Essay

Alarmerende berichten uit de denktank van Poetin

Beeld ap

Amerika maakt van Oekraïne een vazalstaat, analyseert de Russische denktank Izborsk. Poetins critici zijn agenten van de VS. Maar de sancties zijn voor Rusland een zegen. Dit essay, geschreven door een groep experts onder Sergej Glazjevs leiding, komt uit het recente rapport 'Het moment van de waarheid: Rusland en de sancties van het Westen', van de Izborsk-club.

Wat zich nu in Oekraïne afspeelt laat zien dat de 'overdracht' van het landsbestuur door de superrijke oligarchen louter een technische kwestie is. De oligarchie kan zich niet onttrekken aan het wereldwijde financiële systeem dat de VS en hun bondgenoten in handen hebben.

De Amerikaanse veiligheidsdiensten kunnen rekeningen en activa blokkeren en andere sancties invoeren tegen wie dan ook. En hoe rijker en invloedrijker deze personen zijn, hoe meer ze aan de leiband lopen van de Amerikaanse geheime diensten, die in alle landen van de wereld hun spionagenetwerken hebben.

Als er een conflict ontstaat in een land waar Amerika belangen heeft, worden de superrijken gechanteerd om zich te onderwerpen aan zijn wil, wat dat ook mag betekenen voor de nationale belangen van het land of voor de veiligheid van de bevolking. Een treffend voorbeeld is de staatsgreep in Oekraïne, die de VS hebben georganiseerd met steun van de Oekraïense oligarchen, ook die uit de entourage van oud-president Viktor Janoekovitsj.

Douane-Unie
Janoekovitsj wees het aan Oekraïne opgedrongen associatieverdrag met de Europese Unie van de hand. Dat zou het land hebben gereduceerd tot een kolonie van de EU. Met zijn afwijzing bood Janoekovitsj Oekraïne uitzicht op een Euraziatische integratie. Dat is de strategie van het 'grote Rusland' (gemeenschappen en territoria, historisch verbonden met de Russische beschaving) om een uitweg te vinden uit de globale economische crisis.

Het Westen was nog wel bereid de Douane-Unie, de Euraziatische vereniging van Rusland met Wit-Rusland en Kazachstan, te erkennen. Knarsetandend, dat wel, want het zou een poging zijn om 'het Sovjetrijk te herstellen'. Maar dat ook Oekraïne die kant opging, was voor het Westen onaanvaardbaar: dan zou het een donor verliezen van het wereldwijde liberaal-economische model dat de VS de meeste postsocialistische landen na 1989 heeft opgedrongen.

Het ontbrak de VS en hun bondgenoten aan rationele argumenten vóór toenadering tot de EU. Daarom gebruikten ze in Oekraïne - een soevereine staat - hun politieke en economische invloed en zetten ze zelfs huurlingen in om de macht in Kiev te grijpen.

Euraziatische samenwerking zou voor Oekraïne zeer voordelig zijn geweest, maar de VS en hun bondgenoten stortten het land in een politieke chaos, lieten het sociaal-economisch instorten en ontketenden een burgeroorlog met trekken van een etnische genocide. Op het Majdanplein in Kiev scandeerden ze: "Moskaljaki [denigrerende omschrijving van Russen, red.] op de guillotine!" En: "Rijg Russen aan het mes!" De verantwoordelijkheid voor dit alles legden ze bij het 'imperialistische Rusland'.

Interne aangelegenheden
Rusland probeerde dit scenario te stoppen. De VS torpedeerden die poging en joegen een golf van onverholen russofobie de wereldmedia in, waarbij Rusland werd beschuldigd van het bezetten van Oekraïens grondgebied.

De Navo-landen mengden zich openlijk in de interne aangelegenheden van Oekraïne, Amerikaanse agenten organiseerden een staatsgreep en de gewelddadige machtsovername. Rusland slaagde er alleen in om de Krim te beschermen tegen bezetting door de VS.

De Amerikaanse agressie op het grondgebied van de voormalige Sovjet-Unie had voor Rusland de volgende negatieve gevolgen:

- De VS en de Navo versterkten hun geostrategische positie. Zij zijn het die bij de Kievse junta aan de touwtjes trekken; ze maakten van Oekraïne een fel anti-Russische satelliet.

- De betrekkingen tussen Rusland en de EU-landen - eerst en vooral Duitsland - zijn verslechterd. Zij zijn nu door de VS 'gebonden' vanwege het in Oekraïne vergoten bloed.

- De omvang van de Russische energieleveranties aan Europa is gereduceerd.

- De beschikbaarheid van levensmiddelen en technologie loopt gevaar. Dat bedreigt de veiligheid van de Russische Federatie.

- Rusland kan geen gebruik meer maken van de hoogwaardige techniek van de Oekraïense industrie. Die opereerde voordien in nauwe samenwerking met Russische bedrijven (zoals defensie- en ruimtevaartindustrie).

- De 'vijfde colonne' in Rusland zelf is geactiveerd, onder de leuze 'wat in Kiev kan, kan in Moskou ook!'.

- De terroristische dreiging voor Rusland is toegenomen. Naast islamitische terroristen hebben we nu ook Oekraïense extremisten, gefinancierd met Amerikaans geld. Ze zijn bereid om samen met moslimterroristen terreurdaden tegen Rusland uit te voeren.

Amerikaanse agenten
Voor een deel zijn die bedreigingen onschadelijk gemaakt, dankzij kundig beleid van de Russische leiding, zoals de aansluiting van de Krim en de actievere samenwerking met China. Russische burgers trekken nu schouder aan schouder op, ze steunen het beleid van de Russische president.

Maar in Oekraïne is een groeiende activiteit van Amerikaanse agenten merkbaar, afkomstig uit Rusland. De invloedrijkste mediapersoonlijkheden onder hen hebben in Oekraïne een ongehoorde anti-Russische en tegen Poetin gerichte propagandacampagne opgezet, als onderdeel van de informatieterreur die tegen ons land is ontketend.

Tegen de achtergrond van de Oekraïense gebeurtenissen heeft de Russische samenleving zich geschaard achter de belangrijkste waarden: patriottisme, sociale rechtvaardigheid en antifascisme.

Nu een vrijwel volledige uitroeiing dreigt van de Russisch-sprekende bevolking van Oekraïne en nu die staat zich ontwikkelt van een broederrepubliek naar een vijandelijke staat, ontdekken onze overheid en samenleving weer de eendracht waaruit ons land altijd zijn kracht heeft geput. Dat is de natuurlijke reactie op de bedreiging van onze nationale veiligheid. Het hele volk steunde de Russische president die het volk van de Krim door de hereniging met Rusland heeft behoed voor uitroeiing.

Afhankelijk van wat Poetin verder gaat doen, kan die reactie het begin zijn van een brede en snelle rivier van de Russische ontwikkeling. Maar ze kan ook weer opdrogen. Dat zou de Russische staat verzwakken.

Het uur van de waarheid is nu aangebroken.

Economische sancties
De sancties die de VS en hun Navo-bondgenoten aan Rusland hebben opgelegd, markeren een nieuwe fase in de oorlog die de VS tegen Rusland zijn begonnen. De strijd speelt zich nu nog af in de economie, waar de sociaal-politieke stabiliteit en de defensieve mogelijkheden van ons land op rusten. De VS proberen de manoeuvreerruimte van Rusland te beperken, het land te verzwakken en het ten slotte te onderwerpen. Doel: de dominante positie van de VS en zijn Navo-bondgenoten versterken.

De westerse sancties omvatten vrijwel alle instrumenten om economische, politieke en informationele druk op Rusland uit te oefenen, te beginnen bij de bestuurders (politieke, maar ook de regionale en zakenelite) en eindigend met de samenleving in haar geheel. Eerst treffen ze de Russische bezittingen die zich onder jurisdictie van de VS en zijn bondgenoten bevinden en dreigen te worden geconfisqueerd. Dan trekken westerse banken verstrekte kredieten in en staken ze investeringen. Vervolgens dwingen de VS en hun Navo-bondgenoten Rusland tot het verkopen van bezittingen in Rusland en tot het uitvoeren van kapitaal naar het buitenland. De kapitaalvlucht die dit jaar kan oplopen tot boven de 100 miljard dollar, is daarvan mede een gevolg. Uiteindelijk worden internationale betalingen bemoeilijkt en krijgt de Russische Federatie een lagere kredietbeoordeling, wat geld lenen peperduur maakt.

Inmiddels zijn veel economische projecten die samen met westerse bedrijven zijn opgezet, gestaakt. De buitenlandse handel komt stil te liggen: Russische goederen en diensten worden niet gekocht, westerse niet verkocht.

De VS zijn met hun sancties uit op een economische recessie in Rusland, op een verlaging van het levenspeil, toenemende sociale onvrede en groeiend politiek protest. Dat willen de Amerikaanse geheime diensten uitbuiten om met behulp van de 'vijfde colonne' van oligarchen en hun intellectuele dienaren de politieke leiding van Rusland te vervangen.

Universele waarden
De 'liberale vleugel' van het Russische establishment vindt het niet nodig om te reageren op de agressie van de VS in Oekraïne en de westerse sancties tegen Rusland. Dat is heel typerend: ze manen de Russische leiding zich niet te verzetten, dezelfde tactiek die Joegoslavië, Irak, Libië en een reeks andere landen te gronde heeft gericht. Dat zijn landen waarvan de leiders er niet toe konden besluiten hard terug te slaan tegen de agressors. Ze bleven tot hun dood toe hun hoop vestigen op 'universele menselijke waarden'.

Om deze houding te onderbouwen, liet een liberaal instituut dat de economie bestudeert, een onderzoek doen. Daaruit zou blijken dat hooguit de helft van de Russische bedrijven bereid is over te stappen van geïmporteerde onderdelen en grondstoffen naar producten van eigen bodem. De kostprijs zou daardoor meteen met 20 tot 60 procent stijgen. De andere helft van de bedrijven zou helemaal niet zonder import kunnen; de import zou in 40 procent van de Russische behoeften aan levensmiddelen voorzien (en bijna 80 procent van die in Moskou en Sint-Petersburg).

Met andere woorden: afzien van import is onmogelijk en we kunnen niet afzien van de dollar, omdat zonder dollars niemand ook maar iets aan ons land zal verkopen. Dat is de 'ijzeren logica' van de liberalen - het zijn westerse agenten binnen het Russische establishment.

Libertaire dogma's
Wie zo denkt, moet wel concluderen dat Rusland alleen bestaansrecht heeft als kolonie van de VS en de EU. Zo dachten de oligarchie en haar intellectuele dienaren. Ze leidden in de jaren negentig een heel comfortabel leventje, parasiterend op de ongelijke economische ruil tussen het onderworpen Rusland aan de ene kant en Washington, Londen en Brussel aan de andere.

Nog steeds verschuilen de aanhangers van de kolonisatie van Rusland door het westerse kapitaal zich achter libertaire dogma's. Ze worden niet moe te betogen dat Rusland hulpeloos is, niet in staat tot zelfstandige ontwikkeling.

Maar natuurlijk zijn er sinds het begin van de markthervormingen in Rusland ook verstandige economen die juist waarschuwen voor uitputting van Russische tegoeden, voor de technologische achterstand die steeds groter wordt, voor de slechte concurrentiepositie en de grondstoffenspecialisatie van de Russische economie. Ook wijzen ze op de risico's die Rusland neemt door over te stappen op buitenlandse technologie.

Tot nu toe zijn ze roependen in de woestijn. Kijk maar naar de import van levensmiddelen, die van 1995 tot 2011 is gegroeid van 13,5 tot 42,5 miljard dollar - een verdrievoudiging. En in die periode zijn we zelfs bijna tien keer zoveel machines, apparatuur en transportmiddelen gaan invoeren, van 15,7 tot 146,6 miljard dollar.

Personenauto's
Toch betekent dit niet dat het zinloos is om de Russische economie te moderniseren en om zelfstandigheid na te streven. Als we beter kijken, dan zien we dat in 2013 de belangrijkste productgroepen (importwaarde meer dan 10 miljard dollar) personenauto's waren, geneesmiddelen en reserve-onderdelen voor auto's. Op de tweede plaats komt de invoer van telefoons, computers en toebehoren, vliegtuigen, ingevroren vlees, elektrogeneratoren en bulldozers. Dat zijn allemaal goederen die ook nu al prima in Rusland kunnen worden gemaakt, op grote schaal en voor een aanvaardbare prijs.

In de financiële sector ziet het er nog iets beter uit. Rusland kan zich bang laten maken met economische sancties, maar ze bieden vooral hoop: ze kunnen een einde maken aan de vicieuze cirkel van de ongelijke economische uitwisseling met het buitenland. Rusland verliest aan het huidige financiële systeem elk jaar zo'n 100 miljard dollar. Zo is ons land donor van dat systeem. Het instellen van sancties helpt Rusland zich daaruit los te maken. Dan kan ons land dat kapitaal, dat nu nog naar het buitenland vloeit, in de eigen ontwikkeling steken. Dat betekent dat de omvang van de investeringen in de ontwikkeling van de Russische economie anderhalf maal zo groot kunnen worden. De economische sancties stimuleren zo de modernisering en ontwikkeling van de Russische economie, door het verminderen van de uitstroom van kapitaal en de overstap naar binnenlandse kredietbronnen.

Daarom moeten we zo snel mogelijk afstand nemen van de dogmatiek die Washington ons oplegt, en die de 'vijfde colonne' nu huldigt als de basis van de macro-economische politiek. Nog langer binnen dit dodelijke economische model blijven kan voor Rusland uiterst zware gevolgen hebben.

Izborsk, Poetins nationalistische denktank

Om Vladimir Poetin te steunen, vormden twintig conservatieve experts en journalisten in 2012 in het west-Russische stadje Izborsk een denktank. Markthervorming na de instorting van het communisme had het land aan 'de rand van de ondergang' gebracht; de groep wilde Rusland van 'patriottische' en 'Euraziatische' ideeën gaan voorzien.

Rusland moet weer een 'Euraziatische grootmacht' worden, vindt het prominente Izborsk-lid Aleksandr Doegin. De filosoof geldt als een van de ideologen van de pro-Russische 'volksrepublieken' die dit voorjaar zijn uitge- roepen in het oosten van Oekraïne - de streek waar op 17 juli vlucht MH17 is neergehaald.

Een ander lid van Izborsk is Sergej Glazjev, econoom en adviseur van president Poetin. De criticus van het liberale gedachtengoed was een van de belangrijkste pleitbezorgers van Oekraïne's toetreding tot de Euraziatische Douane-unie, die Rusland vormt met Wit-Rusland en Kazachstan. Hij was fel tegen toenadering tot de EU - dat stond gelijk aan 'zelfmoord'. Hij meent dat de VS vanuit Oekraïne een militaire invasie in Rusland beogen.

Glazjev was een van de laureaten van de Russische prijs 'Man van het jaar 2013', vanwege zijn inspanningen Rusland en Oekraïne nader tot elkaar te brengen. Glazjev is door de VS en de EU persona non grata verklaard. Dit essay, geschreven door een groep experts onder Glazjevs leiding, komt uit het recente rapport 'Het moment van de waarheid: Rusland en de sancties van het Westen', van de Izborsk-club.


Overwegingen in de denktank van Poetin
In Kiev trekken de VS aan de touwtjes, Oekraïne is nu een Amerikaanse, anti-Russische satellietstaat

De Russisch-sprekende bevolking van Oekraïne wordt bedreigd met uitroeiing

De VS betalen ultranationalistische Oekraïense terroristen, om samen met islamisten in Rusland aanslagen te gaan plegen

Rusland heeft verijdeld dat de VS en hun bondgenoten de Krim zouden bezetten en de bevolking uitmoorden

De VS hebben een golf van russofobie de wereldmedia ingejaagd

De VS en hun bondgenoten hebben een burgeroorlog ontketend met trekken van etnische genocide

Met de hulp van huurlingen en oligarchen hebben de VS in Oekraïne een staatsgreep gepleegd

Liberalen die beweren dat Rusland economisch kwetsbaar is, zijn westerse agenten

Sancties maken ons land sterker. Ze wrikken ons los uit het financiële systeem dat Rusland miljarden kost

Liberalen verzetten zich niet tegen de westerse agressie. Zo ondermijnen ze Poetins leiderschap, ze willen dat Rusland ineenstort

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden