Alle ogen zijn gericht op jonge vriend Klaver

Jesse Klaver, de lijsttrekker van GroenLinks. Beeld ANP

Het zelfvertrouwen van GroenLinks klotst tegen de plinten van hun vertrekken in het Tweede Kamergebouw. Een verklaring voor de populariteit van Jesse Klaver? Campagnevoeren van onderop.

Bob Dylan, vorig jaar gelauwerd met de Nobelprijs voor literatuur, komt in april voor drie optredens naar Nederland. Locatie: Afas Live in Amsterdam, de vroegere Heineken Music Hall. Twee weken eerder staat Sting er geprogrammeerd. En op 9 maart Jesse Klaver, leider van GroenLinks.

Het optimisme van de oppositiepartij, nog altijd niet meer dan vier Tweede Kamerzetels groot, kent geen grenzen. Natuurlijk is er binnen de partijtop over gediscussieerd. Afas Live is een muziektempel met plek voor liefst zesduizend mensen. Doet GroenLinks hier verstandig aan? Wat als de zaal halfleeg blijft? Wijnand Duyvendak, de campagneleider, was overtuigd: dit gaan we doen.

De partijtop zag hoe Jesse Klaver de afgelopen weken met gemak het ene na het andere poppodium vulde: 14 januari , 1200 belangstellenden in de Vereeniging in Nijmegen; 30 januari, tweeduizend man in Tivoli, Utrecht; en het partijcongres, december vorig jaar, trok drieduizend bezoekers - een record.

Het is tijd voor een volgende, alles overtreffende stap. GroenLinks koos de hoofdstad uit als beste plek. De Melkweg werd, hoe arrogant dat ook mag klinken, te klein bevonden. Het was Duyvendak die uiteindelijk Afas Live uitkoos. Die avond moet voor GroenLinks ‘het hoogtepunt naar de verkiezingen’ worden. Volgens de uitnodiging wordt dit ‘het grootste politieke evenement van 2017 en dat wil je niet missen’.

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

Kathalijne Buitenweg is de nummer twee op de kandidatenlijst van GroenLinks. Deze week nam ze namens de partij deel aan het grote Schilderswijkdebat. Tussen haar campagneactiviteiten door belt ze even met lijstaanvoerder en partijleider Jesse Klaver. Beeld Werry Crone

Stampvol poppodium

Het zelfvertrouwen van GroenLinks klotst tegen de plinten van hun vertrekken in het Tweede Kamergebouw. Daar bezet de partij nu een uiterst bescheiden afdeling, de gang wordt gedeeld met de collega’s van de ChristenUnie. Wie herinnert zich nog de dramatische verkiezingsavond van 12 september 2012, toen GroenLinks een duikeling maakte van tien naar drie zetels? De campagneleider destijds heette Jesse Klaver, 26 jaar oud. Hij stond zelf op plek vier van de kandidatenlijst, aanvankelijk te laag voor een stoel in de Kamer. Dat Klaver alsnog tot de gelukkigen behoorde, was te danken aan een restzetel die GroenLinks er bij kreeg, afgesnoept van de PvdA. Het was een schrale troost voor de partij die achterbleef met een historisch lage verkiezingsuitslag.

Diezelfde Klaver stond op een vrijdagavond, exact zes weken geleden, in een stampvol poppodium in Nijmegen, toen hij zei: “Nederland heeft een premier nodig die vasthoudt aan zijn idealen. Het Torentje is niet het eindpunt van een politieke loopbaan, maar het begin van maatschappelijke verandering. Dat is waarom ik premier wil worden.”

Het was een aankondiging die bij de bewoners van het Binnenhof de wenkbrauwen deed fronzen. Nog altijd niet ouder dan dertig jaar, leider van een vierkoppige fractie, dromend van het premierschap. De huidige minister-president Mark Rutte mag Klaver graag wegzetten als ‘mijn jonge vriend van GroenLinks’. Maar Klaver is overtuigd van zijn missie. Hij was afgelopen zondag te gast in het tv-programma ‘Buitenhof’, waar hij vertelde dat er een ‘middagvullende uitzending’ te maken valt over alles wat op hem valt af te dingen. Maar Klaver zei ook: “Waarom ik toch voor die functie geschikt ben? Ik ben voor de duvel nog niet bang.”

Interviewer Pieter Jan Hagens antwoordde: “Misschien bent u ook wel jong.”

Klaver: “Wat bedoelt u daarmee te zeggen?”

Bij GroenLinks zagen ze de aanval aankomen. Vorige week donderdag bereikte de partijtop het signaal dat De Telegraaf werkte aan een profiel over de partijleider. Op zaterdag kopte de krant op de voorpagina: ‘Het opgepoetste verhaal van Jesse Klaver’. En op de volgende bladzijde: ‘Laag glazuur op de held van links’.

Journalisten van De Telegraaf zijn in het verleden van de GroenLinks-leider gedoken en concluderen dat Klaver zijn jeugd droeviger voorstelt dan deze in werkelijkheid is geweest. Het gaat onder meer over de wijk Westrand in Roosendaal, Noord-Brabant, waar hij opgroeide. En over zijn stroeve schooltijd. Rode draad: Klaver had het vroeger minder moeilijk dan hij de kiezer wil doen geloven. Zit Nederland te wachten op een premier die niet eerlijk is over zijn eigen achtergrond?

Klaver reageerde via Facebook, zoals alle lijsttrekkers tegenwoordig communiceren met hun achterban. ‘Zo kennen we De Telegraaf’,schrijft hij. ‘In verkiezingstijd valt de ‘krant van wakker Nederland’ altijd de grootste linkse partij aan. Iedere campagne opnieuw’. Bij eerdere verkiezingen moesten onder anderen Emile Roemer (SP) en Wouter Bos (PvdA) het ontgelden. Klaver benadrukt dat hij ‘altijd open en transparant’ is geweest over zijn achtergrond. “Dat heeft een reden. Mijn geschiedenis heeft me gevormd tot wie ik ben en waar ik als politicus voor sta(...)Hoe sterker wij worden, hoe meer tegenkracht we kunnen verwachten. Het maakt niet uit(...)Wij gaan het politieke speelveld op zijn kop zetten.”

Het resulteerde in een nieuwe voorpagina van De Telegraaf, afgelopen maandag, waarop te lezen viel dat Klaver op ‘Trumpiaanse wijze’ klaagt over zijn ‘tranentrekkende jeugdrelaas’.

Het campagneteam van GroenLinks doet ogenschijnlijk laconiek over de beschuldigingen van de krant, in de wetenschap dat de partij er kennelijk toe doet. Klaver: “Inmiddels is GroenLinks zo sterk dat wij aan de beurt waren.”

Beeld Trouw

Kritiek

Wat de partij níet zag aankomen, was die andere aanval van afgelopen weekend, uit de koker van de PvdA. Eendrachtig trokken vicepremier Lodewijk Asscher, tevens lijsttrekker, en minister van financiën Jeroen Dijsselbloem ten strijde tegen de ‘ruige plannen’ van GroenLinks. Directe aanleiding was de doorrekening van het verkiezingsprogramma, uitgevoerd door het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving.

Dijsselbloem zei tegen Nu.nl: “Als Jesse Klaver pleit voor verandering, dan blijkt hij ontwrichting te bedoelen.” Volgens de PvdA wil Klaver te veel in te korte tijd, met name op het gebied van klimaat en energie, met als gevolg een dikke rekening voor de burger. Dijsselbloem: “De omslag naar duurzame economie moet sneller, maar laten we zorgen dat iedereen het kan meemaken. GroenLinks wil in vier jaar tijd het hele klimaatakkoord van Parijs uitvoeren.”

Daar bovenop kwam dinsdag de kritiek van CDA-leider Sybrand van Haersma Buma, die over het algemeen vindt dat links ‘belachelijke ideeën’ heeft. “Kijk naar de GroenLinks-agenda met 18 miljard euro aan milieubelastingen(...) De dagdromen van Jesse Klaver zijn nachtmerries voor de Nederlanders. Alles wat je in de winkel koopt, wordt duurder. Van vlees en vis, tot bloemen en de verpakkingen waarin dat allemaal zit. Je betaalt je straks ongans met zo’n grachtengordellinks programma.”

Zo is GroenLinks in aanloop naar deze verkiezingen uitgegroeid tot een factor van belang en is Klaver in beeld om ‘de leider op links’ te worden, zoals dat heet. Een lijsttrekker die hard wordt aangepakt door onder meer De Telegraaf, wat meer kun je je als linkse partij nog wensen? Elke politicus in verkiezingstijd weet: het ergste wat je kan overkomen in de campagne is niet dat er kwaad over je gesproken wordt. Nee, dat is dat er te weinig over je gesproken wordt.

Klaver heeft zich de afgelopen tijd tussen de grotere partijen gewurmd. Een gestage opmars in de Peilingwijzer - van acht zetels, naar tien, twaalf en inmiddels zestien - leidde er toe dat GroenLinks eerder deze maand in aanmerking kwam voor deelname aan het zogeheten ‘Premiersdebat’ van RTL4. Een hoofdprijs voor elke lijsttrekker die zijn zinnen heeft gezet op het Torentje. Het vervolg is bekend. VVD-leider Mark Rutte en PVV-collega Geert Wilders zegden af, uit onvrede over de onverwachte komst van Klaver. Zijn reactie: “Laf van VVD en PVV dat ze het debat met ons willen ontlopen.”

Wie de populariteit van Jesse Klaver wil begrijpen, komt al snel uit bij Sybren Kooistra. Hij geeft leiding aan de mensen binnen GroenLinks die zich bezig houden met de digitale strategie en de zogeheten grassroots: dat wil zeggen dat de partij zoveel mogelijk burgers in beweging wil krijgen, uitgroeiend tot een massa die actief GroenLinks promoot. Campagnevoeren van onderop.

Kooistra mocht in 2008 meekijken met het campagneteam van Barack Obama. En hij onderzocht hoe Bernie Sanders en de Spaanse partij Podemos de burgers wisten te enthousiasmeren voor linkse politiek. Een conclusie: mensen hebben, zegt Kooistra, behoefte aan een hoopvol verhaal in ‘deze donkere tijden’, aan een antwoord op de doemscenario’s van andere partijen.

Nog een conclusie: meer dan ooit tevoren ligt het succes in goed gebruik van sociale media, Facebook in het bijzonder. Ter illustratie, zegt Kooistra: “Een filmpje met Jesse op onze facebookpagina heeft hetzelfde bereik als een optreden van hem in alle actualiteitenprogramma’s samen.” Alles loopt via dit kanaal. De vrijwilligers melden zich op Facebook. De aanmeldingen voor de campagnebijeenkomsten van Klaver (de zogeheten ‘Meetups’) komen binnen via Facebook.

Niet onbelangrijk, deze manier van campagnevoeren is relatief goedkoop. GroenLinks heeft geen oorlogskas zoals de VVD of de SP. Toen de partij in september 2012 achterbleef met vier Kamerzetels, moest het mes in de organisatie. Veel tijd om te sparen is er niet geweest.

Zendtijd

De partij trekt deze verkiezingen geen geld meer uit voor zendtijd op tv of op de radio. Liever besteedt GroenLinks een deel van het campagnebudget (inmiddels bijna 800.000 euro) aan de huur van een muziekzaal.

Over exact dertien dagen zal Afas Live vollopen voor Jesse Klaver. Begin deze week meldde GroenLinks dat de interesse groot is. Verse tussenstand van hedenochtend: 4500 aanmeldingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden