Alle betrokkenen hebben kleerscheuren opgelopen

Van Woerkom trekt zich toch terug als ombudsman

Na een tumultueuze benoemingsprocedure leek Guido van Woerkom per 1 november te kunnen beginnen als Nationale Ombudsman. Na eerdere mogelijkheden om alsnog af te zien van de functie trok hij zich gisteren onverwachts terug. Nog geen twee weken nadat de Tweede Kamer hem had aangewezen, acht de scheidend ANWB-directeur zich niet langer 'boven elke twijfel verheven'.

Einde van het liedje: een beschadigde Van Woerkom en een beschadigde Tweede Kamer. De eerste is weer stevig herinnerd aan een controversiële uitspraak van vier jaar geleden over Marokkaanse taxichauffeurs. Was die uitspraak eerder weggezonken in diepe archieven, nu komt hij meteen bovendrijven bij een digitale zoektocht naar Guido van Woerkom.

Ook is nu algemeen bekend dat de directeur in januari niet geheel vrijwillig zijn vertrek bij de ANWB aankondigde. Zo werd het destijds wel gepresenteerd. Pas afgelopen weekend bleek dat hij ruim 300.000 euro meekrijgt bij zijn vertrek, omdat dat vertrek toch niet helemaal vrijwillig was.

Dat hij dat geld aan wilde nemen terwijl een volgende baan alweer gegarandeerd was, is ook niet goed voor zijn imago. FNV-voorzitter Ton Heerts riep hem zelfs publiekelijk op van de vertrekpremie af te zien. Oud-CDA-minister Gerd Leers noemde het bedrag 'moreel verwerpelijk' en boze ANWB-leden lieten via sociale media weten hun lidmaatschap te zullen opzeggen.

Tegelijkertijd komt de Tweede Kamer er slecht vanaf omdat een eigen sollicitatiecommissie een kandidaat heeft voorgedragen over wie heel wat Kamerleden hun twijfels bleken te hebben. Dat terwijl de commissie bestond uit leden van vijf verschillende fracties, onder meer PvdA en SP, die achteraf Van Woerkom toch niet zagen zitten als ombudsman.

De Kamer zal het nu moeten herstellen. Hoe dat precies in zijn werk gaat, wilden de ineens wel heel terughoudende Kamerleden gisteren niet kwijt. De verantwoordelijken hielden het bij standaardteksten waarin ze vanzelfsprekend 'respect' hadden voor het besluit van Van Woerkom en dit 'betreurden'.

"De Tweede Kamer moet zorgvuldig te werk gaan en eerst in beraad over de te volgen werkwijze", aldus Madeleine van Toorenburg, die namens het CDA in de sollicitatiecommissie zat. Die commissie moet in elk geval uiterst scherp en alert zijn, concludeert SGP-leider Kees van der Staaij. "Dat is nu geïllustreerd: het is van belang om vroegtijdig in beeld te brengen welke factoren kunnen opspelen. Dit is beschadigend voor persoon en voor functie."

In de Kamer gaat men er wel vanuit dat de procedure nu weer van voren af aan zal beginnen. Geïnteresseerden moeten dan opnieuw solliciteren - als ze dat nog willen. En de kans bestaat dat de selectiecommissie van de Kamer zelf opnieuw wordt samengesteld.

Het kan dus nog wel even duren voordat er een opvolger is gevonden voor Alex Brenninkmeijer, die begin dit jaar afscheid nam als ombudsman.

Frank van Dooren leidt het instituut voorlopig.

Wat gebeurde er de afgelopen maanden?

23 januari: De ANWB meldt dat Guido van Woerkom per augustus als hoofddirecteur opstapt. Reden: Van Woerkom vindt het "niet voor de hand liggen" dat hij een hoofdrol speelt bij de veranderingen die op stapel liggen. En hij wil nog een keer elders aan de slag.

28 mei: Van Woerkom wordt voorgedragen door een selectiecommissie van de Kamer als Nationale Ombudsman. De voorselectie is gedaan door de Raad van State, Algemene Rekenkamer en Hoge Raad.

11 maart: In jaarverslag van de ANWB staat dat de post beloning hoofddirectie is gestegen met 340.000 euro. Reden: indexatie lonen én vertrekvergoeding van een lid van de hoofddirectie.

30 mei: Verschillende samenwerkingsverbanden van Marokkaanse Nederlanders vragen publiekelijk aan de Kamer om Van Woerkom af te wijzen omdat hij vier jaar eerder dubieuze uitspraken heeft gedaan over Marokkaanse taxichauffeurs.

31 mei: Van Woerkom zegt dat hij destijds uitgebreid excuses heeft gemaakt voor een domme uitspraak (hij zou zijn vrouw niet met een taxi sturen, want er kan een Marokkaan achter het stuur zitten). Hij wil weer excuses aanbieden.

2 juni: In Trouw betwijfelen verschillende Kamerleden of Van Woerkom ombudsman kan zijn.

3 juni: Kamerleden zeggen openlijk dat ze twijfelen aan de kandidatuur. In verschillende fracties is verzet. PvdA'er Martijn van Dam vraagt uitstel van stemming aan.

5 juni: Verschillende Kamerleden spreken met Van Woerkom. Daarna zijn er alsnog stemmingen. Met 91 stemmen voor wordt hij alsnog benoemd.

14 juni: De Volkskrant doet onderzoek naar salarissen van bestuurders en krijgt desgevraagd van de ANWB te horen dat Van Woerkom een gouden handdruk van ruim 3 ton heeft gekregen. Ongewoon na een 'vrijwillig vertrek'. Daarop laat de ANWB weten dat het vertrek niet geheel vrijwillig was.

17 juni: Van Woerkom trekt zich toch terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden