Allah naast de olifantengod

MOslims India, dat bekendstaat als het land van het hindoeïsme, telt tweehonderd miljoen moslims. Een zoektocht naar de islam in India. Vandaag deel 1.

India is 'variatie'. Je zou het ook apartheid kunnen noemen. Het is een land vol hoge schotten die de reusachtige bevolking in streng gescheiden compartimenten opdelen. Dat begint al met de taal. Het verhaal van de toren van Babel moet hier wel zijn bedacht, want de 1,3 miljard mensen spreken, klein en groot bij elkaar opgeteld, vele honderden talen. Hoeveel honderden, daarover verschillen deskundigen sterk van mening. Sommige hebben eigen alfabetten.

Een handvol godsdiensten leeft naast en door elkaar. De belangrijkste daarvan, het hindoeïsme, heeft ontelbaar veel goden, volgens de hogere theologie zijn die allemaal manifestaties van een en hetzelfde goddelijke. Die hoofdreligie heeft de mensheid van hoog naar laag gevangengezet in een kastenstelsel, een meedogenloze sociale apartheid die onuitroeibaar lijkt, ondanks goedbedoelde wetgeving.

Het dieet verschilt. Deftige restaurants voor de hoge kasten scheppen op dat ze vegetarisch zijn, terwijl in de achterbuurt mensen van de lagere kasten, als ze kunnen betalen, de varkentjes opeten die zich genotzuchtig wentelen in gore afvoergoten, voordat ze eindigen onder het mes van een 'onaanraakbare' slager. De goden van de armen geloven niet zo in vegetarisme.

De tweede godsdienst van het land, de islam, predikt vurig de eenheid van God, maar telt wel talloze heiligen, die zieken genezen en bemiddelen bij de allerhoogste. Hun mausolea zijn voorwerp van diepe verering, althans voor een deel van de moslims, anderen vinden die devotie heidens en verkapt hindoeïsme. En dan zijn er juist weer hindoes die dat feestelijke eerbetoon aan moslimheiligen even prachtig vinden als de moslims zelf en er uitbundig aan meedoen.

De kloof tussen arm en rijk blijft peilloos diep. Een stormachtige economische ontwikkeling met een hypermoderne ICT-sector heeft dat niet veranderd. De wolkenkrabbers en luxe shopping malls in Bombay (officieel Mumbai, spreektaal Bombay), met hun opschriften uitsluitend in het Engels, evenmin. Er zijn nog altijd ogen waarin je, als je geen gevoelsanalfabeet bent, de honger kunt lezen. Het is ontluisterend 's avonds een vrouw te zien die lenig als een wedstrijdzwemster naar de bodem van een grote vuilnisemmer duikt, het hoofd naar beneden, om rondtastend te zoeken naar iets van haar gading.

Ze doet dat vlak bij het peperdure en zwaarbewaakte Taj Mahal-hotel, een nalatenschap van de Britten, dat in een vitrine pronkt met wereldprominenten die er te gast zijn geweest: Amerikaanse presidenten, Churchill, derdewerelddictators en sterren uit de showbizz.

Er is ook een monument voor de slachtoffers van andere gasten die dit prachtige logement, gebouwd in Brits imperiale stijl, bezochten, niet in de betekenis van een bezoek maar van een bezoeking: tien terroristen uit Pakistan van de organisatie Lashkar-e-Taiba, die in november 2008 vier dagen lang dood en verderf zaaiden in Bombay. In totaal vielen op verschillende plaatsen in de stad 165 doden, van wie 31 in het Taj.

Orde van de wanorde

Binnen die duizelingwekkende en vaak wrede verscheidenheid is er toch een verbindende factor: het verkeer. Alle weggebruikers houden zich streng aan de regels, alleen niet die van de wegenverkeerswet, want daaraan stoort niemand zich.

Toch verloopt het verkeer volgens een strak systeem, de orde van de wanorde, met eigen, ongeschreven voorschriften. Een ervan is dat je een rotonde dient af te snijden. En verantwoord spookrijden mag. En niet zeuren over een speels tikje van een driewieler tegen je kuitbeen. Omdat iedereen langzaam rijdt en wakker reageert op de talloze verrassingen vallen er niet eens zoveel doden, relatief ongeveer het dubbele van Nederland.

De drukte is enorm, geen wonder in dit bomvolle land. India is tachtigmaal zo groot als Nederland en heeft ook tachtigmaal zoveel inwoners. Het is zesmaal zo dichtbevolkt als Europa. Alle rangen, standen en kasten rijden door elkaar: SUV's, tuktuks (taxi's op drie wielen), passagiersbussen, handkarren, fietsen, fietstaxi's en vooral gemotoriseerde tweewielers, soms volgeladen met een compleet gezin.

Voorbereide wetgeving moet de uitstoot van CO2 door auto's tegengaan, maar die zal niet gelden voor scooters en motorfietsen en dat zijn juist de vervoersmiddelen bij uitstek en tevens de ergste smeerlappen, moppert een krant. Bedelaars storten zich op automobilisten. Of ze blijven passief op het trottoir zitten, diep dankbaar voor een bankbiljet waarvan je beter niet de waarde in euro's kunt uitrekenen, want dan bezwijk je van schaamte.

In Bombay zijn niet de SUV's de baas, maar smalle houten handkarren, de laagste kaste in het verkeer, al dan niet volgeladen, ongeveer vier meter lang, die soeverein drukke verkeersaders oversteken waar en wanneer hun dat behaagt. SUV's doen er goed aan botsingen met deze beulen te vermijden. Overstekende voetgangers dansen als balletdansers tussen al die voertuigen door, ongeveer zoals Cruijff tackles ontweek. Of ze zoeken dekking achter een handkar.

In dit gewoel mengen zich soms loslopende heilige koeien, die dol zijn op vuilnishopen en middenbermen. Dat laatste volgens een theorie omdat daar lastige vliegjes wegblijven, die de uitlaatgassen niet verdragen. Aannemelijker lijkt het dat de runderen verslaafd zijn geraakt aan de giftige dampen. Visueel zijn de indrukken al niet bij te houden, daarbij voegt zich een hels concert van claxonnades. Verbale uitbarstingen hoor je minder. De zelfbeheersing is bewonderenswaardig, weinig geschreeuw, geen middelvingers, ook niet als religieuze optochten elke doorstroming beletten.

In de Bombayse wijk Khadak berijden ook vrouwen in nikab en mannen in witte gewaden met baard motorfietsen en scooters. In Europa denk je dan aan salafisten, maar in India hullen ook wel soefi's zich in die klederdracht. Khadak is islamitisch. Wie aan India denkt, denkt aan hindoeïsme, het subcontinent telt een miljard aanhangers van die religie. Maar de minderheidsreligie van moslims mag er ook zijn.

India is het land van de grote getallen, moslims vormen er ruim een zevende van de totale bevolking, in absolute getallen ongeveer tweehonderd miljoen. Dat is gelijk aan alle Duitsers, Fransen en Italianen bij elkaar. Indonesië is het enige land in de wereld met meer moslims dan India.

Het bekendste monument is islamitisch: de Taj Mahal in de oude hoofdstad Agra, een enorm mausoleum dat een moslimvorst in de zeventiende eeuw liet bouwen voor zijn overleden echtgenote. Er zijn hindoes die brommen dat de vorst eerst een hindoetempel die in weg stond liet slopen.

Moskeeën

Bombay telt onder zijn 20 miljoen inwoners een minderheid van enige miljoenen moslims. In Khadak zijn veel Arabische opschriften. Hotels scheppen op dat ze die taal in huis hebben, maar dat blijkt mondjesmaat, net als de beloofde wifi. In Khadak zie je geen hindoegoden, zoals de olifant Ganesha of die enorme aap, Hanuman. In deze wijk is maar één god en dat is Allah, de moskeeën laten het luidkeels weten.

En toch moet zelfs hij in dit stadsdeel concurrentie dulden, want er is hier nog een instantie die alles weet en die heet Google. Tegenover een moskee is een sjofel internetcafeetje gevestigd. De computerschermen waarschuwen dat de bescherming tegen Trojaanse paarden is verlopen. Google vertrouwt het niet als er vanuit dat etablissement gepoogd wordt een Nederlands Gmail-account te openen. Of de eigenaar ervan wel weet dat Indiërs zijn wachtwoord hebben gekraakt en of hij het maar gauw wil veranderen, het liefst via de eigen computer maar in elk geval vanuit Nederland. Tot zolang blijft de account gesloten.

Tegen de avond neemt het verkeerslawaai af. Er komt ander geweld voor in de plaats. Op straat is tussen het internetzaakje en de moskee een podium opgericht. Gelovigen zitten op plastic stoeltjes. Een voorganger houdt een donderende preek. In de straat zijn van begin tot eind luidsprekers opgehangen, zodat niet valt te ontkomen aan de vermaningen, die je niet hoeft te verstaan om de strekking te begrijpen, want de dreigende intonatie zegt genoeg. Zou hij ons ook aansporen royaler aan bedelaars te geven?

Een paar straten verderop overnachten een vrouw en haar kinderen op het trottoir. Weinig bijzonders in deze contreien, het is warm en geen regentijd en als je de huur niet betaalt, kwakt de huisbaas je op straat. Tien meter verderop kampeert nog een gezinnetje, moeder hond en haar puppies.

En dan is het plotseling zondag. Een paar uur lang lijkt Bombay op Barneveld. Weinig getoeter of ander lawaai. Even relaxt India, zelfs de bedelaars, op de ochtend van de christelijke rustdag.

Eildert Mulder

Vanaf een balkon van de Buddha Tazia-moskee in Allahabad kijken kinderen uit over hun wijk, na het breken van de vasten tijdens de ramadan. foto AFP

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden