'Allah is onze toeverlaat'

DE APPEL EN DE BOOM | interview | Moslimouders en hun kinderen vertellen over hun levens. Hoe anders zijn die? In het eerste deel van een serie: moeder Kefaya en dochter Diana Khader.

Hoog in een van de vele flats die Vlaardingen telt doet Diana Khader (27) de deur open. Uit de woonkamer komt een zacht neuriënd onthaal van koranrecitaties. Moeder Kefaya (46) klimt over een armleuning van de bank om de iPad uit te zetten waarop de heilige tekst werd afgespeeld. "Kom binnen", klinkt het daarvandaan.

Intussen serveert Diana thee, en worteltaart in een blinkende stolp. "Je hoort vaak dat gastvrijheid bij onze cultuur hoort, toch? Klopt niet. Dat moet van het geloof. Je bent niet alleen onze gast, maar ook de gast van Allah."

Diana, communicatieadviseur en tot voor kort gemeenteraadslid voor de SP, woont op zichzelf, een paar straten verder. Ze is de enige dochter van Kefaya, een Palestijnse die naar Nederland kwam om te trouwen met haar man, inmiddels haar ex-man. Zij doet vrijwilligerswerk in het verpleeghuis.

Het geloof van moeder en dochter lijkt op elkaar. Bidden is voor hen allebei belangrijk, zeggen ze. Maar waar moeder al jaren trouw het vijfmaaldaagse gebed volgt, doet dochter dat minder regelmatig. "Een tijdje ben ik helemaal gestopt. Door laksigheid: ik ben te veel bezig met mijn carrière. Dat ik voor mijn werk van hot naar her op de fiets moest, maakte het bidden wat lastig. Meestal haalde ik het gebed van 's middags dan 's avonds weer in."

Nadat ze een ongeluk kreeg, vertelt Diana, een half jaar geleden, pakte ze het bidden weer op. "Allah heeft me stilgezet. Ik werd aangereden door een auto en sloeg over de kop met de fiets. Nu ik weer bid, voel ik me zoveel beter. Zen: dat is het woord. Bij yoga werd ik de les uitgestuurd omdat ik ging lachen. Dat heb ik niet als ik voor God bid. Ik kan hem niet knuffelen of zoiets, maar hij is wel mijn toeverlaat. Bij hem kan ik mijn hart luchten, kan ik huilen."

Dat weet moeder Kefaya ook. "Al is het oorlog of brand in je hoofd, dat kun je in gebed bij God brengen. Je kunt alles vergeten bij Allah."

Binnenshuis is het grootste verschil tussen moeder en dochter niet te zien. Buitenshuis wel: dochter draagt geen hoofddoek, moeder wel. Diana lacht kuiltjes in haar wangen. "Ze dwingt mij niet", zegt ze.

Kefaya: "Toen ik me nog niet echt in de islam verdiepte, droeg ik hem ook niet. Dat kwam pas toen ik ouder werd, en ik bang ben geworden van God. In die tijd ging de man van mijn zus dood. Door de Israëliërs." In de enige stilte die het komende uur zal vallen raast een opgevoerde scooter voorbij. "De oude mensen in het verpleeghuis zeiden vaak: 'Doe je hoofddoek toch af'. Maar ik vind dit gewoon mooi. Op de fitness draag ik hem ook, daar ben ik de enige met een hoofddoek. Ik draag dan trouwens ook iets langs over m'n heupen."

Diana: "Dat is dus exact de reden dat ik geen hoofddoek draag: Dan moet je je hele levensstijl gaan aanpassen. Dan moet ik ook mijn armen gaan bedekken. Dan kan ik niet meer uit, of naar borrels, want daar wordt alcohol geschonken."

Kefaya: "Soms zie ik meisjes met een hoofddoekje brutaal of grof doen. Dat kan niet. Het is een bescherming van top tot teen, ook van je mond."

Diana: "Je moet hem goed dragen, of niet dragen. Met een hoofddoek kun je bijvoorbeeld niet met je billen gaan staan schudden. Trouwens, mannen houden er sowieso niet van als je te los bent. Wist je dat zelfs Nederlandse jongens naar de hijabi's lonken?"

Voor Diana gaat het geloof om daden. Beslist: "De hoofddoek is een bijzaak." Moeder Kefaya ziet dat anders. "Straks ga je dood", wendt ze zich tot haar dochter, "Dan zal God vragen wat je hebt gedaan met je leven hier op aarde."

Op Diana lijkt de vermaning niet zoveel indruk te maken. Plagerig zegt ze: "Maar bij jou zie je een beetje van je decolleté, dat mag ook niet, hè?" Kefaya begint te lachen. "Heb ík dat?" Ze loopt naar de spiegel, en trekt aan de stof in haar hals, om het hoger af te sluiten. "Dit mag gewoon hoor. En trouwens, we zijn hier met vrouwen onder elkaar."

Diana: "Nee, maar mam, de imam zei toch laatst ook dat je niet naar de hammam mag? Daar zien vrouwen elkaars geslachtsdelen en daar kun je lesbisch door worden." Kefaya had die preek niet gehoord: "Ik weet het niet hoor."

Nagellak

Om en om verbeteren moeder en dochter elkaar, waarbij het gedempte Nederlands steeds overgaat in Arabisch op hoog volume. Dat Diana parfum en make-up draagt kan bijvoorbeeld niet, vindt Kefaya. "Ik moet eerlijk zijn." Daar stelt Diana tegenover dat ze sinds kort, na het fietsongeluk, geen nagellak meer draagt. "Ik wist eerst ook niet dat het zondig is. Maar volgens de gebedsregels moet je je handen wassen, en: nagellak laat geen water door. Dus in feite waste ik mijn nagels niet, snap je? Dat maakte mijn gebeden ongeldig."

Of ze met een niet-moslim mag trouwen? Voordat haar moeder kan uitleggen dat daar geen sprake van kan zijn, heeft Diana deze potentiële huwelijkskandidaten al categorisch afgewezen. "Die trekken me totáál niet. Ik val op jongens die met het geloof bezig zijn. Hoogstwaarschijnlijk wordt het wel een man met een baardje. Zegt iemand: 'Ik ga een gebed doen', dan hoef ik niet bang te zijn, dan voel ik me thuis. Ik wilde eerst per se een Palestijn, om me voort te planten als Palestijnse en me daar te vestigen. Maar nu mijn broer met een Marokkaanse gaat trouwen, zie ik hoe mooi dat is. Zij zijn ook mensen. Dat kleine beetje racist-zijn heb ik uit m'n hart gehaald."

Met een bekeerling zou Kefaya geen probleem hebben. Maar daar is Diana voorzichtig mee. "Ik zou toch bang zijn dat hij het dan voor mij doet. Ik wil niet achter hem aan moeten kakken van: 'Hee, je moet bidden'."

Kefaya: "Precies. Straks is het: thuis moslim, buiten niet-moslim." Diana: "Moslim zijn moet je niet doen om erbij te horen, zo werkt het niet. Dan kun je beter punker of hipster worden."

Voor hen beiden liggen geloof en gevoel in elkaars verlengde. Kefaya: "Ik moet soms huilen als ik de Koran hoor. En niet omdat ik depressief ben ofzo."

Dan staat Diana op van de bank en houdt haar arm omhoog. "Ik krijg helemaal kippevel, zie je dat? Dat is mijn ding met de Koran - dat heb ik vaker."

Dat is normaal, zegt Kefaya. "Soms laat ik de koranrecitaties expres aanstaan als ik de deur uit ga."

Diana, verbaasd: "Echt? Sorry, maar ik vind dat dus niet kunnen. Als je de Koran aanzet, moet je er toch naar luisteren? Daar kun je toch niet bij weglopen?" De vraag gaat langs Kefaya heen. "Ik merk echt dat het rustiger is als ik thuiskom. Dan kan ik relaxen."

De volledige naam van Kefaya is bij de redactie bekend.

Dochter Diana Khader draagt geen hoofddoek, haar moeder Kefaya wel. Diana: 'Ze dwingt mij niet.' Foto Jörgen Caris

Vragen & antwoorden van Diana en Kefaya

Hoe belangrijk is religie voor je? Moeder: Erg belangrijk Dochter: Erg belangrijk

Hoe vaak ga je naar de moskee? Moeder: Soms (niet meer dan 1 keer per maand) Dochter: Soms (niet meer dan 1 keer per maand)

Hoe vaak bid je? Moeder: Vijf keer per dag of vaker Dochter: Vijf keer per dag of vaker

Lees je de Koran? Moeder: Ja Dochter: Ja

Draag je een hoofddoek? Moeder: Ja Dochter: Nee

Drink je alcohol? Moeder: Nee Dochter: Nee

Eet je varkensvlees? Moeder:Nee Dochter: Nee

Vast je tijdens Ramadan?

Moeder:Ja

Dochter:Ja

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden