Alarmerende cijfers ogen daadkrachtig

Teeven noemde een onwaarschijnlijk hoog cijfer, dus kon het alleen maar meevallen

Waarschuw dat iets een groot probleem wordt, dan kan het eigenlijk alleen maar meevallen. Dat lijkt de tactiek van staatssecretaris Fred Teeven (VVD, veiligheid en justitie) geweest het afgelopen jaar in zijn uitlatingen over de komst van asielzoekers. Je zou het een fraai staaltje damage control kunnen noemen.

Aanleiding voor die conclusie vormen de cijfers die Teeven afgelopen weekend bekend maakte. Daaruit blijkt dat er in de eerste elf maanden van dit jaar weliswaar meer asielzoekers naar Nederland zijn gekomen dan voorgaande jaren, maar dat het er bij lange na niet zo veel zijn als Teeven vreesde.

Meermaals sloeg Teeven afgelopen jaar alarm over het hoge aantal asielzoekers. In het huidige tempo zouden het er dit jaar wel eens 65.000 kunnen worden, zei de bewindsman bijvoorbeeld in mei in het tv-programma 'Eén op één'. "Het is echt ontwrichtend, deze bizarre aantallen", zei premier Rutte in dezelfde week. "Een kleine provinciestad per jaar erbij."

Dat cijfer - 65.000 - staat toch wat pompeus naast de werkelijke aantallen. Wat nu bekend is, is dat tot en met november 22.690 asielzoekers naar Nederland kwamen. Waarschijnlijk komt het totale aantal in 2014 niet boven de 25.000 uit. Dat zijn er nog altijd flink meer dan de 14.000 van vorig jaar, maar ook flink minder dan het recordaantal van 53.000 asielzoekers dat in 1994 naar Nederland vluchtte.

Daar komt bij dat het aantal aanvragen de laatste twee maanden kelderde: van zo'n 3000 in september tot 1300 in november. Of er zich volgend jaar inderdaad 'in het meest gunstige geval' 33.000 en 'in het meest ongunstige geval' 40.000 asielzoekers zullen melden, zoals Teeven vorige maand al durfde te beweren, lijkt lastig te voorspellen.

De manier waarop Teeven met de cijfers omspringt, stoort de oppositie. Volgens Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) neemt Teeven bewust een extreem hoge weekinstroom als uitgangspunt om de instroom over het hele jaar te berekenen. "Hij probeert ons allemaal angst aan te jagen dat we worden overspoeld door asielzoekers", zei Voordewind vorige maand tijdens het begrotingsdebat. "Waarom doet de staatssecretaris dit?"

Vanuit Teevens positie bezien vallen voor die hoge cijfers wel wat verklaringen te bedenken. In het debat wees hij erop dat hij zijn diensten moet voorbereiden op een toekomstscenario. "Regeren is een beetje vooruitzien. Dat is niet je kop in het zand steken en je alles laten overkomen. Je moet ook de lokale overheden waarschuwen."

Een drastisch uitgangspunt biedt diensten zoals het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (Coa) bovendien een steviger onderhandelingspositie in lastige gesprekken met gemeenten over opvangplekken. Hoe urgenter het probleem lijkt, hoe lastiger gemeenten het zullen vinden om 'nee' te zeggen.

Dat dat beeld nu wat kantelt door de veel lager uitvallende asielcijfers, zit Teeven niet dwars. Immers, mensen kunnen ook de conclusie trekken dat het Nederlandse ontmoedigingsbeleid effect heeft gehad. Dat is een prettige boodschap voor een VVD-staatssecretaris.

Ironisch is dat Teeven zich in die beeldvorming geholpen weet door zijn grootste politieke opponent: de PVV. Door te stellen dat Teevens beleid weleens kan leiden tot 200.000 asielzoekers, versterkte de PVV het beeld dat Teeven een groot probleem heeft om op te lossen.

Nu dat probleem meevalt en Teeven niet nalaat te zeggen dat dat door zijn eigen inspanningen komt, helpt dat zijn strenge imago een handje. Al blijft het beeldvorming, want de instroom van asielzoekers is wel degelijk hoger en dat brengt nog altijd problemen met zich mee. Denk bijvoorbeeld aan de meer dan 10.000 toegelaten vluchtelingen die in een asielzoekerscentrum wachten op een huis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden