Ali Abdullah Saleh deed alles voor de macht

Toenmalig Ali Abdullah Saleh gebaart tijdens een bijeenkomst met aanhangers in 2011. Beeld REUTERS

Hij overleefde de Arabische lente, maar een poging om terug te keren werd de Jemenitische oud-president fataal.

Het leven van de Jemenitische ex-president Ali Abdullah Saleh kende maar één constante: van begin tot eind deed hij alles voor de macht. In 1974 nam hij deel aan een coup in Noord-Jemen waarbij het leger de macht greep. Vier jaar later was het zijn beurt om te regeren: hij werd president van Noord-Jemen, en na de hereniging met het zuidelijke deel in 1990 van heel Jemen. Uiteindelijk was hij 33 jaar president.

Over veel talenten beschikte Saleh niet. Hij was geen scherpe retor, noch had hij een duidelijke visie. Maar hij blonk op een gebied uit: overleven. Dat kon hij als geen ander. Hij vergeleek het regeren van Jemen dan ook ooit met het ‘dansen op de hoofden van slangen’. Van het ene op het andere moment verklaarde hij vriend tot vijand en andersom. Alleen op die manier kon hij zichzelf handhaven. Hij overleefde verschillende coups, burgeroorlogen, stammenstrijd, terreuraanslagen en ruzies met Amerika.

Zelfs toen Saleh na een volksopstand in 2011 bijna omkwam bij een bomaanslag en daarbij ernstige brandwonden opliep weigerde hij de macht op te geven. Pas na internationale druk en garanties van het parlement dat hij immuniteit zou krijgen, besloot hij op te stappen. Althans, dat was de bedoeling. Nog geen twee jaar later lieerde hij zich aan de pro-Iraanse Houthi-rebellen en zetten zij de wettelijke regering af. Saleh was weer terug op het politieke toneel.

Saleh, links, in 2010 met de Libische ex-leider Khadafi en Mubarak van Egypte. Beeld REUTERS

Dialoog

Zijn alliantie met de Houthi’s was bijzonder opmerkelijk. In 2004 liet Saleh militieleider Hussein Badreddin al-Houthi ombrengen – de man naar wie de Houthi-beweging is vernoemd. Omgekeerd hebben de Houthi’s in het verleden Saleh veel last bezorgd. Dit bloedige verleden weerhield beide partijen er niet van om de handen ineen te slaan. Hun vijanden waren immers dezelfde: Saudi-Arabië en de regering van president Mansour Hadi.

Maar vorige week kwam er een einde aan het tactische bondgenootschap: Saleh keerde zich af van de Houthi’s en wilde de dialoog aangaan met de Saudiërs. Hij hoopte dat hij via onderhandelingen weer aan de macht zou kunnen komen, en anders zijn zoon. Saleh zou dan weer als vanouds stabiliteit brengen in het land, althans voor Jemenitische begrippen.

De Houthi’s doorzagen Saleh’s plan en openden direct de aanval op zijn hoofdkwartier in de hoofdstad Sanaa. Al snel werd duidelijk dat de ex-president een fatale fout had begaan. Hij had dan wel de steun van Saudi-Arabië verworven, maar die was louter politiek van aard. De Saudiërs durven het namelijk niet aan om Jemen met grondtroepen binnen te vallen, uit angst voor militaire verliezen. Saleh was door zijn oude bondgenoten omsingeld en er was niemand om hem te redden.

Video

Geruchten over zijn dood staken de kop op en werden meermalen tegengesproken, totdat de Houthi’s beelden vrijgaven van Saleh’s lichaam. Hij heeft een schotwond in het hoofd, maar zijn karakteristieke gezicht is duidelijk herkenbaar. Mogelijk probeerde Saleh te vluchten, want er is slechts woestijn te zien.

Uit de video bleek dat de Houthi’s de dood van hun vroegere leider Hussein Badreddin al-Houthi niet waren vergeten. “Hier is je wraak, meester Hussein!”, riepen jubelende Houthi’s bij het lijk van Saleh. De broer van wijlen Hussein, de huidige Houthi-leider Abdul-Malik Badreddin al-Houthi feliciteerde de Jemenieten in een televisietoespraak met “deze historische, bijzondere en grootse dag waarin het complot van bedrog en verraad is mislukt”. Voor de Houthi-leider is aan de bloedwraak voldaan. De leden van Saleh’s beweging hebben niets te vrezen, zei hij. Dinsdag houden de Houthi’s een mars in hoofdstad Sanaa ter ere van de ‘overwinning’.

De korrelige beelden van Saleh’s dood leken veel op die van de laatste minuten van de Libische dictator Kadafi. Beide leiders vergaarden miljarden euro’s tijdens hun regeerperiode, leefden als koningen, maar eindigden als straathonden.

Lees ook: Voor de inwoners van de hoofdstad van Jemen wordt de situatie nog prangender

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden