Algemene beschouwingen aan de koffieautomaat: wat brengt het nieuwe politieke jaar?

Bij de automaat op de Beurs in Amsterdam, van links naar rechts: Pieter-Jan Datema, Marc de Vries, Henry Deuling en Joost Derks. Beeld Olaf Kraak

Waar anders dan bij het koffieapparaat bespreken Nederlanders de Miljoenennota? Trouw ging luisteren op de beurs, in de supermarkt en in een lerarenkamer.

'In ons werk is de invloed van de Troonrede nul'

Beursgebouw Amsterdam, in de koffiehoek van de Nederlandsche Betaal & Wisselmaatschappij

Joost Derks (directeur): “Met de dividend-discussie heeft het kabinet zich in de nesten gewerkt. We zitten in Nederland al laag. Het zal wel wat verschil maken, maar de vraag is wat het kost en oplevert. Voor onze klanten speelt de brexit veel meer. Wij dekken valutarisico’s af voor bedrijven die met het buitenland handelen. Voor bedrijven die met Engeland werken, dreigt de omzet met 30 of 40 procent te dalen.”

Pieter-Jan Datema (oprichter): “Die afschaffing van de dividendbelasting is maar een speldenprikje. De impact op het vestigingsklimaat lijkt me beperkt.”

Marc de Vries (medewerker sales): “Ik heb Prinsjesdag via een oortje gevolgd, maar dan vooral de jurken en hoedjes. Op de valutamarkten, waar wij opereren, is de invloed van de troonrede nul. Wat Trump doet, daar gaat het om.”

Datema: “De brexit, de opkomende markten, de schulden die internationaal omhoog zijn gevlogen. Ik heb er niets over gehoord.”

Henry Deuling (medewerker klantintegriteit): “Wat ik heb meegekregen, is die oproep om meer aandacht te hebben voor elkaar. Dat spreekt mij wel aan. We zijn met z’n allen best egocentrisch.”

Datema: “De regering roept nu dat het beter gaat. Dat is misschien op korte termijn zo, maar als wij niet in staat zijn de burger een fatsoenlijke rente op zijn spaargeld te geven, dan is er meer aan de hand. Die rente is zo laag omdat het noorden in Europa nog steeds betaalt voor het zuiden. Het kabinet moet laten zien dat het in Europa opkomt voor het Nederlands belang.”

Derks: “Ik vind het wel heel verstandig dat ze meer gaan doen tegen klimaatverandering. Dat had eerder moeten gebeuren.”

Datema: “Nou... Ik ben het met je eens Joost, maar ik geloof niet in gesubsidieerde energieoplossingen.”

Derks: “De zon levert uiteindelijk gewoon genoeg energie voor iedereen. Die moeten we benutten. Als we het slim doen, kunnen we innovatief zijn en dat mondiaal exporteren.”

Datema: “Aan de ene kant kunnen we innovatief zijn, aan de andere kant zit Shell in Nederland altijd aan tafel als het om energie gaat. Remmen die misschien wat af?”

De Vries: “In het begin liepen we voor met windenergie, maar inmiddels zijn we ingehaald door landen als Duitsland. Het lijkt me de hoogste tijd dat het kabinet meer doet.”

'Geen idee hoeveel deze school gaat krijgen'

Meander College in Zwolle, bij de koffieautomaat in de docentenkamer

Van links naar rechts: Gijs Ploegmakers, Bertus Bakker, Marjolein van de Werfhorst, Michelle Smit, Anette Kamphuis en beleidsmedewerker mevrouw Blom. Beeld Herman Engbers

Gijs Ploegmakers (docent natuurkunde): “De begroting week amper af van eerdere plannen: 2 miljard extra, waarvan 270 miljoen voor salarisverhoging en 430 miljoen voor verlaging van werkdruk. Grotendeels in het basisonderwijs.”

Marjolein van de Werfhorst (Engels): “Ik ben benieuwd of ik er iets bij krijg, al ben ik tevreden. Ik zit sinds maart in het voortgezet onderwijs en werd best blij van mijn eerste salarisstrook.”

Michelle Smit (levensbeschouwing): “Dat snap ik, jij woont nog thuis. Ik moest door een fulltime dienstverband een huis huren in een bepaalde sector, maar ging er vervolgens in uren op achteruit. Toen werd het krapjes.”

Annette Kamphuis (economie): “Ik kwam twee jaar geleden uit het bedrijfsleven en ging er 10 procent op achteruit. Als het onderwijs mensen uit het bedrijfsleven wil halen, moeten de salarissen omhoog. Hoe de cijfers uit de miljoenennota gaan uitpakken voor leerkrachten, weet ik niet. Net als bij werkdruk vind ik: goed dat er aandacht voor is, maar een concrete vertaling is lastig. De werkdruk viel mij overigens tegen. Vergaderingen, persoonlijke begeleiding, mentorklassen, differentiatie, extra werk in avonduren en weekenden; ik ben veel tijd kwijt met randzaken.”

Ploegmakers: “Het aantal effectieve lesuren is al van 25 naar 24 gegaan. Op een groep van vijftig leerkrachten heb je twee extra leerkrachten nodig om dat verlies op te vangen. Belangrijk is dus hoe het geld wordt aangewend.”

Bertus Bakker (Frans): “Vroeger was een toets voor dertig leerlingen dezelfde. Nu dienen we steeds meer rekening te houden met persoonlijke omstandigheden. Prima, maar dat verhoogt de werkdruk als er geen collega’s bijkomen. De cijfers zijn nog te abstract om te kunnen beoordelen hoeveel deze school extra krijgt en waarvoor het wordt gebruikt.”

Van de Werfhorst: “Ik vind het leuk om 32 kinderen te helpen, maar mijn primaire taak sneeuwt onder. Voor veel van mijn studiegenoten reden om als vertaler aan de slag te gaan. In het onderwijs krijgen zij in korte tijd te veel aan hun hoofd.”

Smit: “Geef mij maar een klas van 25 leerlingen en iets meer tijd en ruimte om echt les te geven. Als ik minister Slob van onderwijs hoor zeggen dat hij vroeger aan vijf havo-klassen dezelfde lesstof gaf waardoor de hele groep kan worden samengevoegd, denk ik: die is al héél lang weg uit het onderwijs. Klassikaal lesgeven aan 160 pubers waarvan een aanzienlijk deel specifieke begeleiding nodig heeft? De realiteit is dat de politiek veel praat, maar weinig doet om het aantal effectieve lesuren concreet uit te breiden. Daardoor denk ik bij iedere nieuwe onderwijsbegroting: daar gaan we weer.”

'We wonen apart, anders pakken ze ons nog meer af'

De  supermarkt in Tilburg, in de koffiehoek

Marian Zijlmans (69) en Harrie Smeulders (78). Beeld Ton Toemen

Marian Zijlmans (69) en Harrie Smeulders (78) stonden vorige zomer tegenover elkaar alsof ze voor even weer tieners waren. “Zo’n knapperd als jij moet toch wel aan een leuke vriendin kunnen komen”, vond zij, weduwe. “Dat klopt, ze staat al voor me”, antwoordde hij, weduwnaar. Sindsdien zijn ze een stelletje. Maar wel een stel dat apart blijft wonen.

Zijlmans, terwijl ze twee bekertjes koffie pakt (twee zakjes creamer, geen suiker): “Anders pakken ze nog meer van ons af. Als wij gaan samenwonen, gaan we er zo een paar honderd euro op achteruit.” Ze heeft het niet zo op de politiek. De koopkrachtverbetering die nu wordt beloofd? Ze gelooft er niets van.

Smeulders geeft het wel een kans. “Slechter zal het niet worden. We zullen zien of we het beter krijgen.”

Begrijp het goed, ze zijn gelukkig. Geen minister van financiën die daar wat aan verandert. Toch steekt het dat ze, om rond te kunnen komen, beter niet kunnen gaan samenwonen. Zijlmans tekent uit dat ze tijdens het boodschappen doen eigenlijk allebei een eigen wagentje moeten hebben. Tenminste, wanneer Harrie als haar vriend meegaat.

Zijlmans: “Ik heb in februari een ongeluk gehad, nu is hij ook mijn mantelzorger. Dan mag het weer wel met één wagentje. Hij komt ook elke dag koken voor mij. Maar slapen dus niet.”

Het grootste deel van de gebruikers van de koffietafel zijn senioren deze ochtend. De algemene teneur na de Miljoenennota: eerst zien, dan geloven. Zo vindt ook Nico Roomer.

Nico Roomer (79): “Als er iets bijkomt, gaat er meestal ergens anders weer iets vanaf.” Zijn eigen situatie beschrijft hij als ‘wel te doen, het kan beter’. “Maar ik ben niet teleurgesteld in de politiek, hoor. De dingen komen zoals ze komen.” Het is in dit opzicht geen voordeel om de andere kant te hebben gekend. Ooit was er wel rijkdom in zijn leven. “Ik ben opgegroeid in Apeldoorn. We hadden alles: een zwembad, een tennisbaan, een manege. Mijn vader had tweehonderd man in dienst in zijn kartonfabriek. Zelf werkte ik er ook.”

Nadat vader op zijn vijftigste overleed, ging het snel minder met het bedrijf. Veel geld bleef er niet over. Toch straalt Roomer als hij over zijn jeugd vertelt. Plotseling begint hij zelfs het kartonnen koffiebekertje in zijn hand te bestuderen. “Jammer, er staat niet op welke collega dit heeft gemaakt.”

Ook Zijlmans en Smeulders vervolgen hun weg met een glimlach. Laatstgenoemde stipt nog één keer aan hoe Den Haag hen echt blij kan maken. Dat zit hem niet in een procentje koopkracht.

Smeulders: “Wij zijn al gelukkig. Maar als we ooit samen kunnen wonen, worden we supergelukkig.”

Alle stukken over Prinsjesdag 2018 leest u in ons dossier. 

Dijkhoff trapt op de rem: niet ‘als een malle’ geld uitgeven aan het klimaat

De VVD waarschuwt voor overhaaste maatregelen om de klimaatdoelen te halen. Klaas Dijkhoff, de fractievoorzitter in de Tweede Kamer, wil niet dat Nederland ‘als een malle’ geld gaat uitgeven.

Een koopkrachtplaatje is iets anders dan het echte leven

Het kabinet schat in dat de koopkracht gemiddeld met 1,5 procent stijgt. Wat betekent dat in de praktijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden