Album met Hitlers favoriete kunst gevonden

Een plaatje uit het album, van een schilderij van Hans Makart (1840 - 1884), van wie Hitler fan was. Het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken zal het album in januari aan Duitsland retourneren. (FOTO AP)

Bij een Amerikaanse ex-soldaat is een album opgedoken met foto’s van de schilderijen die Hitler graag in een aan hem gewijd museum wilde.

John Pistone behoorde tot de Amerikaanse soldaten die tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog Adolf Hitlers buitenverblijf in de Beierse Alpen bij Berchtesgaden betraden. Als souvenir nam Pistone een album met foto’s van schilderijen mee. „Het was een geweldig gevoel om daar te zijn, we wisten dat hij (Hitler) op zijn laatste benen liep”, zegt Pistone.

Pas 64 jaar na dato is het de inmiddels 87-jarige duidelijk wat het album, zeven centimeter dik en vijf kilo zwaar, precies voorstelt. Het boek is er een uit een serie, speciaal gemaakt voor Hitler, en bevat platen van de kunstwerken die hij wilde voor zijn Führermuseum in zijn geboortestad, het Oostenrijkse Linz. Pistone’s ’souvenir’ wordt binnenkort overgedragen aan Duitsland. Daar zijn al negentien andere soortgelijke albums ontdekt, van de 31.

Dat het album de boekenplank van Pistone gaat verlaten, is te danken aan een van diens vrienden, die het boek was opgevallen. Na wat zoeken op internet ontdekte hij een Amerikaanse organisatie Monuments Men, die zich bezighoudt met kunstwerken die de nazi’s hebben gestolen van Joodse families tijdens de Tweede Wereldoorlog. De oprichter van de organisatie, Robert Edsel, reisde af naar Pistone’s woning in Ohio, en herkende de betekenis van het album.

Birgit Schwarz, een Duitse kunsthistorica gespecialiseerd in Hitler en zijn kunstvoorkeur, is overtuigd van de authenticiteit van het album. Schwarz, die ook een boek heeft geschreven over het voor Hitler geplande museum in Linz, zegt desgevraagd dat ze de schilderijen in het boek herkent. „Het is volstrekt duidelijk”, schrijft ze in een mail aan persbureau AP, dat haar de gescande foto’s van het album opstuurde. „Hans Makarts ’Pest in Florence’ bijvoorbeeld, de eerste foto in het album, kreeg Hitler als een geschenk van Mussolini.”

Veel soldaten deden in de Tweede Wereldoorlog aan het verzamelen van souvenirs. Problemen doen zich voor als mensen proberen cultureel belangrijke objecten te verkopen, in plaats van ze terug te geven, vertelt Thomas R. Kline, een advocaat die veel werkt voor Monuments Men. „Als mensen hun zolder uivlooien en stuiten op dingen die hun opa mee naar huis heeft gebracht, is het echt belangrijk dat ze bedenken dat iets simpels als een boek met foto’s culturele betekenis kan hebben.”

Edsel begon zijn Monuments Men in 2007, om het werk van de originele ’Monuments Men’ te eren en voort te zetten. Die term slaat op de ongeveer 345 museumdirecteuren, curatoren en kunsthistorici uit dertien landen die de Geallieerden hielpen met het beschermen van kunstwerken tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij waren daartoe aangezocht door een Amerikaanse Commissie, die in 1943 was benoemd door president Roosevelt. Na de oorlog spanden ze zich in om kunst die de nazi’s hadden gestolen van joden terug te bezorgen aan de rechtmatige eigenaren.

Pistone’s album, en de andere albums uit de serie, kunnen bij dat streven helpen. „Het zijn sleuteldocumenten van de misdaden”, zegt Edsel. De kunst die Hitler voor zijn museum wilde, was gekocht, gestolen of in beslaggenomen, legt hij uit. De Amerikaan zegt dat zijn organisatie ongeveer elke dag een telefoontje ontvangt van mensen die informatie willen over een object dat na de Tweede Wereldoorlog is meegenomen.

Pistone, die na de oorlog in Amerika zijn brood verdiende met een restaurant, liet zijn souvenir tot nog toe alleen zien aan familieleden. Na de ontmoeting met Edsel wist hij dat het album terug moest naar Duitsland. „Ik wilde dat het in de juiste handen terechtkwam.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden