Algerijnse protestanten belijden hun geloof in het geniep

Ali Khidri in het kantoor van zijn bijbelstudiecentrum Beeld Anoniem
Ali Khidri in het kantoor van zijn bijbelstudiecentrumBeeld Anoniem

Hoewel het christendom in Algerije officieel niet verboden is, lopen de leden van de Protestantse Kerk niet te koop met hun geloof. Ze vrezen vooral de invloed en tegenstand van islamisten. 'Veel protestanten zijn bang.'

Terwijl op vrijdagochtend de gebedsoproep dwingend door de straten van Algiers schalt, haasten gelovigen zich met kleedjes onder de arm richting moskee. Vrouwen boenen nog snel de stoep voor de Al-Rahma-moskee in het oude stadscentrum waar alleen de vervallen, in Haussmann-stijl gebouwde appartementen nog herinneren aan de Franse overheersing.

Maar een paar straten verderop is de in Algerije dominante islam plotseling ver weg. Een zware turquoise deur met kijkgat gaat voorzichtig op een kier als een bezoeker van de Protestantse Kerk van Algiers naar binnen glipt. Alhoewel de kerk van buiten meer wegheeft van een zwaarbeveiligde villa, leidt eenmaal binnen een trap via een patio vol kwetterende vogeltjes naar een ondergronds gedeelte waar voorganger Mahmoud pakweg 25 gelovigen toespreekt. Dat gebeurt alleen op vrijdag, de islamitische gebedsdag, want op zondagen wordt in Algerije gewoon gewerkt.

"Veel protestanten zijn bang", verzucht Ali Khidri (65), die het belendende bijbelstudiecentrum leidt, een paar dagen eerder op zijn kantoor. Toch kent Algerije, waar de islam staatsgodsdienst is, op papier religievrijheid. Het Noord-Afrikaanse land herbergt 45 openbare protestante kerken, in Algiers prijkt de Sacré Coeur-kathedraal en de autoriteiten willen ruimer baan geven aan joodse gebedshuizen.

Besloteheid

Desondanks rust er volgens Khidri een zwaar sociaal stigma op andersgelovigen. Daarom wendt een groot deel van protestanten die regelmatig diensten bijwonen (naar schatting een paar honderdduizend) zich liever tot een van de tweehonderd illegale besloten huisgemeenschappen dan dat zij naar een openbare kerk gaan.

"Zij vrezen voor hun baan. Soms staat de politie buiten te kijken wie er naar binnen gaat. Bij de oprichting van een nieuwe kerk ontstaan buurtprotesten en wordt geprobeerd de vergunning te blokkeren. Dat laten ze wel over aan de islamisten", zegt Khidri. In 2010 werd in de stad Tizi Ouzou nog bij een kerk ingebroken waarbij ook bijbels werden verbrand.

Toch leeft Khidri op goede voet met de bezoekers van de moskee om de hoek. Hij komt zelf uit een streng islamitisch gezin en bekeerde zich pas in zijn late tienerjaren tot het protestantisme. "Mijn vader wilden joden doden. En ik ook."

Maar het was ook zijn vader die hem per ongeluk zijn eerste bijbel toestopte. In de jaren zeventig verpulverde Khidri's vader, die zelf niet kon lezen, dagelijks verboden boeken voor de regering, maar uit nieuwsgierigheid nam hij ook altijd een stapeltje mee naar huis. Daar zat een keer een bijbel tussen. "Ik geloof niet dat het toeval was, maar een plan van God", vertelt Khidri die direct in de ban van het geloofsboek raakte.

Algerije leefde destijds nog in de roes van de gewonnen onafhankelijkheidsoorlog (1954-1962) tegen de Fransen. De machthebbers bekeken protestantse bekeerlingen zoals Khidri met enige achterdocht omdat hij destijds vrijwel alleen met buitenlanders in de eerste (en enige) protestante kerk in Algiers zat.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Magdid Fodil laat een stapel bijbels zien, die in de garage van de Protestantse Kerk in Algiers wachten op verspreiding. Beeld Anoniem
Magdid Fodil laat een stapel bijbels zien, die in de garage van de Protestantse Kerk in Algiers wachten op verspreiding.Beeld Anoniem

Burgeroorlog

Pijnlijk genoeg spon het protestantisme pas echt garen bij de bloedige Algerijnse Burgeroorlog (1992-2000). "Dat was een zegen voor ons!", roept Khidri uit. "Terwijl het leger tegen de islamisten vocht sloten velen zich bij ons aan omdat zij zagen dat de islam helemaal niet voor vrede stond." Tijdens de vijandelijkheden - waarbij in ieder geval 150.000 doden vielen - en de nasleep was de aanwas voor het protestantisme in Algerije volgens Khidri groter dan ooit.

In contact komen met de kerk is echter niet altijd gemakkelijk in Algerije, dat qua oppervlakte het grootste land in Afrika is. Sinds de groeiende aanwezigheid van satellietschotels in alle uithoeken van de staat, gebeurt dit dan ook vaak via televisie. Daarvan is het bereik in Algerije ook nu nog stukken groter dan via internet, meent de Rotterdams-Algerijnse christen Abdelkader Belaïdi die met zijn Christelijke Noord-Afrikaanse omroep onder meer in Algerije het evangelie verspreidt.

Het is uiterst effectief, vindt Belaïdi, aangezien al het zendingswerk in het land in de ban is gedaan. "Hoewel de sociale controle heel sterk is kunnen mensen via de schotel thuis zonder censuur naar het evangelie luisteren. Noord-Afrikanen staan echt open om iets anders te horen dan de islam", vertelt hij aan de telefoon. Zijn publiek is met gemiddeld 70.000 kijkers per uitzending in ieder geval een stuk groter dan dat van de meeste fysieke kerken. "Wie wil niet zo'n publiek", lacht hij.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Deur van de protestantse Kerk in Algiers. Beeld Anoniem
Deur van de protestantse Kerk in Algiers.Beeld Anoniem

Kabylië

Het signaal van Belaïdi bereikt ook de Berberstreek Kabylië in het oosten van het land, waar de 25-jarige Magdid Fodil vandaan komt. Maar Fodil hoefde niet bekeerd te worden: al van jongs af aan gaat hij daar naar de kerk, samen met zijn broers die ook christen zijn. "In Kabylië zijn de mensen wat liberaler dan in de rest van het land. Wij hebben nooit problemen gehad", vertelt hij op de patio van de kerk in Algiers.

Een jaar geleden kwam hij met zijn vrouw naar Algiers om Khidri te assisteren en zich verder te verdiepen in het geloof. Hij verricht allerlei hand- en spandiensten en houdt zo ook de aanvoer van bijbels in de gaten.

In een rommelige garage ligt onder een groot blauw zeil nog een voorraad heilige boeken. Geïmporteerd uit China. "Soms liggen ze maanden bij de douane voordat ze worden vrijgegeven. Er is altijd wel wat", verzucht Fodil.

En niet alleen op de bijbels is het vaak lang wachten.

Ook een predikant uit Frankrijk die de bijbelstudie met een groep gelovigen uit heel Algerije zou begeleiden wacht volgens Khidri al ongewoon lang op zijn visum. En de bouw van tien nieuwe kerken staat stil omdat de juiste papieren nog steeds niet in orde zijn. Khidri wijt het onder meer aan de toenemende invloed van de islamisten in de Algerijnse maatschappij.

"Ik hoop niet dat wij ooit echt vrije verkiezingen krijgen, want dan komen de moslims zeker aan de macht en worden wij vervolgd", zegt hij. Toch is Khidri blij dat ondanks de moeilijkheden de Algerijnse protestanten bewegingsruimte krijgen van de autoriteiten.

Hoofddoek

De vrijdagsdienst in Algiers wordt in het Arabisch, Frans en Berbers gehouden en regelmatig afgewisseld met stemmige liederen en gitaarmuziek. Wie het niet kan volgen, krijgt een oortje in en kan de hele dienst in het Frans meeluisteren. Af en toe wordt de preek verstoord door de bel, als zich een nieuwe bezoeker meldt. Als laatste komt een vrouw met een hoofddoek binnen, die haar doek eenmaal in de kerkbank snel losknoopt. "Zij draagt dit om buiten niet op te vallen", fluistert Fodil.

• Geloven in Algerije

In Algerije (40 miljoen inwoners) is het overgrote deel van de bevolking moslim. Het christendom in het moderne Algerije werd aanvankelijk vooral verspreid door de Fransen die het land in 1830 koloniseerden en acht jaar later het Aartsbisdom van Algiers stichtten.

In 1972, na de onafhankelijkheid, werd door buitenlanders de Église Protestante d'Algérie (Epa) opgericht. Na een verbod op de kerk in de jaren tachtig, is de Epa sinds 2011 de officiële representant van de Algerijnse protestanten in het land.

Het aantal protestanten overtreft inmiddels het aantal katholieken in het land. De schattingen lopen nogal uiteen: van 100.000 protestanten tot pakweg een miljoen. Harde cijfers ontbreken omdat velen het geloof niet openlijk belijden.

Algerije staat op plaats 36 van de World Watch List van vijftig landen waar christenen het meest risico lopen op vervolging. Het oostelijke buurland van Algerije, Tunesië, staat op plaats 29. Westelijk buurland Marokko staat niet op de lijst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden