'Alarmbel bij kapotte boeken en rare smoesjes'

Pastor Marinus van den Berg spreekt in een volle kerk in Tilligte tijdens een gebedsdienst voor Tim Ribberink, op dinsdagBeeld ANP

De ouders van Tim Ribberink wisten niet dat hun zoon vanaf de basisschool gepest werd. Is dat uitzonderlijk? Helaas niet, zegt ontwikkelingspsycholoog en pestdeskundige Alice Vlottes. Bijna een derde van de slachtoffers in de basisschoolleeftijd verzwijgt pesterijen voor zijn ouders. Gepeste pubers houden nog veel vaker hun mond: 60 à 70 procent zegt thuis niks.

Hun zwijgzaamheid komt voort uit schaamte, zegt Vlottes, die trainingen geeft over pesten op school en ouderavonden over het onderwerp verzorgt. "Kinderen die vaak gepest worden, gaan zich vereenzelvigen met het etiket dat ze opgeplakt krijgen. Ze denken: Ik ben ook niks waard."

Pestslachtoffers schamen zich dus. Zijn er nog andere redenen waarom ze hun misère voor hun ouders verbergen?

"Het zijn gevoelige, te lieve kinderen die hun ouders niet willen belasten. Ze denken: 'Als ik vertel dat ik gepest word, krijgen mijn ouders er een probleem bij'. Ze zijn ook bang dat hun ouders op stel en sprong naar school gaan, dat de leraar vervolgens de pesters aanpakt en dat het dan alleen maar erger wordt. Die angst is helaas niet ongegrond. Mogelijk is ook dat de pester zijn slachtoffer bedreigt: 'Jij gaat niks zeggen, of ik ram je in elkaar'. Je verraadt elkaar niet, dat is één van de codes van de groep. Doe je dat wel, dan ben je een 'NSB'er'.

Gepeste kinderen voelen zich klein en hulpeloos, zeker als het pesten een paar jaar duurt. Ze komen er niet meer uit, maar durven ook geen hulp in te roepen, omdat ze denken: 'Als je daarvoor volwassenen nodig hebt, ben je een nog grotere loser. Dan ben je het pesten waard.'"

Op welke signalen moeten ouders alert zijn?

"Blauwe plekken, rare scheuren in kleding, een fiets en boeken die steeds kapot zijn. En dan een raar smoesje erbij. Dat zijn de grote alarmbellen. Als een kind altijd alleen is, nooit vriendjes heeft, niet voor feestjes wordt uitgenodigd, nachtmerries heeft, niet meer naar school wil of slechte cijfers haalt, kan dat ook duiden op gepest."

Wat kunnen ouders doen?

"Met hun eigen kind praten, het serieus nemen, niet meteen naar school rennen, maar vragen: Wat zou jou helpen? En het dan toch met de leerkracht bespreken: die blijft een sleutelfiguur bij de bestrijding van pestgedrag."

Wat maakt dat pesten bij het ene kind zelfs leidt tot zelfdoding terwijl een ander van zijn kwetsuren geneest?

"Soms is er één heel belangrijk persoon in het leven van een pestslachtoffer: die kan nét zijn houvast zijn. Een mentor op school bijvoorbeeld, die een helpende hand biedt. Als een slachtoffer naar een andere school gaat, en daar in een fijne klas belandt, kan hij er ook overheen raken. Wat je ook wel eens ziet, is dat het gepeste kind een nerd is, die in één ding echt een kei is. Websites hacken of zo. Hij kan dan denken: ze pesten me, maar ik heb wel een talent. Die wetenschap kan hem beschermen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden