Al sinds de jaren vijftig doet Jezus het goed op de buis

De EO heeft achteraf spijt van de maandag uitgezonden 'Grote Jezus Quiz'. Toch wordt het evangelie al sinds het begin van de televisie showy gebracht. Een absolute pionier was de rooms-katholieke bisschop Fulton Sheen (1895-1979).

Haal nooit een meisjesschool als publiek naar studio-opnamen. Dat was een van de wetten van de makers van het tussen 1951 en 1957 uitgezonden Amerikaanse tv-programma 'Life is worth living'. Zoveel meisjes levert gegil op, of op zijn minst de schijn van gegil. De presentator, de hulpbisschop van New York Fulton Sheen, werd dan een soort klerikale Frank Sinatra.

Het brengen van Jezus' boodschap op de beeldbuis vraagt om behoedzaam manoeuvreren, wisten de producers van toen al. En Sheen was van zichzelf al een kruising tussen een crooner van het type Sinatra en een Cary Grant-achtige charme-acteur. De ranke, goed ogende en charismatische geestelijke leek zijn programma uit de mouw te schudden. Wat eigenlijk ook zo was. De lijn van uitzendingen van een half uur zat in zijn hoofd, maar verder improviseerde hij, zonder haperen.

Geen beter begin dan een grap, wist de bisschop. Sheen, die door het Amerikaanse weekblad Time "de eerste televangelist" werd genoemd, begon een van de uitzendingen van 'Life is worth living' met het voorlezen van lezerspost. Een man noemde de bisschop "de enige die zijn vrouw een half uur stil kon krijgen". Sheen toepte er nog overheen. De opmerkingen van de schrijver herinnerden hem aan de man die zijn vrouw al vijftien dagen niet had gesproken. "Hij wilde haar niet onderbreken."

Nederland kreeg ongeveer op hetzelfde moment zijn eerste tv-avonden. Bij de aftrap op 2 oktober 1951 was een katholieke geestelijke een van de eerste mannen die in beeld verschenen. De dominicaner pater en theoloog Kors was voorzitter van de Nederlandse Televisie Stichting (NTS). Met de eveneens katholieke staatssecretaris Jo Cals van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen waarschuwde hij voor de verlokkingen van het nieuwe medium. De Nederlanders moesten ervoor zorgen "dat de techniek middel blijft en niet een doel wordt op zichzelf, anders zou het de dood van de cultuur betekenen."

Het plechtstatige, stijve optreden van Kors stak schril af bij dat wat Sheen in die jaren liet zien. De uit de staat Illinois afkomstige Amerikaan excelleerde als scholier al in acteren en debatteren. Theologisch raakte hij beter onderlegd door onder meer te studeren in Leuven. Zijn losse stijl van preken vervolmaakte hij in kerken en op de radio waar hij tussen 1930 en 1950 'The catholic hour' verzorgde.

Als tv-presentator was hij een instant-succes. Lucille Ball won in 1952 de Emmy Award voor beste comédienne voor haar optreden in 'I love Lucy'. Maar in de categorie meest in het oog lopende tv-persoonlijkheid bleef het bij een nominatie. Daar legde ze het af tegen Sheen.

Een jaar later wijdde Sheen een uitzending aan de 'goddeloze' Sovjet-Unie. De bisschop verving in een scène van Shakespeare's 'Julius Caesar' alle namen van Romeinen door namen van communistische leiders. Hij sloot af met de waarschuwing dat Stalin eens geoordeeld zal worden'. Nog geen week later overleed de Sovjet-dictator.

In de jaren zestig werd 'Life is worth living' opgevolgd door het nauwelijks daarvan afwijkende 'The Fulton Sheen Program'. Vanuit zijn geloof steunde Sheen de strijd van Amerikaanse zwarten voor burgerrechten en het verzet tegen de oorlog in Vietnam. De inmiddels tot aartsbisschop verheven geestelijke stierf op 9 december 1979.

De acteur Ramón Gerardo Antonio Estévez had toen al uit bewondering voor de bisschop voor de artiestennaam Martin Sheen gekozen. Zijn eveneens acterende zoon Carlos staat ondanks zijn verre van heilige levenswandel als Charlie Sheen op aftitelingen.

Er worden op dit moment pogingen gedaan om Sheen heilig verklaard te krijgen. Hoe dan ook: zijn invloed als tv-evangelist, ook op navolgers binnen en buiten de katholieke kerk, is onmiskenbaar groot. Amerikaanse zenders herhalen tot op de dag van vandaag radio- en tv-programma's van Sheen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden