Alicia Alonso, Cuba's vermaarde balletdiva, is in het land om haar Nationaal Ballet aan te voeren.

De overgang van het zonnige Cuba naar het druilerige Nederland is de 84-jarige Alicia Alonso van het Nationaal Ballet van Cuba niet in de koude kleren gaan zitten. ,,Het is me nogal een klimaatverandering! Als ik tijdens tournees in dit soort weer terechtkom, wil ik het liefste de hele dag slapen.”

Het interview is daarom twee keer uitgesteld, maar nu praat de levende balletlegende veel en ronduit. Over de Hollandse weeromstandigheden waar ze niet van houdt, over de Hollandse mentaliteit die ze bewondert en die zo vergelijkbaar is met de Cubaanse. ,,Ook wij hebben keihard moeten knokken om vanuit niets dan omringende zee ons land te maken tot wat het nu is.”

Alicia Alonso is bijna blind, maakt tegenwoordig gebruik van een rolstoel, maar is met haar designerzonnebril en zorgvuldig gestifte lippen nog altijd met balletglamour omhuld. In Cuba geldt ze nog steeds als stijlicoon, ze heeft haar eigen parfum 'Alicia Alonso' dat op vluchten van en naar Cuba door Cuba Airlines wordt verkocht. Ondanks haar steeds slechter wordende zicht, stopte ze pas op 72-jarige leeftijd met dansen. ,,Diep van binnen dans ik nog steeds, achter het zwart van mijn ogen. Ik zal nooit helemaal afscheid kunnen nemen van het ballet. Nooit. Mijn werk is mijn leven. Ik hou zo van dansen! Ik vind dat iedereen zijn steentje bij moet dragen om iets moois van de wereld te maken. Mijn steentje bestaat uit dans.”

Als artistiek leidster van 'haar' Nationaal Ballet van Cuba houdt ze vanaf 1948 de teugels van dit balletgezelschap stevig in handen. Als gerenommeerd bewerker van de grote romantischklassieke werken, als choreografe, als repetitor voor haar dansers en als directeur van de aan het gezelschap gelieerde Cubaanse balletschool. De 'Cubaanse stijl' - romantisch, menselijk, met een vleugje Cubaans temperament - heeft het gezelschap sinds jaar en dag uitnodigingen voor internationale tournees opgeleverd. De komende weken is het Nationaal Ballet van Cuba met hoogtepunten uit het klassiekromantische balletrepertoire te zien in Nederland. Alicia Alonso, lyrisch: ,,De mooiste parels uit 'Het Zwanenmeer', 'The Sleeping Beauty', 'De Notenkraker' en 'Giselle' worden door mijn gehele gezelschap tot één prachtig collier aaneengeregen.” Alicia Alonso zal overal bij zijn. Weliswaar niet meer op het podium, wel achter de schermen. Ze kan haar gezelschap toch niet in de steek laten?

De balletdiva spreekt en ademt balletgeschiedenis. In 1920 geboren in Havana, sloot Alicia Alonso zich in 1940 aan bij het American Ballet Theatre, waar ze wereldwijd furore maakte met de belangrijkste rollen uit het balletrepertoire. Alonso's vertolking van 'stervende zwaan' uit 'Het Zwanenmeer' werd vergeleken met die van Anna Pavlova en haar romantische en doorleefde interpretatie van het verdoemde boerenmeisje Giselle zou in de balletannalen worden bijgeschreven als dé ultieme 'Giselle'vertolking. Met alle belangrijke choreografen uit de twintigste eeuw werkte ze samen. George Balanchine creëerde zijn wereldberoemde ballet 'Theme and Variations' (1947) op haar en Agnes De Mille haar 'Fall River Legend'

(1948). Alicia Alonso had de wereld aan haar voeten, toch besloot ze in 1948 terug te keren naar haar geboorteland om een eigen gezelschap op te richten.

Alonso: ,,Cuba barst van het danstalent. Ik kon me er niet bij neerleggen dat deze danstalenten hun land moesten verlaten om elders opleiding en emplooi te vinden.” Ze moest het in Cuba de eerste jaren zonder overheidssteun zien te redden en gebruikte de honoraria voor gastoptredens bij het American Ballet Theatre om haar prille gezelschap draaiende te houden. ,,Het waren moeilijke beginjaren, ik had een klein dozijn dansers in dienst en we hadden gebrek aan alles.” Totdat Alonso in 1958 in contact kwam met Fidel Castro die op dat moment vanuit de Cubaanse Siërra zijn guerrilla voerde tegen generaal Fulgencio Batista. Alonso wist de rebellenleider ervan te overtuigen dat een nationaal balletgezelschap van cruciaal belang zou zijn voor de toekomstige culturele identiteit van het Cubaanse Volk. Bij de machtsovername gaf hij haar balletgezelschap inderdaad structurele staatssteun; zij gaf hem een bron voor nationale trots. Alonso: ,,Ja, zonder enige twijfel is het Nationaal Ballet van Cuba een product van de revolutie.”

Critici noemen Alicia Alonso weinig vleiend de 'personificatie van de Cubaanse revolutie'. En nog altijd spreekt ze graag en enthousiast over de revolutionaire verworvenheden, over de wereldwijde kritiek op de onvrijheden van het dictatoriaal bewind spreekt ze niet. Alonso: ,,Een volk dat een culturele identiteit bezit, is vrij. Het eerste wat we na de revolutie deden was iedereen leren lezen en schrijven. Nu hebben we een hoogstaande poëzie, een goede medische stand, een goed sportklimaat. Zonder de revolutie zouden we geen balletgezelschap hebben gehad, geen theater, geen opleidingsinstituut, niets.” Over de boycot die haar gezelschap bijna twee decennia belette door de Verenigde Staten te toeren, wil ze ook niet veel kwijt. ,,Maar geloof me, aan de Cubaanse kant heeft het niet gelegen. Wij zijn altijd open geweest. We moeten elkaar in de wereld niet bestrijden, maar elkaar juist helpen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden