Alfred ‘Rambo’ Yekatom schietend richting het Internationaal Strafhof

Na zijn pistoolschoten in het parlementsgebouw van zijn land werd Yekatom vorige maand direct gearresteerd. Beeld AFP

De ­ex-militieleider uit de Centraal-Afrikaanse Republiek werd opgepakt en naar Den Haag gehaald. Daar moet hij vrijdag voor het Internationaal Gerechtshof verschijnen.

Hij heeft weliswaar zijn camouflagepak verruild voor een overhemd met boord, maar zelfs als parlementslid grijpt voormalig militieleider Alfred Yekatom nog naar zijn wapen. De in 2016 verkozen wetgever schoot eind vorige maand twee keer met zijn pistool in het parlement van de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR), na een ruzie met een collega. Nog voordat hij het gebouw kon ontvluchten, wist de politie hem te arresteren.

Des te makkelijker was het voor de autoriteiten van de CAR om Yekatom (43) afgelopen zaterdag  uit te leveren aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Het gerechtelijke orgaan, dat alleen ingrijpt wanneer staten niet bereid of in staat zijn om misdrijven zelf te onderzoeken en te berechten, had enkele dagen daarvoor een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd.

Burgeroorlog

In 2014 begon het Hof op verzoek van de CAR met een onderzoek naar de gewelddadigheden in het land sinds 2012. Yekatom wordt verdacht van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid vanwege zijn rol in de bloedige burgeroorlog in het Centraal-Afrikaanse land. Vandaag verschijnt hij voor het eerst voor de rechter.

De oud-militieleider, ook wel bekend als ‘Rambo’, stond in 2013 en 2014 aan het hoofd van zo’n drieduizend paramilitairen. Als ‘kolonel’ van de overwegend christelijke anti-Balaka-groepering voerde hij systematische aanvallen uit op islamitische minderheden in hoofdstad Bangui en andere delen van het land, waar het al jaren onveilig is. Het sektarische geweld brak los in 2012, toen een coalitie van voornamelijk islamitische rebellenmilities, genaamd Seleka, delen van het overwegend christelijke land begon in te nemen. In maart 2013 zetten de moslimstrijders de toenmalige president François Bozizé af.

Christelijke burgermilities, de zogenoemde anti-Balaka, pakten vervolgens de wapens op om wraak te nemen en weerstand te bieden aan de Seleka. Beide partijen hebben oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid gepleegd. Miljoenen mensen zijn sindsdien op de vlucht geslagen en duizenden zijn gedood. Militaire interventies, de stationering van zo’n tienduizend VN-blauwhelmen en nieuwe verkiezingen in 2016 moesten stabiliteit brengen, maar aan de strijd om macht en bodemschatten (uranium, diamanten, goud) lijkt geen einde te komen. Vorige week zijn er nog ten minste zestig mensen omgekomen bij een gewapende aanval op een kamp voor ontheemden, aldus hulporganisatie Cordaid.

Kindsoldaten

De aanklagers van het Internationaal Strafhof houden Yekatom nu verantwoordelijk voor wandaden die hij tijdens de burgeroorlog beging. Hij wordt verdacht van moord, deportaties, opsluiting, marteling, verminking en de rekrutering van kindsoldaten – sommigen onder de vijftien jaar. Hij zou ook betrokken zijn geweest bij seksuele slavernij, aldus Human Rights Watch. Deze aantijging komt echter niet terug in de ICC-aanklacht.

In zestien jaar drie verdachten veroordeeld

De rechter van het Internationaal Strafhof (ICC) zal vandaag alleen de identiteit van Alfred Yekatom bevestigen, hem vragen of hij alle beschuldigingen begrijpt en een datum vaststellen voor de volgende hoorzitting, misschien pas over enkele maanden. Tijdens de tweede hoorzitting moet de aanklager voldoende bewijs aanleveren om het proces van start te laten gaan.

Het zou niet de eerste keer zijn dat een rechtszaak in dat stadium strandt. Het ICC heeft sinds de oprichting in 2002 de reputatie gekregen van een papieren tijger. In zestien jaar tijd heeft het Hof slechts drie verdachten veroordeeld. Processen liepen vaak stuk door gebrek aan bewijs of intimidatie van getuigen. In 2007 startte het ICC op verzoek van de Centraal-Afrikaanse Republiek een onderzoek naar misdrijven in het land in 2002 en 2003. Het rechtsstelsel van de CAR was zelf niet in staat alle wandaden te onderzoeken en te berechten. Er werd een proces gestart tegen ex-krijgsheer Bemba. Die werd in juni dit jaar in hoger beroep vrijgesproken. 

In 2014 begon het Hof met een tweede strafrechtelijk onderzoek in de CAR, weer op verzoek van het land zelf. Dit onderzoek betreft gewelddadigheden sinds 2012. De arrestatie van Yekatom is de eerste die hieruit voortvloeit. 

Lees ook:

VN waarschuwt voor genocide in de Centraal-Afrikaanse Republiek

In de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) zijn de “eerste waarschuwingstekens voor genocide” zichtbaar. Dat zegt Stephen O’Brien, afgevaardigde van humanitaire zaken bij de Verenigde Naties, nadat hij een bezoek heeft gebracht aan het centraal gelegen land in Afrika.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden