit daar nog rijp en groen, hobbyisme en zakelijk door elkaar, maar hier liggen mogelijkheden. Vreemd is het wel dat gemeenten eerst Essent verkopen en vervolgens zelf een eigen energiebedrijf willen starten dat juist geen moloch is. Waarom niet eerder slim gehandeld door met het net verkochte energiebedrijf slimmer te opereren. Schaaloptimalisatie. In de Verenigde Staten zijn veel energie- en andere nutsbedrijven georganiseerd als een coöperatie. Die bedrijven zijn van de gebruikers, van de mensen. Een perfecte vorm tussen anonieme overheid en harde marktwerking.

Lokale politici moeten de lef hebben om in andere arrangementen en varianten te denken. Wanneer ze lokale politiek bedrijven moeten ze zich ook realiseren dat de grote stad anders is dan een provinciestadje, een dorp of het echte platteland, waar de krimp van de bevolking heeft toegeslagen. Verschillende gemeenschappen moeten ze verschillend durven aanpakken en besturen.

Dat betekent, concreet, bij een onderwerp als ’winkels open of winkels dicht’ dat er gekeken moet worden wat de lokale behoefte is. Daar gaat Den Haag niet over. En het heeft niks met toerisme te maken. De bewoners, de mensen gaan er over. Of neem de gemeentefinanciën. Veel gemeenten hebben vele miljoenen geld ontvangen vanwege de verkoop van energiebedrijven. Het is verleidelijk om snel alles te besteden al is het alleen maar om de klauwen uit Den Haag te ontwijken. Gemeenten zullen een deel van de opbrengst moeten reserveren voor toekomstige begrotingen. Dat is rentmeesterschap.

Globalisering en lokalisering staan niet tegenover elkaar, maar vullen elkaar aan. Uiteindelijk bepalen de lokale politici de thema’s en wanneer lokale politici vinden dat ’Den Haag’ te veel de agenda bepaalt, dan hebben ze dat aan zichzelf te wijten.

Enkele jaren geleden bepleitte CDA Den Haag dat ’stadsgeschiedenis’ een verplicht vak moet zijn op alle basisscholen in Den Haag. Nederlandse kinderen en kinderen die volledig nieuw zijn in de stad krijgen dan iets mee van de historie van stad en omgeving.

Zulke lessen in stadsgeschiedenis zijn echt niet nodig omdat kinderen in de eerder genoemde speeltuin dan jaartallen gaan opdreunen tegen elkaar. Maar wel om een gezamenlijke basis te hebben, al spelend in die speeltuin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden