Albanië / Moeizame strijd tegen vrouwenhandel

Jarenlang waren vrouwen het belangrijkste 'exportartikel' van Albanie. De regering in Tirana probeert de mensenhandel nu aan banden te leggen.

TIRANA - Het was niet eenvoudig om de grens tussen Montenegro en Albanië over te steken met een Servische reisgenote. Alle zes politiemannen van de modderige grenspost ten noorden van de stad Shkoder verzamelden zich om haar heen, discussieerden eindeloos en vroegen een superieur telefonisch om instructies.

,,Ze moeten volkomen in verwarring zijn geweest'', zou later iemand uitleggen. En die verwarring is te begrijpen. Albanië staat erom bekend meisjes en vrouwen uit het land zelf en uit andere delen van Oost- en Zuidoost-Europa uit- en door te voeren naar de peeskamertjes en de bordelen van Italië en verder.

Nu melden vrouwenhandelaren zich gewoonlijk niet zo plompverloren met hun handelswaar bij een reguliere grensovergang, maar deze Servische was jong en mooi en de Nederlander die haar vergezelde van middelbare leeftijd. Dus durfde aanvankelijk geen van de agenten de verantwoordelijkheid van haar toelating op zich te nemen.

Dat Albanese politiemannen zich druk maken om dit soort zaken is een nieuw verschijnsel. Jarenlang was het geen enkel probleem vrouwen en meisjes de grens over te krijgen, mits er werd betaald. De politie was maar al te vaak zelf betrokken bij de handel, tot in de hoogste regionen.

De Albanese regering smacht echter naar erkenning en geld. Buiten de Europese Unie en zonder de bijbehorende fondsen zal het land nooit worden opgestoten in de vaart der volkeren, zo vreest de huidige regering. Omdat Europa, en met name de buurlanden Italië en Griekenland, genoeg hebben van de stroom Albanese, Oekraïense, Moldavische, Roemeense en Servische prostituees, probeert men de handel in vrouwen en kinderen te beteugelen.

Eenvoudig is dat niet. De uiterst gewelddadige Albanese maffia is in tien jaar tijd uitgegroeid tot een geduchte concurrent voor Italiaanse, Turkse en Russische criminele organisaties. Zowel in Albanië als daarbuiten beschikken criminele Albanezen over uitgebreide netwerken van contacten, vooral in kringen van de eigen diaspora. Ze zullen hun zakelijke belangen niet zomaar opgeven. Bovendien is de Albanese politie is nog lang niet vrij van corruptie, het juridische systeem verkeert in chaos. Samenwerking tussen Balkanlanden loopt door belangentegenstellingen, etnische conflicten en ordinaire ruzies vaak nergens op uit.

Hoeveel vrouwen er via Albanië zijn verdwenen in de sekshuizen en achter de ramen in steden als Londen, Milaan, Wenen, Antwerpen en Zürich is nauwelijks te schatten. Toen na decennia van het meest rigide communisme de grenzen van het land in 1991 eindelijk opengingen stroomde het land leeg. Tot eind 1992 ging tien procent van de bevolking, zo'n 300000 mensen, meest legaal op zoek naar een betere toekomst elders.

Aanscherping van de toelatingscriteria in de 'ontvangende' landen schiep vervolgens een markt voor illegale grensoverschrijding. ,,In die periode begon de criminele smokkel van mensen op te komen,'' stelt de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) in een recent rapport. Geschat wordt dat in de periode 1993-2001 een half miljoen Albanezen hun land hebben verlaten. Zeker eenvijfde daarvan zou zijn gesmokkeld.

De organisatie Save the Children schat dat er zo'n dertigduizend Albanese prostituees in het buitenland verblijven, maar kan niet zeggen hoeveel van hen uit vrije wil zijn gegaan, met valse beloftes zijn overgehaald of zijn gedwongen. De OVSE houdt het erop dat 8000 vrouwen uit Albanië zelf zijn verhandeld en dat een evengroot aantal vrouwen met andere nationaliteiten via Albanië elders in de prostitutie is beland.

Volgens Save the Children is 60 procent van de Albanese 'handelswaar' jonger dan achttien. Dat heeft in sommige delen van het land tot ware angstneuroses geleid. In afgelegen gebieden, waar leerlingen vaak een uur of langer moeten lopen, gaat nog maar tien procent van de meisjes boven de veertien naar school. Hun ouders willen niet het risico lopen dat hun dochters worden ontvoerd en verkocht.

Anderzijds verloopt de reïntegratie van teruggekeerde vrouwen uiterst moeizaam. Families zien hun dochters vanwege de geschonden eer liever niet thuis komen en de criminele organisaties bedreigen individuele initiatiefnemers voor opvang omdat ze hun handel naar de knoppen zien gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden