Alle betrokkenen hebben baat bij dure AWBZ-hulp

door Wybo Algra

Marktprikkels genoeg in de nieuwe organisatie van de thuiszorg. Allemaal richting de dure AWBZ.

Natuurlijk zit er een filosofie achter de overheveling van de huishoudelijke thuiszorg van de AWBZ naar de gemeenten. Die zit verpakt in mooie termen als decentrale sturing, en ruimte voor gemeentelijk beleid.

Maar de overheid hoopt er ook flink mee te besparen. Want de gemeenten selecteren zelf de aanbieders van huishoudelijke thuishulp. Op de geboden zorg, en vooral op de prijs. Dat zou de kosten toch flink moeten drukken, is de gedachte.

Er zijn gemeenten waar dat wonderwel lijkt te lukken. Daar zijn met nieuwe zorgaanbieders afspraken gemaakt die erop neerkomen dat een flink deel van de zorg die nu wordt geleverd door geschoolde thuiszorgmedewerkers, vanaf 1 januari wordt overgenomen door goedkopere krachten.

Maar goedkoop is duurkoop, waarschuwde gisteren de thuiszorgkoepel Actiz in deze krant. Een belangrijk deel van het werk van de thuishulp bestaat uit vroege signalering, van beginnende dementie of andere problemen bij mensen thuis. Als de huishoudelijke thuiszorg dat niet meer doet, belanden mensen eerder in een verpleeghuis. Op dit moment nog theorie, maar de redenering is niet onlogisch.

Verontrustend is ook de verklaring van Zorgverzekeraars Nederland voor de enorme toename van ondersteunende begeleiding. Volgens de verzekeraarskoepel komt dit door toenemende concurrentie: de thuiszorginstellingen, niet voor één gat te vangen, verleiden hun cliënten tot het aanvragen van dure AWBZ-hulp om marktaandeel te behouden. Ook dat is misschien moeilijk hard te maken in maat en getal, maar dát het aantal indicaties voor ondersteunende begeleiding zo snel groeit, is wel een feit.

Die snelle groei werd deze zomer al onderzocht door het onafhankelijke Centrum indicatiestelling zorg (CIZ), dat verschillende verklaringen aandraagt. Het beleid bijvoorbeeld om mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Maar ook toenemende bekendheid met de mogelijkheid van ondersteunende begeleiding, en wanneer die zoal kan worden ingezet, speelt een rol. Zo viel boodschappen doen vroeger onder de huishoudelijke verzorging maar sinds 2003 onder de ondersteunende begeleiding, die toen werd ingevoerd.

Niet alleen blijkt deze hulpvorm vele mogelijkheden te bieden, als mensen er een beroep op doen is het voor het CIZ lastig nee te zeggen – juist vanwege de ruime definitie: sociale en fysieke problemen, praktische hulp en dagstructurering. Wil je dat mensen er minder snel met succes een beroep op doen, dan betekent dit feitelijk dat het Besluit Zorgaanspraken op de schop moet.

Prikkels te over, al met al, op de nieuwe thuiszorgmarkt: richting de dure AWBZ-zorg. De thuiszorginstellingen hebben daar belang bij, om hun marktpositie veilig te stellen en straks ook omdat ze met te hoog gekwalificeerd personeel zitten voor de huishoudelijke thuiszorg.

Ook de gemeenten zullen er niet van wakker liggen. Veel gemeenten klagen steen en been over hun budget voor huishoudelijke thuiszorg – daar heeft staatssecretaris Ross van volksgezondheid al menig brandbrief over gekregen. Ieder zorguur dat naar de AWBZ verschuift, is voor de gemeenten een zorguur minder. En als patiënten al bezwaar zouden maken, is dat zeker niet vanwege de kosten: voor simpele ’poetshulp’ betalen ze een eigen bijdrage, maar ondersteunende begeleiding kost hen geen cent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden